เงินลงทุนมหาศาลกับคำถามสำคัญ: AI จะสร้างรายได้และเพิ่มผลิตภาพได้ทันหรือเปล่า

การลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน AI มีขนาดใหญ่จนชวนให้นึกถึงยุคสร้างทางรถไฟและกระแสดอตคอม แต่เงินลงทุนมหาศาลไม่ได้แปลว่าจะได้ผลตอบแทนคุ้มค่าโดยอัตโนมัติ ความสำเร็จของการเดิมพันครั้งนี้ขึ้นอยู่กับว่า AI จะสร้างรายได้ต่อเนื่องและเพิ่มผลิตภาพให้ธุรกิจที่นำไปใช้ได้มากพอหรือไม่ หลักฐานในตอนนี้ยังมีทั้งด้านที่น่าจับตาและเหตุผลให้ระมัดระวัง อีกทั้งตัวเลขก้อนใหญ่ส่วนหนึ่งเป็นการคาดการณ์ ไม่ใช่เงินที่ใช้จ่ายไปแล้ว

เงินลงทุนใหญ่แค่ไหน?

J.P. Morgan Asset Management ระบุว่า บริษัทคลาวด์รายใหญ่ใช้เงินลงทุนมากกว่า 400,000 ล้านดอลลาร์ในปี 2025 และมีแนวโน้มแตะเกือบ 800,000 ล้านดอลลาร์ในปี 2026 นี่คือการเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของยอดใช้จ่ายรายปี แต่ไม่ควรนำไปเทียบตรง ๆ กับประมาณการเงินลงทุนสะสมตลอดหลายทศวรรษ 9

ส่วนประมาณการฐานของ PwC คาดว่าเงินลงทุนในศูนย์ข้อมูลทั่วโลกจะรวม 31.6 ล้านล้านดอลลาร์ภายในปี 2050 ตัวเลขนี้เป็นการคาดการณ์รายจ่ายในอนาคต ไม่ใช่ยอดลงทุนที่เกิดขึ้นแล้ว Reuters รายงานว่า PwC มองว่าการสร้างโครงสร้างพื้นฐานตามประมาณการนี้มีขนาดใหญ่กว่าการลงทุนในยุคบูมรถไฟและดอตคอม แม้ปรับเงินเฟ้อแล้ว 111

ในสหรัฐฯ นักเศรษฐศาสตร์ Stijn Van Nieuwerburgh ประเมินว่าโครงการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน AI อาจมีมูลค่ารวม 10.3 ล้านล้านดอลลาร์ในช่วงปี 2025–2032 หรือเฉลี่ยราว 3.6% ของ GDP สหรัฐฯ ต่อปีในช่วงดังกล่าว ตัวเลขนี้เป็นการประเมินมูลค่าการลงทุนที่อยู่ในแผน ไม่ใช่ยอดใช้จ่ายที่สรุปแน่นอนแล้ว

ต้องมีรายได้เท่าไรจึงจะคุ้ม?

การวิเคราะห์ของ Bain ในปี 2025 ประเมินว่า การรองรับความต้องการประมวลผล AI ที่คาดไว้ในปี 2030 ต้องอาศัยรายได้ราว 2 ล้านล้านดอลลาร์ต่อปีเพื่อเป็นทุนสำหรับกำลังประมวลผล แม้นับรวมเงินที่ประหยัดได้จาก AI แล้ว Bain ยังประเมินว่าจะมีช่องว่างประมาณ 800,000 ล้านดอลลาร์ต่อปี ตัวเลขเหล่านี้เป็นผลจากสมมติฐานในฉากทัศน์หนึ่ง ไม่ใช่การยืนยันว่ามีเงินขาดมือจำนวนดังกล่าวเกิดขึ้นแล้ว

รายงานของ Bain ยังชี้ว่า การเพิ่มผลิตภาพในตลาดเดิมอาจไม่พอจะรองรับการลงทุนเพียงลำพัง รายได้เพิ่มเติมอาจต้องมาจากการใช้งานหรือธุรกิจรูปแบบใหม่ เช่น หุ่นยนต์ที่ควบคุมด้วย AI และการค้นพบวัสดุสำหรับแบตเตอรี่กับเซมิคอนดักเตอร์ อย่างไรก็ตาม ทั้งหมดนี้เป็นแหล่งมูลค่าที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่รับประกันแล้ว 1

อีกประเด็นที่ควรแยกให้ออกคือ รายได้ระหว่างการสร้างโครงสร้างพื้นฐานกับผลตอบแทนที่ผู้ใช้ AI ได้รับ การซื้อชิป บริการคลาวด์ และการก่อสร้างศูนย์ข้อมูลสร้างรายได้ให้ผู้ขายและผู้ให้บริการได้จริง แต่ยังไม่พิสูจน์ว่าบริษัทที่นำ AI ไปใช้จะได้ประโยชน์มากพอจนยอมจ่ายค่าบริการต่อไปในระดับที่รองรับการลงทุนปัจจุบัน

เริ่มเห็นผลิตภาพเพิ่มขึ้นแล้วหรือยัง?

