ทำไมยุโรปจึงเปราะบางต่อภาวะตึงตัวของดีเซลก่อนฤดูหนาว

ฟาตีห์ บีรอล ผู้อำนวยการบริหารทบวงการพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) เตือนว่า ยุโรปเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่เปราะบางต่อการสะดุดของอุปทานดีเซลมากที่สุด เพราะพึ่งพาการนำเข้าในช่วงที่ผู้ส่งออกดั้งเดิมกำลังเผชิญปัญหา และกำลังเข้าสู่ฤดูหนาว 8

คำเตือนนี้ไม่ได้แปลว่ายุโรปจะต้องหมดดีเซลแน่นอน แต่หมายถึงมีทางเลือกจำกัดในการหาน้ำมันมาทดแทนอย่างรวดเร็ว หากอุปทานขาดช่วงต่อไป ความเสี่ยงที่ราคาจะพุ่งขึ้นอีกหรือเกิดการขาดแคลนเฉพาะพื้นที่ก็เพิ่มขึ้น 829

อุปทานหายไป ขณะที่สต็อกกันชนเหลือน้อย

ความขัดแย้งในตะวันออกกลางทำให้การกลั่นและการส่งออกน้ำมันสะดุด ส่วนการโจมตีของยูเครนลดกำลังผลิตของโรงกลั่นรัสเซีย และรัสเซียยังจำกัดการส่งออกดีเซลด้วย เมื่อสินค้าคงคลังอยู่ในระดับต่ำ ผู้ซื้อจึงมีน้ำมันสำรองไว้รับมือกับการหยุดชะงักน้อยลง ราคาดีเซลในยุโรปและสหรัฐฯ ขึ้นไปทำสถิติสูงสุดแล้ว 915

การเพิ่มกำลังผลิตก็ทำได้ไม่ง่าย เพราะโรงกลั่นมีขีดจำกัดในการเร่งผลิตหรือเปลี่ยนสัดส่วนการผลิตเพื่อชดเชยส่วนที่ขาดไปได้ทันที ภาวะที่อุปทานตึงตัวจึงส่งแรงกดดันต่อราคาและทำให้ตลาดไวต่อการหยุดชะงักเพิ่มเติม 29

เหตุใดยุโรปจึงอ่อนไหวเป็นพิเศษ

การพึ่งพานำเข้าทำให้ผู้ซื้อในยุโรปต้องแข่งขันกันแย่งชิงน้ำมันดีเซลจากแหล่งที่ยังส่งออกได้ บีรอลระบุว่าในเดือนสิงหาคม สหรัฐฯ เป็นผู้จัดหาดีเซลนำเข้าทางเรือให้ยุโรปราวครึ่งหนึ่ง เส้นทางนี้จึงมีความสำคัญมาก หากผู้ส่งออกรายอื่นไม่สามารถเพิ่มกำลังส่งได้ง่าย 814

นั่นทำให้ความเสี่ยงไม่ได้อยู่แค่เรื่องว่าจะมีดีเซลพอหรือไม่ แต่รวมถึงราคาที่ผู้ซื้อและผู้ใช้ต้องจ่ายด้วย หากอุปทานจากแหล่งสำคัญลดลงพร้อมกัน ตลาดย่อมมีน้ำมันให้เลือกน้อยลงและแข่งขันกันสูงขึ้น 29

น้ำมันสำรองช่วยซื้อเวลา แต่ไม่แก้ต้นเหตุ

บีรอลกล่าวว่า สมาชิก IEA อาจหารือเรื่องการปล่อยน้ำมันสำรองฉุกเฉินเพิ่มเติม หากสถานการณ์จำเป็น แต่ยังไม่ได้หมายความว่ามีมติให้ปล่อยสำรองรอบใหม่แล้ว 13

การปล่อยสต็อกดีเซลอาจช่วยบรรเทาการขาดแคลนเฉพาะหน้าได้ตรงจุดกว่า ส่วนการปล่อยน้ำมันดิบอาจช่วยได้ช้ากว่า หากคอขวดอยู่ที่กำลังการกลั่น ทั้งสองวิธีช่วยประคองตลาดและซื้อเวลา แต่ไม่สามารถทำให้กำลังผลิตหรือเส้นทางส่งออกที่หยุดชะงักกลับมาได้เอง 1314

มาตรการระดับประเทศช่วยพยุงตลาดเฉพาะจุด

เซอร์เบียเตรียมนำดีเซลราว 5,000 ตันจากคลังสำรองของรัฐออกขาย และขยายข้อจำกัดการส่งออกเชื้อเพลิง เพื่อให้มีน้ำมันรองรับตลาดในประเทศ ส่วนในอิตาลี Enilive ซึ่งเป็นธุรกิจค้าปลีกเชื้อเพลิงของ Eni ประกาศกำหนดเพดานราคาขายปลีกชั่วคราว

มาตรการลักษณะนี้ช่วยบรรเทาแรงกระแทกให้ผู้บริโภคในประเทศได้ แต่ไม่ได้เพิ่มดีเซลเข้าสู่ตลาดยุโรปโดยรวมในปริมาณมาก จึงยังไม่ใช่คำตอบแทนการฟื้นตัวของอุปทาน 458

ข้อเสนอห้ามส่งออกของสหรัฐฯ เป็นความเสี่ยงที่ยังไม่แน่นอน

มีรายงานว่าสหรัฐฯ อาจพิจารณาห้ามส่งออกดีเซลเป็นเวลา 90 วัน หากเกิดขึ้นจริง ยุโรปอาจสูญเสียแหล่งนำเข้ารายใหญ่และเผชิญแรงกดดันด้านราคามากขึ้น อย่างไรก็ตาม มาตรการนี้ยังเป็นเพียงข้อเสนอที่มีรายงานข่าว ไม่ใช่กฎที่ประกาศใช้แล้ว โดยทำเนียบขาวปฏิเสธรายงานแผนดังกล่าว ขณะที่รัฐมนตรีพลังงานสหรัฐฯ เตือนว่าการห้ามส่งออกอาจย้อนกลับมาทำให้โรงกลั่นลดการผลิต 101347

สหภาพยุโรปได้แจ้งความกังวลต่อรัฐบาลสหรัฐฯ แล้ว ประเด็นนี้จึงเป็นอีกปัจจัยที่ตลาดต้องจับตา ท่ามกลางอุปทานที่ตึงตัวและสต็อกที่มีไว้รองรับเหตุฉุกเฉินเหลือน้อย 1013