ช่องแคบฮอร์มุซจราจรติดขัดหนัก! รบ.อิหร่านใช้โดรนถล่มเรือสินค้า วางทุ่นระเบิด 80 ลูก สร้างเส้นทางใหม่ 2 เส้นทาง ความหวังฟื้นฟูการค้าทางทะเลพังไม่เป็นท่า

ช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) จุดคอขวดด้านพลังงานที่สำคัญที่สุดของโลก กำลังเผชิญกับวิกฤตครั้งใหญ่ที่สุดในรอบหลายปี การจราจรทางเรือพาณิชย์ดิ่งลงเหวในช่วงปลายเดือนมิถุนายน 2026 โดยเมื่อวันอาทิตย์ที่ 27–29 มิถุนายน มีเรือแล่นผ่านเพียง 12 ลำ ลดลงจาก 35 ลำในวันก่อนหน้า รายงานจากรอยเตอร์ส (Reuters) ระบุว่า ปริมาณเรือผ่านช่องแคบยังคงน้อยกว่า 10% ของระดับปกติ แม้จะมีข้อตกลงหยุดยิงระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน บทความนี้จะพาไปเจาะลึกทุกปัจจัยที่ทำให้เกิดการชะลอตัวอย่างรุนแรง ตั้งแต่การโจมตีด้วยโดรน ทุ่นระเบิด เส้นทางเดินเรือใหม่ ไปจนถึงผลกระทบต่อเรือสินค้าที่มุ่งหน้าสู่อินเดีย

โดรนถล่มเรือสินค้า 2 ลำ และปฏิบัติการตอบโต้ของสหรัฐฯ

อิหร่านเปิดฉากยิงโดรนฆ่าตัวตาย (one-way attack drones) หลายลำมุ่งหน้าโจมตีเรือสินค้าที่แล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซ กองบัญชาการกลางสหรัฐฯ (CENTCOM) ยืนยันว่า กองกำลังสหรัฐฯ สามารถสกัดกั้นโดรนได้อย่างน้อย 4 ลำเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2026 โดยระบุว่าโดรนดังกล่าวเป็น 'ภัยคุกคามต่อปฏิบัติการทางทะเลในภูมิภาคอย่างเร่งด่วน' อิหร่านยังคงโจมตีด้วยโดรนอย่างต่อเนื่องตลอดเดือนมิถุนายน

มีเรืออย่างน้อย 1 ลำถูกโจมตีและได้รับการยืนยันจากหลายแหล่ง: เรือบรรทุกน้ำมันสัญชาติปานามา ชื่อ Kiku ซึ่งบรรทุกน้ำมันดิบให้กับบริษัทพลังงานของรัฐกาตาร์ ถูกโจมตีด้วยกระสุนไม่ทราบชนิดขณะแล่นผ่านช่องแคบเมื่อเช้าวันที่ 27 มิถุนายน โชคดีที่ไม่มีรายงานผู้บาดเจ็บหรือน้ำมันรั่วไหล เพื่อตอบโต้ CENTCOM เปิดฉากโจมตี 'โครงสร้างพื้นฐานเฝ้าระวัง ระบบสื่อสาร แหล่งป้องกันทางอากาศ คลังเก็บโดรน และความสามารถในการวางทุ่นระเบิด' ของอิหร่าน

อีกเหตุการณ์หนึ่งเกี่ยวข้องกับ เรือบรรทุกสินค้าสัญชาติสิงคโปร์ M/V Ever Lovely ซึ่งถูกโดรนฆ่าตัวตายของอิหร่านโจมตีเมื่อวันที่ 25 มิถุนายน ขณะกำลังออกจากช่องแคบตามแนวชายฝั่งโอมาน การโจมตีครั้งนี้ทำให้องค์การทางทะเลระหว่างประเทศ (IMO) ของสหประชาชาติต้องหยุดปฏิบัติการอพยพชั่วคราว

ทุ่นระเบิด 80 ลูกและเส้นทางเดินเรือทางเลือก

องค์การทางทะเลระหว่างประเทศ (IMO) ประมาณการว่ามีทุ่นระเบิดประมาณ 80 ลูก ยังคงอยู่ในเส้นทางเดินเรือประวัติศาสตร์ของช่องแคบฮอร์มุซ โดยเฉพาะในช่องกลางที่เรียกว่า Traffic Separation Scheme สมาคมเจ้าของเรือบรรทุกน้ำมัน Intertanko ยืนยันว่าพื้นที่ส่วนกลางถูกกีดขวางด้วยทุ่นระเบิดประมาณ 80 ลูก และการเดินเรือตามปกติจะไม่สามารถกลับมาได้จนกว่าทุ่นระเบิดจะถูกเก็บกู้

