รัสเซียขู่ปรับ Apple 52 ล้านดอลลาร์ สั่งติดตั้งซอฟต์แวร์ท้องถิ่นภายใน 15 กรกฎาคมนี้

คำเตือนนี้เป็นจุดปะทะล่าสุดในความขัดแย้งที่ยืดเยื้อมานานหลายปีระหว่าง Apple และมอสโก เกี่ยวกับอธิปไตยทางดิจิทัล และเกิดขึ้นโดยตรงจากการที่ Apple ถอนแอปพลิเคชันหลายสิบรายการของกลุ่มบริษัท VK ออกจาก App Store เมื่อปลายเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา

รัสเซียต้องการอะไร

FAS สั่งให้ Apple แก้ไขสิ่งที่เรียกว่าการเลือกปฏิบัติต่อผลิตภัณฑ์ดิจิทัลของรัสเซีย ข้อเรียกร้องที่เฉพาะเจาะจง ได้แก่:

• ติดตั้งเสิร์ชเอนจินของรัสเซีย เป็นค่าเริ่มต้นบน iPhone และ iPad ที่ขายในรัสเซีย แทนที่จะเป็นเสิร์ชเอนจินต่างประเทศ
• ติดตั้งแอปพลิเคชันรัสเซีย บนอุปกรณ์ iOS โดยเฉพาะตลาดแอป RuStore และบริการสตรีมภาพยนตร์ Max
• คืนค่าแอปพลิเคชันรัสเซียที่ถูกถอนออก กลับสู่ App Store ซึ่งเป็นการอ้างอิงโดยตรงถึงการที่ Apple ถอนแอปพลิเคชันของ VK

หน่วยงานระบุว่าการกำหนดค่าปัจจุบันของ Apple "สร้างเงื่อนไขที่เลือกปฏิบัติต่อนักพัฒนาชาวรัสเซีย" และละเมิดกฎคุ้มครองผู้บริโภค

อะไรเป็นชนวน: การถอนแอป VK

เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2026 Apple ได้ถอนแอปพลิเคชันหลายสิบรายการของกลุ่มบริษัทเทคโนโลยี VK ที่รัฐรัสเซียควบคุมออกจาก App Store โดยไม่แจ้งล่วงหน้า แอปพลิเคชันที่ได้รับผลกระทบ ได้แก่ VKontakte (เครือข่ายสังคมออนไลน์ที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ), VK Video, VK Music, VK Messenger, Mail.ru, Odnoklassniki, Skillbox, Yula และ Dzen VK เรียกการเคลื่อนไหวครั้งนี้ว่า "ไร้เหตุผลและไม่สามารถยอมรับได้อย่างสิ้นเชิง" พร้อมเตือนว่าการกระทำดังกล่าวตัดขาดผู้ใช้ชาวรัสเซียหลายสิบล้านคน

กระทรวงดิจิทัลของรัสเซียเรียกการถอนแอปครั้งนี้ว่า "มีแรงจูงใจทางการเมือง" โดยกล่าวว่า Apple ไม่ได้ให้เหตุผลทางกฎหมายที่ถูกต้อง หน่วยงานกำกับดูแลการสื่อสาร Roskomnadzor เรียกร้องคำอธิบาย โดยระบุว่าการกระทำดังกล่าวทำให้ชาวรัสเซียหลายล้านคนขาดการเข้าถึงบริการที่สำคัญทางสังคม ทำเนียบเครมลินตอบโต้อย่างระมัดระวัง โดยมิทรี เปสคอฟ โฆษกของประธานาธิบดี กล่าวเมื่อวันที่ 25 มิถุนายนว่า หน่วยงานต่างๆ จะติดต่อ Apple ก่อนที่จะสรุปหรือตัดสินใจเกี่ยวกับมาตรการตอบโต้

Apple ยังไม่ได้อธิบายต่อสาธารณะถึงสาเหตุการถอนแอป อย่างไรก็ตาม รายงานความโปร่งใสของ Apple เองแสดงให้เห็นว่าบริษัทได้ถอนแอป 190 รายการออกจาก App Store ในรัสเซีย ตามคำขอของ Roskomnadzor ระหว่างปี 2022 ถึง 2024 โดยมีการถอนเพิ่มขึ้นอย่างมากถึง 171 รายการในปี 2024 เพียงปีเดียว

ทำไมการปฏิบัติตามจึงเป็นเรื่องยากสำหรับ Apple

Apple หยุดการขายสินค้าทั้งหมดในรัสเซียตั้งแต่เดือนมีนาคม 2022 เพื่อตอบสนองต่อการรุกรานยูเครนและมาตรการคว่ำบาตรระหว่างประเทศที่ตามมา บริษัทยังปฏิบัติตามมาตรการคว่ำบาตรของชาติตะวันตก รวมถึงมาตรการคว่ำบาตรของสหราชอาณาจักรและสหภาพยุโรปที่กำหนดเป้าหมายไปยังหน่วยงานรัสเซียบางแห่ง

