Apple ถอดแอป VK อย่างน้อย 16 รายการจาก App Store: เบื้องหลังคือมาตรการคว่ำบาตรและแรงกดดันจากรัสเซีย

VK โต้แย้งเหตุผลของ Apple อย่างหนัก โดยระบุว่า บริษัท “ไม่เคยตกอยู่ภายใต้มาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ” และไม่เคยปรากฏอยู่ในบัญชีคว่ำบาตรของสหรัฐฯ พร้อมกล่าวว่า Apple ไม่ได้แจ้งเตือนหรือให้คำอธิบายล่วงหน้า

แอปใดบ้างที่ได้รับผลกระทบ

การถอดแอปครั้งนี้ครอบคลุมบริการหลายประเภทในระบบนิเวศของ VK โดย The Kyiv Independent ยืนยันว่า มีแอปที่ดำเนินการโดยบริษัทโฮลดิ้ง VK หายไปจาก App Store ทั้งหมด 16 รายการ

รายงานจากหลายสำนักข่าวระบุแอปที่ได้รับผลกระทบ ได้แก่

• VKontakte — แอปโซเชียลเน็ตเวิร์กหลักของ VK
• VK Music — บริการฟังเพลง
• VK Video — บริการวิดีโอ
• VK Messenger — แอปส่งข้อความ
• VK Dating — แอปหาคู่
• VK Calls — บริการโทรผ่านแอป
• Mail.ru — แอปอีเมล
• Mail.ru Cloud — บริการจัดเก็บข้อมูลบนคลาวด์
• Odnoklassniki — โซเชียลเน็ตเวิร์กอีกแห่งของรัสเซีย
• Dzen — แพลตฟอร์มคอนเทนต์
• Youla — แพลตฟอร์มประกาศซื้อขายสินค้า
• Skillbox — แพลตฟอร์มการศึกษา

แอปไม่ได้หายไปพร้อมกันทั้งหมด โดยช่วงแรก VK Music, VK Messenger และ VK Video ถูกถอดออกก่อน จากนั้นแอป VKontakte ซึ่งเป็นบริการหลักจึงหายไปในเวลาต่อมา

แอปเหล่านี้ไม่สามารถดาวน์โหลดจาก App Store ได้ทั่วโลก ไม่ได้จำกัดเฉพาะ App Store ในรัสเซีย ผู้ที่ติดตั้งแอปไว้ใน iPhone หรืออุปกรณ์ Apple แล้วอาจยังใช้งานต่อได้ แต่หากลบแอป เปลี่ยนอุปกรณ์ หรือไม่สามารถเข้าถึงแอปเดิมได้ ก็จะไม่สามารถดาวน์โหลดกลับจาก App Store ได้อีก

VK และเครมลินตอบโต้อย่างไร

VK เรียกการถอดแอปว่า “ไม่มีที่มาและยอมรับไม่ได้อย่างสิ้นเชิง” พร้อมกล่าวหาว่า Apple ดำเนินการฝ่ายเดียวโดยไม่มีการแจ้งเตือนหรือคำอธิบาย บริษัทยังเตือนผู้ใช้ iPhone ว่า การแจ้งเตือนแบบพุชของแอป VK จะไม่สามารถใช้งานได้อีกต่อไป

เครมลินและทางการรัสเซีย เรียกร้องให้ Apple ชี้แจงภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังเกิดเหตุ กระทรวงการพัฒนาดิจิทัลของรัสเซียระบุว่า การถอดแอปเป็น “การตัดสินใจที่มีแรงจูงใจทางการเมือง” และกล่าวว่า Apple ยังไม่ได้มอบเหตุผลทางกฎหมายที่ชัดเจนสำหรับการดำเนินการดังกล่าว

กระทรวงฯ ระบุว่า ยังไม่ได้ “รับคำอธิบายที่มีเหตุผลจาก Apple เกี่ยวกับข้อกำหนดด้านมาตรการคว่ำบาตร” และอ้างว่าการตรวจสอบโดยสำนักงานกฎหมายของสหรัฐฯ ไม่พบเหตุผลที่ทำให้ต้องบล็อกบริการของ VK

ในอีกด้านหนึ่ง ทางการรัสเซียกำลังส่งเสริมให้ประชาชนดาวน์โหลดและใช้งาน MAX แอปส่งข้อความที่ VK พัฒนาขึ้นและได้รับการสนับสนุนจากรัฐ เพื่อเป็นทางเลือกแทนแพลตฟอร์มตะวันตก กฎหมายของรัฐบาลกลางรัสเซียที่ผ่านในปี 2025 กำหนดให้ติดตั้ง MAX ไว้ล่วงหน้าในสมาร์ตโฟนทุกเครื่องที่วางจำหน่ายในประเทศ

Apple อยู่ตรงกลางระหว่างมาตรการคว่ำบาตรกับคำสั่งของรัสเซีย

การถอดแอป VK ในเดือนมิถุนายน 2026 ถือเป็นเหตุการณ์สำคัญครั้งที่สามในความขัดแย้งที่ทวีความเข้มข้นขึ้น โดย Apple ต้องรับแรงกดดันจากทั้งมาตรการคว่ำบาตรของชาติตะวันตกและคำขอจากรัฐบาลรัสเซีย

