AI ปลดคนกลายเป็นความเสี่ยงเครดิตโลก: Fitch ฟันธง ชิลเลอร์เตือน 'ความกลัว' ทำให้เกิดภาวะถดถอยได้เอง

สามระลอกความเสี่ยงที่กำลังปะทะกัน: เลิกจ้างจาก AI, ความเสี่ยงเครดิต, และ 'ความกลัว' ที่ทำให้ตัวเองเป็นจริง

นี่คือการวิเคราะห์แบบเจาะลึกของสามประเด็นที่เชื่อมโยงกันอย่างแนบแน่นในภาพรวมเศรษฐกิจโลก ณ เดือนมิถุนายน 2026

1. Fitch Ratings ชี้ 'AI แย่งงาน' = ความเสี่ยงเครดิตโลก

Fitch Ratings หนึ่งในสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือชั้นนำของโลก ได้จัดให้การปฏิวัติเทคโนโลยีจาก AI เป็นหนึ่งในความเสี่ยงเชิงโครงสร้างหลักที่ส่งผลต่อภาพรวมความเสี่ยงด้านเครดิตทั่วโลก โดยระบุในรายงาน Global Risk Outlook: 4Q25 ประจำเดือนมิถุนายน 2026

รายละเอียดสำคัญ:

• ความเสี่ยงกระจุกตัวในกลุ่ม TMT ในการวิเคราะห์เดือนมีนาคม 2026 Fitch เตือนว่าความเสี่ยงด้านเครดิตที่เกิดจาก AI กระจุกตัวอยู่ในกลุ่มธุรกิจเทคโนโลยี สื่อ และโทรคมนาคม (TMT) โดยเฉพาะซอฟต์แวร์ สื่อ และบริการต่างๆ ที่มีความเสี่ยงสูงจากการถูก AI เข้ามาทำงานแทน ขณะที่ความเสี่ยงจากการลงทุนเกินตัว (overinvestment risk) กระจุกตัวอยู่ในกลุ่มผู้ให้บริการคลาวด์และ hyperscalers
• สินเชื่อภาคเอกชน (Private Credit) เสี่ยง ในเดือนพฤษภาคม 2026 ทาง Fitch Solutions (BMI) ชี้ว่าการ disrupt ของ AI กำลังทดสอบความเปราะบางของสินเชื่อภาคเอกชน (private credit) ที่ปล่อยให้กับธุรกิจซอฟต์แวร์ที่ใช้ leveraged buyout (LBO) และยังเตือนว่าความไม่โปร่งใสของตลาดเอกชนอาจบดบังภาพรวมของทั้งผู้ชนะและผู้แพ้
• โมเดลเครดิตเก่าใช้การไม่ได้แล้ว ความเสี่ยงที่กำลังเกิดขึ้นนี้แตกต่างจากวิกฤตปี 2008 โดยสิ้นเชิง มันไม่ได้มาจากฝั่งสินทรัพย์ (asset side) แต่มาจาก ฝั่งรายได้ (income side) นั่นหมายความว่าลูกหนี้ที่มีเครดิตสกอร์ดี แต่จู่ๆ รายได้หายไปเพราะถูก AI แย่งงาน สถานการณ์แบบนี้เป็นสิ่งที่โมเดลการให้สินเชื่อแบบดั้งเดิมไม่เคยถูกออกแบบมาให้รับมือได้
• ความไม่แน่นอนยังสูง รายงานของ Fitch ในเดือนธันวาคม 2025 สรุปว่า แม้กระแสการลงทุนใน AI จะช่วยชดเชยแรงกดดันทางเศรษฐกิจเชิงลบได้บ้าง แต่ 'ความไม่แน่นอนครั้งใหญ่' จากการ disrupt ของ AI ก็ยังคงทำให้ความเสี่ยงด้านเครดิตทั่วโลกอยู่ในระดับสูง

