Ro Khanna ขอคำตอบจาก 5 บริษัท AI: มีใครพยายามขโมย “น้ำหนักโมเดล” หรือไม่

Ro Khanna สมาชิกสภาคองเกรสสหรัฐฯ ขอให้ OpenAI, Anthropic, Google, Meta และ SpaceX เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับความพยายามของจีนหรือผู้ไม่หวังดีรายอื่นในการเข้าถึงน้ำหนักโมเดล AI โดยไม่ได้รับอนุญาต พร้อมขอให้บริษัทชี้แจงมาตรการรักษาความปลอดภัยทางไซเบอร์ที่ใช้ป้องกันการโจรกรรม713

เหตุผลสำคัญคือ น้ำหนักโมเดล (model weights) หมายถึงชุดค่าพารามิเตอร์เชิงตัวเลขที่ได้จากการฝึก AI และเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้โมเดลทำงานได้ หากมีผู้ได้ชุดค่านี้ไป ก็อาจนำโมเดลไปใช้งานได้โดยตรง Khanna จึงกังวลว่าการขโมยในลักษณะนี้อาจบั่นทอนความได้เปรียบของสหรัฐฯ ในการแข่งขันด้าน AI และก่อความเสี่ยงต่อความมั่นคงของชาติ4713

อย่างไรก็ดี การตั้งคำถามของเขา ไม่ได้ยืนยันว่ามีใครขโมยน้ำหนักโมเดลของบริษัทเหล่านี้สำเร็จแล้ว แต่เป็นการสอบถามว่ามีความพยายามเกิดขึ้นหรือไม่ และบริษัทเตรียมรับมืออย่างไร รายงานระบุว่ามีกรณีที่ทราบแน่ชัดเกี่ยวกับการขโมยน้ำหนักโมเดลอยู่ไม่มากนัก6

ขโมยโมเดลโดยตรง ต่างจากการกลั่นความรู้อย่างไร

การขโมยน้ำหนักโมเดลคือการได้ค่าภายในที่ใช้ขับเคลื่อนโมเดล ส่วน การกลั่นความรู้ (distillation) คือการฝึกโมเดลใหม่โดยอาศัยผลลัพธ์จากโมเดลที่มีอยู่ เพื่อให้โมเดลใหม่เรียนรู้จากคำตอบของโมเดลต้นแบบ กระบวนการนี้ไม่ได้หมายความว่าผู้ฝึกได้ค่าน้ำหนักของโมเดลต้นฉบับไปด้วย17

เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ กล่าวหาบริษัท AI จีนบางแห่งว่าใช้วิธีกลั่นความรู้จากโมเดลของสหรัฐฯ และ OpenAI กับ Anthropic ก็เคยรายงานกิจกรรมลักษณะนี้617 ประเด็นที่ Khanna ยกขึ้นมาจึงเกี่ยวข้องกัน แต่เป็นคนละคำถาม: บริษัทจีนใช้ผลลัพธ์จากโมเดลไปสร้างระบบของตนหรือไม่ กับมีผู้พยายามขโมยตัวโมเดลโดยตรงหรือไม่

ความปลอดภัย การแข่งขัน และความร่วมมือกับจีน

สำหรับ Khanna การปกป้องโมเดลแนวหน้ามีทั้งมิติความมั่นคงไซเบอร์และการแข่งขัน เพราะการเข้าถึงโมเดลโดยตรงอาจช่วยให้ผู้ไม่หวังดีนำความสามารถของระบบไปใช้ได้ ขณะเดียวกัน เขายังสนับสนุนให้สหรัฐฯ และจีนหารือเรื่องมาตรการคุ้มครอง AI และการตรวจสอบร่วมกัน25

นี่เป็นโจทย์ที่มีแรงดึงสองทาง: การตอบโต้ข้อกล่าวหาเรื่องการคัดลอกเทคโนโลยีอาจเพิ่มความตึงเครียด แต่ผู้วิเคราะห์เตือนว่าความขัดแย้งที่ทวีขึ้นก็อาจทำให้ความร่วมมือด้านความปลอดภัย AI ระหว่างสองประเทศยากขึ้น18

จุดต่างจากแนวทางสมัครใจของรัฐบาลทรัมป์

รัฐบาลทรัมป์เสนอให้ผู้พัฒนา AI ส่งโมเดลบางประเภทที่มีความสามารถด้านการแฮ็กขั้นสูงเข้ารับการทดสอบความปลอดภัยทางไซเบอร์โดยสมัครใจก่อนเผยแพร่ และมีรายงานถึงข้อตกลงที่บริษัทเทคโนโลยีจะกำกับดูแลโมเดลของตนเอง รายละเอียดการทดสอบโดยสมัครใจยังไม่ชัดเจน และข้อมูลที่มีไม่ได้แสดงว่าการทดสอบดังกล่าวจะป้องกันการขโมยน้ำหนักโมเดลได้

คำถามของ Khanna จึงเพิ่มแรงกดดันให้บริษัทเปิดเผยข้อมูลและอธิบายการป้องกันของตน ขณะที่แนวทางของรัฐบาลเน้นการทดสอบหรือการกำกับดูแลโดยสมัครใจมากกว่า ทั้งสองแนวทางสะท้อนข้อถกเถียงกว้างขึ้นว่า ความปลอดภัยของ AI ควรพึ่งการจัดการของบริษัทเองเพียงใด และควรมีการตรวจสอบจากภายนอกหรือความร่วมมือระหว่างประเทศมากแค่ไหน25