การถอดแอปตามมาตรการคว่ำบาตรจากชาติตะวันตก

• กันยายน 2022: Apple ถอดแอปที่เชื่อมโยงกับ VK ออกจาก App Store โดยอ้างมาตรการคว่ำบาตรของสหราชอาณาจักรต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับบัญชีนักพัฒนา Apple ระบุว่า แอปเหล่านี้เผยแพร่โดยนักพัฒนาที่มีผู้ถือหุ้นรายใหญ่หรือผู้ควบคุมเป็นบุคคลหรือหน่วยงานที่ถูกสหราชอาณาจักรคว่ำบาตร จึงยุติบัญชีนักพัฒนาที่เกี่ยวข้อง และทำให้ไม่สามารถดาวน์โหลดแอปได้จาก App Store ไม่ว่าผู้ใช้จะอยู่ที่ใด หลังจาก VK ส่งเอกสารชี้แจง Apple จึงนำแอปกลับมาให้ดาวน์โหลดอีกครั้งในเวลาประมาณ 3 สัปดาห์
• มิถุนายน 2026: Apple ถอดชุดแอปของ VK อีกครั้ง คราวนี้มีรายงานว่าได้รับผลกระทบอย่างน้อย 16 รายการ

การถอดแอปตามคำขอของทางการรัสเซีย

ขณะเดียวกัน Apple ก็ปฏิบัติตามคำสั่งของรัฐบาลรัสเซียในการถอดแอปออกจาก App Store ของรัสเซียเช่นกัน โดยเฉพาะแอป VPN ซึ่งช่วยให้ผู้ใช้เข้าถึงเว็บไซต์หรือบริการที่ถูกจำกัดการใช้งานได้

• ปี 2024: Apple ถอดแอป VPN 25 รายการออกจาก App Store ในรัสเซีย หลังได้รับคำสั่งจาก Roskomnadzor หน่วยงานกำกับดูแลด้านการสื่อสารของรัสเซีย ต่อมาโครงการติดตามอิสระพบว่า ภายในเดือนกันยายน 2024 Apple อาจถอดแอป VPN ในรัสเซียไปแล้ว 98 รายการ มากกว่าตัวเลขที่ทางการประกาศ
• ช่วงปี 2022–2024: รายงานความโปร่งใสของ Apple ระบุว่า บริษัทถอดแอป 190 รายการออกจาก App Store ของรัสเซียตามคำขอของ Roskomnadzor ในช่วง 3 ปี แบ่งเป็น 7 รายการในปี 2022, 12 รายการในปี 2023 และ 171 รายการในปี 2024
• ปี 2025: จำนวนเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด Apple ถอดแอปทั่วโลก 2,045 รายการตามคำขอของรัฐบาล และมากกว่าครึ่งหนึ่ง หรือ 1,213 รายการ เป็นการดำเนินการตามคำขอของรัสเซีย ทำให้รัสเซียเป็นประเทศที่ขอให้ Apple ถอดแอปมากที่สุดอย่างทิ้งห่าง

ภาพรวมนี้สะท้อนว่า Apple กำลังดำเนินการสองด้านพร้อมกัน คือถอดแอปของรัสเซียเพื่อให้สอดคล้องกับมาตรการคว่ำบาตรของชาติตะวันตก และถอดแอปส่วนใหญ่เป็น VPN เพื่อให้เป็นไปตามข้อเรียกร้องด้านการควบคุมเนื้อหาของรัฐบาลรัสเซีย การถอดชุดแอป VK ในปี 2026 จึงเป็นกรณีที่โดดเด่นที่สุดของการดำเนินการตามมาตรการคว่ำบาตร ขณะที่การถอดแอปตามคำสั่งเครมลินเพิ่มจากระดับไม่กี่รายการต่อปีเป็นมากกว่า 1,000 รายการต่อปี

ผู้ใช้ได้รับผลกระทบอย่างไร

สำหรับผู้ใช้ iPhone ในรัสเซีย ผลกระทบที่เห็นได้ชัดคือ แอปที่เคยดาวน์โหลดไว้อาจยังเปิดใช้งานได้ แต่ไม่สามารถอัปเดตหรือติดตั้งใหม่ผ่าน App Store ได้ และการแจ้งเตือนแบบพุชของบริการ VK บน iOS จะไม่รองรับอีกต่อไป

ส่วนผู้ใช้ Android ในรัสเซียยังไม่ได้รับผลกระทบในลักษณะเดียวกัน เนื่องจากแอป VK ยังคงมีให้ดาวน์โหลดผ่าน Google Play Store

กล่าวโดยสรุป เหตุการณ์นี้ไม่ได้เป็นเพียงการถอดแอปโซเชียลเน็ตเวิร์กหนึ่งรายการ แต่เป็นการหายไปของบริการจำนวนมาก ตั้งแต่โซเชียลมีเดีย อีเมล วิดีโอ เพลง ไปจนถึงการส่งข้อความในคราวเดียว และตอกย้ำว่า App Store กลายเป็นพื้นที่ที่ได้รับผลจากทั้งมาตรการคว่ำบาตรระหว่างประเทศและการควบคุมอินเทอร์เน็ตภายในรัสเซีย