อดีตเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ เสนอปิดช่องทางเครื่อง DUV ของจีน ทั้งขายใหม่และซ่อมบำรุง

อดีตเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ เรียกร้องให้ห้ามทั้งการขายและการซ่อมบำรุงเครื่องลิโทกราฟีอัลตราไวโอเลตระดับลึกแบบจุ่ม หรือ DUV ให้จีน เหตุผลคือการจำกัดการส่งออกเครื่องใหม่อย่างเดียวอาจยังเหลือช่องทางสำคัญไว้: โรงงานจีนยังอาจจัดหาเครื่องเพิ่มได้ และเครื่องที่ติดตั้งไปแล้วก็ยังต้องพึ่งพาการดูแลรักษา

ข้อเสนอเร่งด่วนนี้ตั้งอยู่ส่วนหนึ่งบนการประเมินว่า โรงงานผลิตชิปที่จีนเป็นเจ้าของมีเครื่อง DUV แบบจุ่มอยู่ประมาณ 343 เครื่องในช่วงต้นปี 2026 คิดเป็นมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์ อย่างไรก็ตาม ตัวเลขนี้เป็นการประเมิน ไม่ใช่บัญชีเครื่องจักรที่ได้รับการตรวจสอบและเปิดเผยต่อสาธารณะ3

ทำไมเครื่อง DUV จึงยังมีความสำคัญ

เครื่องลิโทกราฟีอัลตราไวโอเลตขั้นสูง หรือ EUV ใช้ผลิตชิปที่ก้าวหน้าที่สุด และจีนยังไม่สามารถเข้าถึงเครื่องประเภทนี้ได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าจีนจะผลิตชิปขั้นสูงบางประเภทไม่ได้ เพราะเครื่อง DUV สามารถใช้ร่วมกับกระบวนการสร้างลวดลายวงจรซ้ำหลายขั้นตอน เพื่อผลิตชิปตรรกะระดับ 7 นาโนเมตรได้ รายงานด้านเทคโนโลยีระบุว่าผู้ผลิตชิปจีนใช้เครื่อง DUV ผลิตชิปในระดับดังกล่าวโดยไม่ต้องใช้ EUV15

ความกังวลของอดีตเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ คือ เครื่อง DUV แบบจุ่มที่มีอยู่เป็นจำนวนมากอาจช่วยรองรับการผลิตชิปที่ซับซ้อนขึ้น รวมถึงชิปที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ (AI) ดังนั้น ตัวเลขประเมินเรื่องเครื่องสะสมจึงเป็นหัวใจของข้อเสนอ: หากเครื่องเดิมยังเดินหน้าผลิตได้ การหยุดขายเครื่องใหม่เพียงอย่างเดียวอาจไม่กระทบกำลังการผลิตในระยะสั้นมากพอ315

ข้อเสนอห้ามทั้งหมดจะเพิ่มอะไรจากกฎปัจจุบัน

กฎควบคุมการส่งออกของเนเธอร์แลนด์กำหนดให้ต้องขอใบอนุญาตสำหรับเครื่องลิโทกราฟีขั้นสูงบางประเภท แต่แนวทางที่อดีตเจ้าหน้าที่เสนอนั้นกว้างกว่า โดยต้องการจำกัดการขายเครื่อง DUV แบบจุ่มทั่วจีน และห้ามให้บริการซ่อมบำรุงเครื่องที่ใช้งานอยู่แล้วด้วย นั่นจะขยายมาตรการออกไปจากการสกัดกั้นการส่งมอบบางรายการ หรือการจำกัดเฉพาะบริษัทที่ถูกระบุชื่อเป็นรายแห่ง4

เหตุที่การซ่อมบำรุงถูกหยิบยกขึ้นมา เพราะการห้ามขายมีผลกับเครื่องที่จะส่งมอบในอนาคตเท่านั้น รายงานเกี่ยวกับผู้ผลิตชิปหน่วยความจำรายใหญ่สองรายของจีนระบุว่า เครื่องที่ทั้งสองบริษัทสำรองไว้รองรับแผนขยายกำลังการผลิตได้สามปี แต่รายงานดังกล่าวพูดถึงแผนของบริษัทเหล่านั้น ไม่ได้ยืนยันว่าโรงงานทุกแห่งในจีนจะใช้งานได้นานเท่าใดหากไม่มีเครื่องใหม่หรือบริการซ่อมบำรุง19

