เปิดวิดีโอรั่ว “Project Aion” เผย Microsoft เคยสร้างระบบปฏิบัติการ AI Agent ล้วนๆ ที่ไม่เคยถูกปล่อย

ในเดือนกรกฎาคม 2026 มีวิดีโอสาธิตภายในของ Microsoft ที่ถูกบันทึกไว้ประมาณปี 2024 รั่วไหลออกมาทาง BetaWiki Discord และได้รับการยืนยันอย่างรวดเร็วจาก Zac Bowden แห่ง Windows Central โดยวิดีโอดังกล่าวเผยให้เห็นการทดลองครั้งใหญ่ที่มีชื่อรหัสภายในว่า Project Aion — ซึ่งเป็น "Copilot OS" แบบน้ำหนักเบาที่ทำงานบนเว็บเบราว์เซอร์ล้วนๆ สร้างขึ้นโดยมี AI Agent เป็นศูนย์กลาง โดยไม่มีเดสก์ท็อปแบบดั้งเดิม ปุ่ม Start หรือความสามารถในการทำงานแบบออฟไลน์ใดๆ โปรเจกต์นี้ไม่เคยถูกปล่อยออกสู่ตลาดและถูกมองว่ายุติการพัฒนาไปแล้ว อย่างไรก็ตาม แนวคิดหลักของมันได้มีอิทธิพลอย่างชัดเจนต่อกลยุทธ์ AI ในเวลาต่อมาของ Microsoft ตั้งแต่ระบบปฏิบัติการ Project Solara ที่ประกาศในงาน Build 2026 ไปจนถึงโมเดล AI ที่ทำงานบนเครื่อง (on-device) อย่าง Aion 1.0

ฟีเจอร์สำคัญที่ปรากฏในวิดีโอรั่ว

วิดีโอรั่วเผยให้เห็นการออกแบบที่กล้าหาญหลายอย่างที่พลิกโฉมอินเทอร์เฟสผู้ใช้ของ Windows ขึ้นมาใหม่:

• Copilot เข้ามาแทนที่ปุ่ม Start ปุ่ม Start เมนูแบบคลาสสิกหายไป ถูกแทนที่ด้วยปุ่ม Copilot ที่เมื่อคลิกแล้วจะเปิด Copilot ขึ้นมาเป็นศูนย์กลางอินเทอร์เฟสหลัก แทนที่จะเป็นเมนูแบบเดิม
• กล่องอินพุตแบบรวมทุกอย่าง (Unified multimodal input box) รูปแบบการโต้ตอบหลักคือกล่องอินพุตเดียว ที่ผู้ใช้สามารถค้นหาไฟล์ เปิดแอป ท่องเว็บ และออกคำสั่ง AI ได้ทั้งหมดในที่เดียว
• การจัดกลุ่มแถบงานด้วย Spaces ฟีเจอร์ที่เรียกว่า "Spaces" จะจัดกลุ่มเว็บเพจและแอปตามงานโดยอัตโนมัติ กลุ่มเหล่านี้จะถูกซิงก์ไปยังแผงเปิดใช้งาน Copilot ทำให้ผู้ใช้สามารถเปิดเซสชันงานทั้งหมดอีกครั้งได้ด้วยคลิกเดียว
• แผงฟีด M365 แดชบอร์ดของ Copilot มีแผง "Stay on Top" ที่แสดงฟีดผู้ใช้จาก Microsoft 365 รวมถึงเค้าโครงแผงที่ปรับแต่งได้สำหรับวิดเจ็ดเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน

สถาปัตยกรรมทางเทคนิค: สร้างบน "Win3", Edge และการสตรีมบนคลาวด์

พื้นฐานทางเทคนิคของ Project Aion นั้นรุนแรงพอๆ กับอินเทอร์เฟสของมัน ระบบนี้สร้างขึ้นบนเฟรมเวิร์กโค้ด Windows ขนาดเล็กใหม่ที่มีชื่อรหัสว่า Win3 — ซึ่งถูกอธิบายว่าเป็นเปลือกระบบ (system shell) แบบเบาที่ทำงานบนเว็บเบราว์เซอร์ล้วนๆ (มีแหล่งข่าวหนึ่งอ้างถึงว่าเป็นโค้ดเบส Windows แบบเบาที่เป็น "Web3" )

• อินเทอร์เฟสที่ขับเคลื่อนด้วย Edge/Chromium อินเทอร์เฟสเดสก์ท็อปทั้งหมดเป็นเว็บเชลล์ที่เรนเดอร์โดย Microsoft Edge และเอ็นจิ้น Chromium ไม่มีไอคอนเดสก์ท็อปหรือแถบงานแบบดั้งเดิม ระบบถูกอธิบายภายในว่าเป็น "ระบบปฏิบัติการแบบ Agentic ที่ทำงานบนเว็บ"
• ไม่รองรับแอปเนทีฟ, ไม่มีความสามารถออฟไลน์ เวอร์ชันที่ใช้ Win3 รองรับเฉพาะ Progressive Web Apps (PWAs) เท่านั้น การรันแอปเดสก์ท็อป Win32 แบบดั้งเดิมจำเป็นต้องสตรีมผ่านคลาวด์พีซี Windows 365 ไม่มีฟังก์ชันการทำงานแบบออฟไลน์
• มีการพัฒนา 2 สถาปัตยกรรมที่แตกต่างกัน เวอร์ชันแรกคือเวอร์ชัน Win3/Edge แบบเบาที่อธิบายไว้ข้างต้น ส่วนเวอร์ชันที่สองสร้างขึ้นบน Windows 11 จริงๆ ทำให้รองรับแอป Windows ดั้งเดิมได้ — แต่วิดีโอที่รั่วไหลออกมาแสดงเฉพาะเวอร์ชันแรกที่รุนแรงกว่าเท่านั้น
• ความเชื่อมโยงกับ AOSP แหล่งข่าวหลายแห่งรายงานว่า Aion ยังถูกออกแบบโดยคำนึงถึงระบบปฏิบัติการโอเพนซอร์ส Android (AOSP) ด้วย ซึ่งบ่งชี้ว่า Microsoft ได้สำรวจทั้งโค้ดเบส Win3 และ AOSP สำหรับแนวคิดนี้