2. ข้อมูลเดือนพฤษภาคม 2026: การเลิกจ้างที่อ้างถึง AI พุ่งพรวด

ข้อมูลเชิงประจักษ์ชี้ให้เห็นถึงการพุ่งขึ้นของตัวเลขการเลิกจ้างที่อ้างถึง AI อย่างชัดเจน โดย AI ได้กลายเป็นสาเหตุอันดับหนึ่งที่บริษัทต่างๆ อ้างถึงในการประกาศปลดพนักงาน

• พ.ค. 2026: ยอดเลิกจ้างสูงสุดนับตั้งแต่โควิด นายจ้างในสหรัฐฯ ประกาศเลิกจ้างราว 97,000 อัตรา ในเดือนพฤษภาคม 2026 ซึ่งเป็นตัวเลขสูงที่สุดสำหรับเดือนพฤษภาคมนับตั้งแต่เกิดโรคระบาด โดย AI เป็นสาเหตุอันดับหนึ่งที่ถูกอ้างถึงเป็นเดือนที่สามติดต่อกัน และคิดเป็นสัดส่วนถึง 40% ของการเลิกจ้างทั้งหมด
• AI = #1 เหตุผลในการปลดคน ในเดือนเมษายน 2026 มีการเลิกจ้างที่อ้างถึง AI ถึง 21,490 อัตรา หรือ 26% ของยอดรวม 88,387 อัตรา ทำให้ AI เป็นสาเหตุอันดับหนึ่งเป็นเดือนที่สองติดต่อกัน และในเดือนพฤษภาคม AI ก็ยังคงเป็นปัจจัยหลัก
• พุ่งขึ้นแบบก้าวกระโดด จำนวนการเลิกจ้างที่อ้างถึง AI ในสหรัฐฯ เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดจาก ~12,700 อัตราในปี 2024 เป็น ~54,800 อัตราในปี 2025 และยังคงมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอีกหลายพันอัตราในช่วงต้นปี 2026
• CFO คาดการณ์ 9 เท่าตัว ผลสำรวจ CFO จำนวน 750 รายจาก Duke/NBER ในเดือนมีนาคม 2026 คาดการณ์ว่าการลดจำนวนพนักงานเนื่องจาก AI จะเร่งตัวขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยอาจเพิ่มขึ้นถึง 9 เท่า ภายในปี 2027

3. คำเตือนของ Robert Shiller: 'ความกลัว' เป็นตัวกระตุ้นเศรษฐกิจ

Robert Shiller นักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบล ตีพิมพ์บทความใน The New York Times เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2026 ในหัวข้อ 'We Have to Stop Freaking Out About A.I.'

ข้อโต้แย้งของเขาคือ:

