ธนาคารกลางหันหลังให้ดอลลาร์: ผลสำรวจ OMFIF ชี้ถึงจุดเปลี่ยนประวัติศาสตร์ สู่ทองคำ ยูโร และหยวน

เป็นเวลาหลายทศวรรษที่เงินดอลลาร์สหรัฐฯ ครองบัลลังก์เป็นสกุลเงินสำรองของโลกอย่างไม่มีข้อกังขา แต่ผลสำรวจล่าสุดจาก Official Monetary and Financial Institutions Forum (OMFIF) ชี้ให้เห็นถึงจุดเปลี่ยนสำคัญทางประวัติศาสตร์: เป็นครั้งแรกที่จำนวนธนาคารกลางทั่วโลกวางแผน ลด การถือครองเงินดอลลาร์ มีมากกว่าที่จะเพิ่มขึ้นในทศวรรษหน้า การเปลี่ยนแปลงนี้แม้จะค่อยเป็นค่อยไป แต่ชัดเจนมากขึ้นเรื่อยๆ โดยมีแรงขับเคลื่อนจากความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ทวีความรุนแรง และการเคลื่อนไหวอย่างเงียบ ๆ สู่ระบบเศรษฐกิจแบบหลายขั้ว (multipolar system)

จุดเปลี่ยนประวัติศาสตร์: ธนาคารกลางพร้อมลดสัดส่วนดอลลาร์มากกว่าเพิ่ม

ในผลการสำรวจที่ OMFIF ระบุว่าเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่เริ่มติดตามความตั้งใจในการลงทุนของธนาคารกลาง ผู้จัดการทุนสำรองจำนวนมากวางแผนที่จะลดการถือครองเงินดอลลาร์สหรัฐฯ มากกว่าที่จะเพิ่มขึ้นในทศวรรษหน้า ซึ่งถือเป็นการแตกหักกับแนวโน้มในอดีตอย่างชัดเจน และสะท้อนถึงการรับรู้ที่เพิ่มขึ้นว่าสกุลเงินสหรัฐฯ กำลังเผชิญกับความเสี่ยงทางการเมืองและภูมิรัฐศาสตร์ที่สูงขึ้น

ผลสำรวจ OMFIF ประจำปี 2026 ตอกย้ำประเด็นนี้: ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์กลายเป็นความเสี่ยงที่ใหญ่ที่สุดเพียงหนึ่งเดียวที่ผู้จัดการทุนสำรองกำลังเผชิญอยู่ ในบรรดาธนาคารกลางที่นำปัจจัยเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์มาพิจารณาในการจัดสรรสินทรัพย์ สูงถึง 82.6% ได้ทำการเปลี่ยนแปลงพอร์ตการลงทุนในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจาก 72.6% ในปี 2025 และ 53.6% ในปี 2024

ทุนสำรองไหลไปที่ไหน: ทองคำ ยูโร และหยวน เป็นผู้ชนะ

เมื่อเสน่ห์ของดอลลาร์เริ่มจางลง ทางเลือกสามประการกำลังกลายเป็นผู้ได้ประโยชน์หลัก:

• ทองคำ — ธนาคารกลางเพิ่มการถือครองทองคำอย่างต่อเนื่อง ผลสำรวจ OMFIF ปี 2025 พบว่าความต้องการทองคำนั้นแข็งแกร่งกว่าสกุลเงินใดๆ เสียอีก ทำให้ทองคำเป็นตัวเลือกอันดับหนึ่งสำหรับการกระจายความเสี่ยง รอยเตอร์สและ CNN รายงานว่าการซื้อทองคำคาดว่าจะเร่งตัวขึ้นอีก เนื่องจากความไม่แน่นอนทางการเมืองที่ยังคงอยู่
• ยูโร — รองจากทองคำ ธนาคารกลางสุทธิ 16% วางแผนเพิ่มการถือครองยูโรในอีกสองปีข้างหน้า เพิ่มขึ้นจาก 7% ในปีก่อนหน้า ยูโรถูกมองว่าเป็นสกุลเงินที่มีแนวโน้มจะได้รับประโยชน์จากการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจมหภาคของโลกมากที่สุด
• หยวน (เรนมินบี) — ผู้จัดการทุนสำรองคาดว่าจะเพิ่มการถือครองหยวน แต่การเปลี่ยนแปลงจะเป็นไปอย่างค่อยเป็นค่อยไป ผลสำรวจ Central Banking ปี 2026 พบว่า 91.8% ของผู้ตอบแบบสอบถามคาดว่าสัดส่วนของหยวนในทุนสำรองโลกจะสูงถึง 4% หรือมากกว่านั้นภายในปี 2035 แม้ว่าหนึ่งในสามยังคงไม่มีแผนที่จะลงทุนในหยวนเลยภายในเวลานั้น
• สกุลเงินของประเทศพัฒนาแล้วขนาดเล็ก — รายงาน OMFIF ปี 2025 ระบุว่าการกระจายความเสี่ยงไม่ได้จำกัดอยู่แค่ทางเลือกหลัก ๆ เท่านั้น แต่สกุลเงินของประเทศพัฒนาแล้วขนาดเล็กก็ได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นเช่นกัน ในขณะที่ธนาคารกลางขยายตะกร้าสกุลเงินสำรอง

ธีมเงียบแต่ต่อเนื่องของระบบหลายขั้ว

ผลสำรวจต่าง ๆ สอดคล้องกันว่า ผู้จัดการทุนสำรองเชื่อว่าโลกกำลังเปลี่ยนผ่านจากระบบที่ยึดดอลลาร์เป็นศูนย์กลาง ไปสู่ระบบแบบหลายขั้วมากขึ้น รายงานของ OMFIF ระบุว่าการกระจายความเสี่ยงเป็น "ธีมที่เงียบแต่ต่อเนื่อง" (quiet, persistent theme) ซึ่งไม่ถูกตั้งคำถามอีกต่อไป แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์การจัดการทุนสำรอง เกือบ 60% ของผู้ตอบแบบสำรวจ GPI ปี 2025 กล่าวว่าพวกเขาวางแผนที่จะกระจายความเสี่ยงภายในหนึ่งถึงสองปีข้างหน้า

การครองอำนาจของดอลลาร์: ยังคงอยู่แต่ลดน้อยลง

แม้จะมีจุดเปลี่ยนทางประวัติศาสตร์นี้ แต่คาดว่าดอลลาร์จะไม่ถูกโค่นบัลลังก์ในเร็ววันนี้ เกือบ 80% ของผู้ตอบแบบสำรวจ UBS Reserve Manager Survey (ซึ่งดำเนินการร่วมกับ OMFIF) ยังคงคาดว่าดอลลาร์จะยังคงเป็นสกุลเงินสำรองหลักในอนาคตอันใกล้ อย่างไรก็ตาม การคาดการณ์โดยเฉลี่ยจากผลสำรวจของ OMFIF คือสัดส่วนของดอลลาร์ในทุนสำรองเงินตราต่างประเทศของโลกจะลดลงจาก 58% ในปัจจุบัน เหลือ 52% ภายในปี 2035 ซึ่งยืนยันการลดลงอย่างค่อยเป็นค่อยไป: ดอลลาร์ยังคงอยู่เหนือกว่า แต่ส่วนแบ่งกำลังหดตัวลงอย่างต่อเนื่อง เพื่อเปิดทางให้ระบบทุนสำรองที่กระจายตัวและมีหลายขั้วมากขึ้น

ข้อควรระวังสำคัญ: การคาดการณ์จาก 58% ไปสู่ 52% มาจากผลสำรวจ OMFIF ปี 2025 (เผยแพร่เมื่อมิถุนายน 2025) ผลสำรวจปี 2026 (เผยแพร่เมื่อ 30 มิถุนายน 2026) ตอกย้ำแนวโน้มการเลิกใช้ดอลลาร์ (de-dollarization) แต่ดูเหมือนจะไม่ได้ออกการคาดการณ์ตัวเลขเฉพาะสำหรับปี 2035 ใหม่ ตัวเลข 52% ยังคงเป็นตัวเลขคาดการณ์ล่าสุดจาก OMFIF