ตามรายงานของ Windows Central วิดีโอน่าจะถูกบันทึกประมาณปี 2024 และโปรเจกต์นี้ได้ถูกละทิ้งในฐานะแนวคิดภายในที่ไม่เคยมีเจตนาจะปล่อยเป็นผลิตภัณฑ์ รายงานของ The Verge ก็ระบุในทำนองเดียวกันว่าไม่มีสัญญาณว่าระบบปฏิบัติการแบบนี้จะถึงมือผู้บริโภค

จากแนวคิดที่ถูกละทิ้ง สู่ความจริงในงาน Build 2026

แม้ว่า Project Aion จะไม่เคยถูกผลิตออกมาจริง แต่วิสัยทัศน์ของระบบปฏิบัติการที่ให้ AI Agent เป็นศูนย์กลางนั้นดูเหมือนจะสะท้อนออกมาเป็นสองประกาศสำคัญในงาน Microsoft Build 2026:

Project Solara: ระบบปฏิบัติการที่ให้ Agent เป็นอันดับแรกบน AOSP

ในงาน Build 2026 Microsoft ได้เปิดตัว Project Solara ซึ่งถูกอธิบายว่าเป็นแพลตฟอร์มฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์แบบ Chip-to-Cloud ที่ออกแบบมาโดยเฉพาะสำหรับการทำงานของ AI Agent เช่นเดียวกับ Aion Solara เป็นระบบปฏิบัติการใหม่ — ไม่ใช่การอัปเดตของ Windows — ที่สร้างขึ้นโดยมี AI Agent เป็นศูนย์กลางแทนที่จะเป็นแอป สิ่งสำคัญคือ Solara สร้างขึ้นบน โค้ดเบส Android (AOSP) แบบโอเพนซอร์ส ที่ห่อหุ้มอยู่ในแพลตฟอร์ม Device Ecosystem Platform ของ Microsoft ซึ่งสะท้อนถึงตัวแปร AOSP ของ Aion โดยตรง อุปกรณ์แนวคิดของ Solara ได้แก่ อุปกรณ์ตั้งโต๊ะสไตล์สมาร์ทคล็อก และป้ายประจำตัวแบบสวมใส่ได้พร้อมกล้องและคำสั่งเสียง

Aion 1.0: โมเดล AI บนเครื่องสำหรับ Windows 11

ในงาน Build 2026 เดียวกัน Microsoft ยังได้ประกาศกลุ่ม โมเดลภาษาเล็ก (SLM) Aion 1.0 สำหรับการอนุมานผลบนเครื่องบน Windows 11 :

• Aion 1.0 Instruct — โมเดล SLM บนเครื่องรุ่นถัดไป (14 พันล้านพารามิเตอร์) สำหรับการสรุปความ การเขียนใหม่ การตรวจจับเจตนา และการช่วยเหลือการเข้าถึง ออกแบบมาให้ทำงานบนเครื่องผ่าน Windows AI APIs
• Aion 1.0 Plan — โมเดลการใช้เหตุผลและการเรียกใช้เครื่องมือขนาด 14 พันล้านพารามิเตอร์ พร้อมหน้าต่างบริบท 32K มุ่งเป้าไปที่เวิร์กโฟลว์แบบ Agentic เช่น การจัดการไฟล์และการทำงานประสานงานกับ Agent ย่อย โดยไม่ต้องเดินทางไปยังคลาวด์

โมเดลเหล่านี้ใช้แบรนด์ "Aion" ร่วมกันและเป็นตัวแทนของวิวัฒนาการที่ใช้งานได้จริงของวิสัยทัศน์ดั้งเดิม นั่นคือการนำ AI แบบ Agentic มาไว้บนอุปกรณ์ Windows โดยตรง แทนที่จะสร้างระบบปฏิบัติการที่แยกออกมาต่างหาก ความพยายาม "Aion 1.0" ถูกวางกรอบว่าเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ที่กว้างขึ้นของ Microsoft ในการทำให้ Windows เป็นระบบปฏิบัติการสำหรับ AI Agent ซึ่งถือเป็นการทำให้ปรัชญาของต้นแบบ Aion ดั้งเดิมเป็นจริงผ่านเทคโนโลยีที่ส่งมอบอย่างค่อยเป็นค่อยไปและเป็นรูปธรรม

สรุป: ต้นแบบสุดขั้วที่ชี้ให้เห็นเป้าหมาย

Project Aion ไม่เคยตั้งใจมาเป็น Windows เวอร์ชันถัดไป มันคือการสำรวจภายในว่าระบบปฏิบัติการพีซีอาจมีหน้าตาเป็นอย่างไรหาก AI ไม่ใช่แอป เป็นศูนย์กลางของประสบการณ์ วิดีโอรั่วนี้ให้ภาพที่ชัดเจนที่สุดเกี่ยวกับความทะเยอทะยานของ Microsoft ที่มีต่อ AI แบบ Agentic ในระดับระบบปฏิบัติการ และถึงแม้โปรเจกต์จะถูกปิดตัวลง แต่ดีเอ็นเอของมันยังคงมองเห็นได้ทั้งในแพลตฟอร์ม Solara ที่ใช้ AOSP และโมเดล Aion บนเครื่องที่ Microsoft กำลังจัดส่งในปัจจุบัน