• อันตรายใหญ่คือ 'กระแสเล่า' (Narrative) ชิลเลอร์ให้เหตุผลว่าความเสี่ยงที่ใหญ่ที่สุดไม่ใช่เทคโนโลยี AI แต่เป็น 'พลังของความกลัวที่มันสร้างขึ้น' เมื่อความกังวลกลายเป็นกระแสเล่าหลักของเศรษฐกิจ มันสามารถเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมจริงได้ เช่น ผู้บริโภคชะลอการใช้จ่าย บริษัทหยุดจ้างงาน ซึ่งสร้างภาวะเศรษฐกิจถดถอยที่ไม่จำเป็นต้องเกิดจากเทคโนโลยีเลย
• 'ภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ เดิมเรียกว่าความตื่นตระหนก' ชิลเลอร์อ้างถึงงานวิจัยของเขาใน Narrative Economics ที่ชี้ว่าภาวะเศรษฐกิจตกต่ำในอดีตล้วนถูกขับเคลื่อนโดยความตื่นตระหนกและ 'เรื่องเล่าที่แพร่กระจาย' (contagious stories) เขาเตือนว่ากระแสเล่าเรื่อง AI ทำลายงานในปัจจุบันกำลังมีพฤติกรรมเหมือนกับเรื่องเล่าสร้างความตื่นตระหนกในประวัติศาสตร์ทุกประการ
• 70% ของชาวอเมริกันเชื่อ AI จะลดจำนวนงาน ชิลเลอร์อ้างผลสำรวจของ Quinnipiac University ในเดือนมีนาคม 2026 ที่พบว่า 70% ของชาวอเมริกัน เชื่อว่า AI จะลดจำนวนงานลง ขณะที่ผลสำรวจของ Pew ในเดือนมิถุนายน 2026 พบว่ามีเพียง 16% เท่านั้นที่คาดหวังว่า AI จะส่งผลดีต่อสังคมในอีก 20 ปีข้างหน้า
• กลไกคำพยากรณ์ที่ทำให้ตัวเองเป็นจริง (Self-fulfilling Prophecy) ถ้าคนจำนวนมากพอ เชื่อ ว่า AI จะทำลายงาน พวกเขาก็จะลดการใช้จ่ายและชะลอการซื้อของชิ้นใหญ่ บริษัทต่างๆ เมื่อคาดว่าความต้องการจะลดลงและกลัวระบบอัตโนมัติ ก็จะชะลอการจ้างงานหรือเร่งเลย์ออฟ ซึ่งสุดท้ายก็ตอกย้ำความกลัวนั้นให้เป็นจริง ชิลเลอร์เตือนว่า 'การดิ่งสุดขั้วไปกับความกลัว' (doommaxxing) นี้อาจทำให้เกิดภาวะเศรษฐกิจถดถอย แม้ว่าผลกระทบที่แท้จริงของ AI จะยังไม่รุนแรงมากนักก็ตาม

สรุป: สามชั้นความเสี่ยงที่ต้องจับตา

ชั้นความเสี่ยง	มันคืออะไร	หลักฐาน
การแทนที่จริง (Real displacement)	AI คือสาเหตุอันดับหนึ่งของการเลิกจ้างในสหรัฐฯ — 40% ของการเลิกจ้าง 97,000 อัตราในเดือนพฤษภาคม 2026	ข้อมูลจาก Challenger, Gray & Christmas; ผลสำรวจ CFO
การส่งผ่านสู่เครดิต (Credit transmission)	การถูก disrupt ด้านรายได้กระทบลูกหนี้ที่ระบบโมเดลเครดิตแบบเก่าจับไม่ได้; Fitch ชี้ธุรกิจซอฟต์แวร์/สื่อ/บริการ	รายงาน Fitch Ratings, Fitch Solutions
วงจรป้อนกลับของกระแสเล่า (Narrative feedback loop)	ความกลัวในวงกว้าง (70% ของคนอเมริกัน) สามารถกดอุปสงค์และการจ้างงานโดยไม่ต้องพึ่งเทคโนโลยีเลย	ชิลเลอร์ใน NYT; ผลสำรวจ Quinnipiac/Pew

บรรทัดสุดท้าย: Fitch ได้วางตำแหน่งให้การแทนที่แรงงานด้วย AI เป็นความเสี่ยงด้านเครดิตที่กำลังเกิดขึ้น กระจุกตัวในกลุ่ม TMT และสินเชื่อเอกชน สนับสนุนด้วยข้อมูลที่แสดงว่าการเลิกจ้างที่อ้างถึง AI ในสหรัฐฯ พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วจนถึงเดือนพฤษภาคม 2026 ในขณะเดียวกัน คำเตือนของชิลเลอร์เพิ่มความเสี่ยงลำดับที่สองที่แตกต่างออกไป นั่นคือ กระแสเล่าแห่งความกลัวที่ครอบงำอยู่นี้ อาจกดอุปสงค์รวมมากพอที่จะจุดชนวนให้เกิดภาวะเศรษฐกิจถดถอย โดยไม่ขึ้นอยู่กับขีดความสามารถที่แท้จริงของ AI เลย