ร่างกฎหมาย MATCH อาจทำอะไรได้ และอะไรยังไม่แน่นอน

ร่างกฎหมาย MATCH เป็นอีกช่องทางหนึ่งที่เสนอให้ขยายข้อจำกัด และทำให้กฎของสหรัฐฯ สอดคล้องกับประเทศพันธมิตร รวมถึงเนเธอร์แลนด์และญี่ปุ่น แม้จะมีการปรับลดขอบเขตร่างกฎหมายแล้ว แต่ฉบับที่ Reuters รายงานยังคงมีข้อจำกัดทั่วประเทศจีนต่อเครื่อง DUV แบบจุ่มของ ASML ทั้งนี้ MATCH ยังเป็นร่างกฎหมาย ไม่ใช่การห้ามส่งออกแบบครอบคลุมที่มีผลบังคับใช้แล้ว12

หากประเทศพันธมิตรไม่ปรับกฎให้สอดคล้องกัน รายงานเกี่ยวกับข้อเสนอนี้ระบุว่า วอชิงตันอาจพยายามใช้กฎควบคุมการส่งออกของสหรัฐฯ รวมถึงการขยายกฎ Foreign Direct Product Rule เพื่อเข้าถึงอุปกรณ์ที่มีเทคโนโลยีของสหรัฐฯ เป็นส่วนประกอบ แต่เรื่องนี้เป็นกลไกบังคับใช้ที่มีการเสนอ ไม่ใช่หลักฐานว่าสหรัฐฯ จะสั่งห้ามบริษัทดัตช์ให้บริการซ่อมบำรุงได้อย่างครอบคลุมโดยอัตโนมัติ หากไม่ได้รับความร่วมมือจากเนเธอร์แลนด์9

ผลกระทบต่อ ASML และข้อจำกัดของมาตรการ

การห้ามอาจกระทบธุรกิจของ ASML ในจีน แต่ตัวเลขยอดขายที่มีอยู่ยังไม่แสดงว่าการจำกัดบริการซ่อมบำรุงจะส่งผลต่อบริษัทหรือการผลิตชิปจีนมากน้อยเพียงใด มีรายงานว่าจีนคิดเป็น 19% ของยอดขายระบบสุทธิของ ASML ในไตรมาสแรกของปี 2026 และ 14% ในไตรมาสที่สอง58

ขณะเดียวกัน จีนกำลังพัฒนาเครื่องลิโทกราฟีแบบจุ่มของตนเอง รายงานที่มีระบุว่ามีความคืบหน้า แต่ยังไม่ชัดเจนว่าเครื่องทางเลือกในประเทศจะพัฒนาได้เร็วเพียงใด หรือจะแข่งขันได้มากแค่ไหน18 ความไม่แน่นอนนี้ส่งผลได้ทั้งสองทาง: เครื่องในประเทศอาจช่วยลดผลของข้อจำกัดในอนาคต ขณะที่ในระยะใกล้ การห้ามก็ยังอาจจำกัดการเข้าถึงเครื่องนำเข้าและบริการสนับสนุน

แก่นของข้อเสนอคือ หากจำนวนเครื่องที่จีนสะสมไว้มีมากจริง และการซ่อมบำรุงช่วยให้เครื่องเหล่านั้นใช้งานต่อได้ การหยุดขายอย่างเดียวก็อาจไม่เพียงพอที่จะลดเครื่องที่ยังเดินสายการผลิตอยู่ แต่ตัวเลขเครื่องสะสมยังไม่ใช่ข้อมูลที่ยืนยันแล้ว MATCH ยังไม่เป็นกฎหมาย และทั้งการทดแทนด้วยเครื่องที่ผลิตในจีนกับตัวเลขยอดขายของ ASML ก็ยังไม่บอกได้ชัดว่าการห้ามแบบครอบคลุมจะเปลี่ยนกำลังการผลิตชิปของจีนได้เร็วเพียงใด