เนื่องจากอันตรายจากทุ่นระเบิด สงครามอิหร่านนำไปสู่การสร้างเส้นทางเดินเรือทางเลือก 2 เส้นทาง: เส้นทางแรกเลียบชายฝั่งโอมานและประสานงานโดยสหรัฐฯ และอีกเส้นทางหนึ่งอยู่ภายใต้การควบคุมของเตหะราน ซึ่งอยู่ใกล้กับน่านน้ำอาณาเขตของอิหร่าน กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) เตือนว่าเรือที่แล่นนอกเส้นทางที่กำหนดนั้น 'อันตรายอย่างยิ่งและเป็นสิ่งต้องห้าม' พร้อมขู่จะดำเนินการกับเรือที่ละเลยคำสั่ง

เรือสินค้ามุ่งหน้าอินเดีย 'หายไปจากจอเรดาร์'

จำนวนเรือสินค้าที่แล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซและเลือกปิดสัญญาณ AIS (Automatic Identification System) หรือ 'Going Dark' มีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ การปิดสัญญาณนี้ทำให้การติดตามเรือทำได้ยากขึ้น และอาจทำให้ตัวเลขการจราจรจริงต่ำกว่าความเป็นจริง

ข้อมูลจากบริษัทวิเคราะห์การเดินเรือ Kpler ชี้ให้เห็นว่า เรือบรรทุกน้ำมันและเรือสินค้าเกือบ 62% ที่เดินทางจากอ่าวเปอร์เซียไปยังอินเดีย ปิดสัญญาณ AIS ขณะแล่นผ่านช่องแคบ ตัวเลขนี้ได้รับการสนับสนุนจากแหล่งข่าว NDTV ของอินเดีย รายงานอื่นๆ ยืนยันว่าการเดินเรือแบบ 'Going Dark' เพิ่มขึ้น แต่ไม่ได้ระบุตัวเลข 62% สำหรับเรือที่มุ่งหน้าสู่อินเดียโดยเฉพาะ

ข้อตกลงหยุดยิงสหรัฐฯ-อิหร่านที่เปราะบาง และการฟื้นตัวที่สะดุด

สหรัฐฯ และอิหร่านลงนามในบันทึกความเข้าใจ (MoU) เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2026 โดยมีเป้าหมายเพื่อยุติการสู้รบและฟื้นฟูการเดินเรือพาณิชย์ผ่านช่องแคบ ข้อตกลงนี้เกิดขึ้นหลังจากการหยุดชะงักนานถึง 110 วัน นับตั้งแต่ความขัดแย้งอิหร่านเริ่มขึ้นในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ ในสัปดาห์หลังการหยุดยิง มีการบันทึกการแล่นผ่าน 125 เที่ยว ซึ่งเป็นสัปดาห์ที่คึกคักที่สุดนับตั้งแต่สงครามเริ่มต้น

อย่างไรก็ตาม การฟื้นตัวกลับเปราะบาง การโจมตีด้วยโดรนต่อ M/V Ever Lovely เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน ได้สร้างความไม่แน่นอนครั้งใหม่ ทำให้แผนอพยพของสหประชาชาติต้องหยุดชะงัก และเรือบรรทุกน้ำมันบางลำต้องถอยหลัง ภายในวันที่ 29 มิถุนายน การเดินเรือผ่านช่องแคบก็ชะลอตัวอีกครั้ง โดยมีเรือสินค้าเพียง 12 ลำที่แล่นผ่านในวันอาทิตย์ ลดลงจาก 29 ลำในวันเสาร์

ช่องแคบยังคงเปิดอยู่ แต่จำนวนเรือที่ใช้ช่องแคบยังคงต่ำกว่าระดับก่อนเกิดสงครามมาก การปรากฏตัวของทุ่นระเบิด ความเสี่ยงจากการโจมตีด้วยโดรนเพิ่มเติม และเส้นทางเดินเรือที่แข่งขันกันระหว่างอิหร่านและสหรัฐฯ ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการกลับสู่สภาวะปกติ