มีสัญญาณว่าธุรกิจบางส่วนเริ่มสร้างรายได้จาก AI ได้ ขณะเดียวกันก็ยังมีเหตุผลให้ระมัดระวัง J.P. Morgan รายงานว่ารายได้จากคลาวด์เติบโตเร็ว แต่ผลิตภาพแรงงานในสหรัฐฯ เฉลี่ยอยู่ที่ราว 1.3% ในช่วงสามไตรมาสที่ผ่านมา ซึ่งใกล้เคียงกับภาวะผลิตภาพที่ค่อนข้างต่ำในทศวรรษ 2010 มากกว่าจะเป็นสัญญาณชัดเจนว่า AI กำลังเร่งผลิตภาพในวงกว้าง 915

รายงานของ Reuters เกี่ยวกับประสบการณ์ของภาคธุรกิจพบว่า หลายบริษัทยังประสบปัญหาในการทำให้การลงทุน AI สร้างผลตอบแทนที่มีนัยสำคัญ ในผลสำรวจที่รายงานอ้างถึง ผู้ตอบแบบสำรวจผู้บริหารชุดหนึ่ง 15% ระบุว่า AI ช่วยเพิ่มอัตรากำไรในช่วงปีก่อนหน้า ส่วนอีกแบบสำรวจหนึ่งมีผู้บริหาร 5% ที่บอกว่าเห็นคุณค่าจาก AI อย่างแพร่หลาย ผลสำรวจเหล่านี้ครอบคลุมผู้ตอบและช่วงเวลาเฉพาะ ไม่ใช่การสำรวจธุรกิจทุกแห่ง แต่สะท้อนช่องว่างระหว่างความคาดหวังในวงกว้างกับผลตอบแทนที่พิสูจน์ได้

ผลตอบแทนอาจต้องรอเป็นสิบปีหรือไม่?

ผลตอบแทนที่ล่าช้าเป็นไปได้ แต่ไม่ได้รับประกันว่าการลงทุนในวันนี้จะทำกำไรได้ในที่สุด Diane Coyle เคยกล่าวถึงผลของเทคโนโลยีพลิกโฉมในอดีตว่าอาจใช้เวลาราว 10–50 ปีกว่าจะปรากฏชัดในผลิตภาพ การเปรียบเทียบทางประวัติศาสตร์นี้เตือนว่าไม่ควรตัดสินเทคโนโลยีจากผลลัพธ์ช่วงแรกเพียงอย่างเดียว แต่ไม่ได้หมายความว่า AI จะส่งผลในกรอบเวลาเดียวกัน 8

ถึงอย่างนั้น ความต้องการเงินทุนในระยะใกล้ก็ยังสำคัญ การประเมินของ Van Nieuwerburgh ชี้ว่าต้องใช้เงินลงทุนมหาศาลก่อนที่ผลประโยชน์ต่อเศรษฐกิจโดยรวมจะเกิดขึ้นอย่างแน่นอน ขณะที่ช่องว่างรายได้ของ Bain ก็ขึ้นอยู่กับสมมติฐานเรื่องความต้องการประมวลผล ต้นทุน และเงินประหยัดในอนาคต ตัวเลขทั้งสองจึงช่วยให้เห็นขนาดของการเดิมพัน มากกว่าจะเป็นคำทำนายชี้ขาดว่าการลงทุนจะสำเร็จหรือล้มเหลว

สรุป: เงินลงทุนเกิดขึ้นแล้ว แต่ผลตอบแทนยังต้องพิสูจน์

PwC คาดการณ์ว่าเงินลงทุนในโครงสร้างพื้นฐาน AI จะมีขนาดใหญ่กว่าการลงทุนในยุคบูมรถไฟและดอตคอมตามการเปรียบเทียบของบริษัท ขณะที่บริษัทคลาวด์รายใหญ่ก็เร่งเพิ่มเงินลงทุนในระยะสั้น หากการลงทุนนี้จะคุ้มค่า AI ต้องสร้างรายได้และประโยชน์ที่ยั่งยืนให้กว้างไปกว่าบริษัทผู้ขายโครงสร้างพื้นฐาน ซึ่งอาจเกิดจากการเพิ่มผลิตภาพและการสร้างตลาดใหม่

หลักฐานในปัจจุบันยังตอบไม่ได้ว่าผลตอบแทนจะมากพอหรือจะมาถึงเมื่อไร รายได้คลาวด์ที่เติบโตเป็นสัญญาณบวก แต่ข้อมูลผลิตภาพล่าสุดและผลสำรวจภาคธุรกิจยังไม่แสดงให้เห็นผลประโยชน์ต่อเศรษฐกิจในวงกว้างที่มีขนาดเท่ากับเงินลงทุนตามประมาณการ 915