การปฏิบัติตามข้อเรียกร้องของ FAS เป็นปัญหาด้วยเหตุผลหลายประการ:

• การติดตั้ง RuStore — RuStore เป็นตลาดแอปทางเลือกที่ได้รับการสนับสนุนโดยรัฐรัสเซีย การติดตั้งล่วงหน้าจะบ่อนทำลายการผูกขาด App Store และโมเดลความปลอดภัยบน iOS ของ Apple โดยตรง
• การติดตั้ง Max — Max เป็นบริการสตรีมมิ่งที่เกี่ยวข้องกับรัฐรัสเซีย การบังคับให้ติดตั้งล่วงหน้าขัดแย้งกับแนวทางปฏิบัติมาตรฐานทั่วโลกของ Apple ที่ให้ผู้ใช้เลือกแอปเริ่มต้นด้วยตนเอง
• ความเสี่ยงจากการคว่ำบาตร — การติดตั้งแอปที่ได้รับการสนับสนุนจากเครมลินโดยสมัครใจอาจทำให้ Apple เผชิญความเสี่ยงในการปฏิบัติตามกฎหมายคว่ำบาตรภายใต้กฎหมายสหรัฐฯ สหราชอาณาจักร และสหภาพยุโรป มาตรการคว่ำบาตรของสหราชอาณาจักรถูกอ้างถึงเป็นเหตุผลที่ Apple ถอนแอป VK ออกจาก App Store ในปี 2022
• ไม่มีหน้าร้านขายสินค้า — เนื่องจาก Apple ไม่ได้ขายอุปกรณ์ในรัสเซียอีกต่อไป บริษัทจึงมีอิทธิพลจำกัดในการจัดการการกำหนดค่าซอฟต์แวร์บนอุปกรณ์ที่มีการหมุนเวียนอยู่แล้ว ซึ่งนำเข้าผ่านช่องทางคู่ขนาน

รูปแบบการปะทะด้านกฎระเบียบที่ยาวนาน

คำเตือนในเดือนกรกฎาคม 2026 เป็นเหตุการณ์ล่าสุดในชุดข้อพิพาทที่ทวีความรุนแรงขึ้นระหว่าง Apple และทางการรัสเซีย:

• 2020 — FAS พบว่า Apple มีความผิดฐานใช้สถานะทางการตลาดที่โดดเด่นในทางมิชอบในภาคแอปพลิเคชันบนมือถือ และสั่งให้แก้ไขการละเมิด
• กรกฎาคม 2022 — FAS ปรับ Apple 1.2 พันล้านรูเบิล (ประมาณ 13.6 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ในข้อหาละเมิดกฎหมายการแข่งขัน โดยบังคับให้นักพัฒนา iOS ชาวรัสเซียใช้ระบบชำระเงินในแอปของ Apple และห้ามไม่ให้แจ้งผู้ใช้เกี่ยวกับวิธีการชำระเงินทางเลือกอื่น Apple จ่ายค่าปรับนี้ในเดือนมกราคม 2024
• 2023 — ศาลรัสเซียปฏิเสธการอุทธรณ์ของ Apple ต่อค่าปรับ 1.2 พันล้านรูเบิล
• ตุลาคม 2025 — FAS สั่งให้ Apple ตั้งค่าเสิร์ชเอนจินของรัสเซียเป็นค่าเริ่มต้นบน iPhone โดยอ้างถึงกฎคุ้มครองผู้บริโภค
• มิถุนายน 2025 — สภาดูมาแห่งรัฐรัสเซียผ่านกฎหมายเพื่อบังคับให้ Apple เปิด iPhone ให้กับ RuStore ซึ่งเป็นตลาดแอปทางเลือกที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐ
• มิถุนายน 2026 — Apple ถอนแอป VK ออกจาก App Store ซึ่งเป็นชนวนให้เกิดการเผชิญหน้าครั้งปัจจุบัน
• 1 กรกฎาคม 2026 — FAS ออกคำเตือนอย่างเป็นทางการพร้อมกำหนดเส้นตายวันที่ 15 กรกฎาคม และขู่ปรับ 52 ล้านดอลลาร์

รูปแบบนี้สะท้อนถึงการผลักดันในวงกว้างของรัสเซียเพื่อ "อธิปไตยทางดิจิทัล" — การบังคับให้ยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยีต่างประเทศปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านเนื้อหาและซอฟต์แวร์ในท้องถิ่น — ในขณะที่ Apple กำลังเผชิญแรงกดดันจากมาตรการคว่ำบาตรของชาติตะวันตกให้ลดการเปิดรับในตลาดรัสเซีย