วิกิพีเดียยอดเข้าชมลดราว 8% ท่ามกลางยุคที่ AI ตอบคำถามแทนการค้นหา

ยอดเปิดหน้าเว็บวิกิพีเดียจากผู้ใช้จริงลดลงราว 8% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน ตามข้อมูลที่ Wikimedia Foundation รายงาน การเปลี่ยนแปลงนี้เกิดขึ้นในช่วงที่ผู้คนหาคำตอบจากเครื่องมือ AI และเสิร์ชเอนจินที่สรุปข้อมูลให้ทันทีมากขึ้น จึงอาจไม่จำเป็นต้องคลิกเข้าไปอ่านต้นฉบับบนวิกิพีเดีย 9

เบอร์นาเด็ตต์ มีแฮน ซีอีโอของ Wikimedia Foundation มองว่าการเปลี่ยนวิธีค้นหาข้อมูลเป็นประเด็นที่น่ากังวลสำหรับเว็บไซต์ซึ่งเป็นแหล่งข้อมูลให้ระบบ AI ด้วย อย่างไรก็ตาม ตัวเลข 8% เป็นการเปรียบเทียบยอดเข้าชม ไม่ได้บอกว่า AI เพียงอย่างเดียวทำให้ยอดลดลงเท่าใด โดย Wikimedia ยังชี้ถึงอิทธิพลของสื่อสังคมออนไลน์และพฤติกรรมการค้นหาที่เปลี่ยนไปด้วย 19

ยอดเข้าชมลดลงหลังปรับระบบแยกบอต

Wikimedia ระบุว่าการลดลงดังกล่าวเห็นได้ชัดหลังปรับระบบตรวจจับทราฟฟิกอัตโนมัติ การตรวจสอบย้อนหลังพบว่าทราฟฟิกที่สูงผิดปกติบางส่วนในช่วงก่อนหน้า มาจากบอตที่พยายามหลบเลี่ยงการตรวจจับ เมื่อตัดทราฟฟิกเหล่านั้นออก ภาพของยอดเข้าชมจากมนุษย์จึงชัดเจนขึ้น 914

อีกส่วนหนึ่งคือช่องทางหาคำตอบที่เปลี่ยนไป ทั้งระบบ AI สื่อสังคมออนไลน์ และเสิร์ชเอนจินที่แสดงคำตอบให้เห็นบนหน้าค้นหาโดยตรง บางคำตอบเหล่านั้นอาจอ้างอิงเนื้อหาจากวิกิพีเดีย แต่ผู้ใช้ก็อาจไม่ได้กดเข้าเว็บไซต์ 9

จึงควรแยกให้ออกระหว่าง “ยอดเข้าชมลดลง” กับ “AI เป็นสาเหตุทั้งหมด” ข้อมูลที่เผยแพร่ยังไม่ได้แจกแจงว่าสาเหตุแต่ละอย่างมีส่วนต่อการลดลงมากน้อยเพียงใด 19

AI ใช้ข้อมูลวิกิพีเดีย แต่ผู้ใช้อาจไม่เข้ามาที่ต้นทาง

นี่คือโจทย์สำคัญของวิกิพีเดียในยุค AI: เนื้อหาที่คนร่วมกันเขียนและตรวจสอบมีประโยชน์ต่อระบบ AI ขณะเดียวกัน คำตอบที่ AI สร้างขึ้นก็อาจทำให้ผู้ใช้ได้รับข้อมูลโดยไม่เข้าชมเว็บไซต์โดยตรง การดึงข้อมูลในปริมาณมากจากองค์กรต่าง ๆ ยังเพิ่มภาระต่อโครงสร้างพื้นฐานและค่าใช้จ่ายของ Wikimedia ด้วย 117

Wikimedia จึงมีบริการ Wikimedia Enterprise ซึ่งเปิดให้ลูกค้าเชิงพาณิชย์เข้าถึงข้อมูลปริมาณมากอย่างมีเสถียรภาพโดยมีค่าใช้จ่าย Axios รายงานว่าเงินจากลูกค้าองค์กรที่เปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะ คิดเป็น 10% ของค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานของมูลนิธิ บริการนี้มีไว้สำหรับองค์กรที่ใช้ข้อมูลในระดับสูง ไม่ใช่การเก็บเงินจากคนทั่วไปที่เข้าไปอ่านวิกิพีเดีย 1

ความเสี่ยงต่อเงินบริจาคและอาสาสมัครยังไม่ใช่ตัวเลขที่ยืนยันแล้ว

หากคนเข้ามาที่เว็บไซต์น้อยลง ก็อาจมีโอกาสน้อยลงที่จะเห็นช่องทางบริจาค หรือค้นพบว่าตนเองสามารถร่วมแก้ไขบทความได้ นี่เป็นความเสี่ยงที่ควรจับตาสำหรับองค์กรไม่แสวงหากำไรซึ่งพึ่งพาเงินบริจาคจากสาธารณะและงานของอาสาสมัคร แต่ตัวเลขยอดเข้าชมที่ลดลง 8% ไม่ได้แปลว่าเงินบริจาคหรือจำนวนอาสาสมัครลดลงในอัตราเดียวกัน 217

คำถามระยะยาวจึงอยู่ที่ว่า ระบบความรู้ที่อาศัยผู้คนร่วมกันสร้างและดูแลจะยั่งยืนได้อย่างไร เมื่อผลิตภัณฑ์ AI นำข้อมูลจากวิกิพีเดียไปใช้ แต่ผู้ใช้กลับเข้าถึงคำตอบโดยไม่กลับมาที่แหล่งข้อมูล มีแฮนเสนอว่าบริษัทที่ใช้ข้อมูลในปริมาณมากควรมีส่วนช่วยสนับสนุนทรัพยากรที่ทำให้ข้อมูลเหล่านั้นเกิดขึ้นได้ 1

แนวทางของมีแฮน: ให้ AI ช่วยบรรณาธิการ แต่คนยังต้องเป็นแกนหลัก

มีแฮนสนับสนุนแนวทางที่ให้ AI ช่วยงานของบรรณาธิการอาสาสมัคร โดยให้มนุษย์ยังมีบทบาทสำคัญในการสร้างและดูแลความรู้ เธอยังเตือนถึงความเสี่ยงจากเนื้อหาที่เครื่องสร้างขึ้น เช่น การแพร่กระจายข้อมูลบิดเบือน ปัญหาด้านความปลอดภัย และความเชื่อมั่นที่ลดลง 6

แนวคิดนี้แยกการใช้ AI เป็นเครื่องมือช่วยงาน ออกจากการมอบความรับผิดชอบด้านบรรณาธิการให้ระบบอัตโนมัติ คุณค่าของวิกิพีเดียจึงไม่ได้อยู่แค่การมีข้อมูลให้ AI นำไปใช้ แต่ยังอยู่ที่การมีคนคอยตรวจสอบ ปรับปรุง และคัดสรรข้อมูลด้วย 615