รัสเซียลดคาดการณ์รายได้จากน้ำมันและก๊าซ งบประมาณปี 2026 ตึงตัวขึ้น

รัสเซียปรับลดคาดการณ์รายได้จากน้ำมันและก๊าซในปี 2026 จาก 8.9 ล้านล้านเหลือ 7.6 ล้านล้านรูเบิล หรือลดลง 1.3 ล้านล้านรูเบิล คิดเป็นประมาณ 15% การปรับลดนี้เกิดขึ้นพร้อมกับที่รัฐมนตรีคลังประเมินว่าการขาดดุลงบประมาณปี 2026 จะอยู่ราว 3% ของ GDP เกือบสองเท่าของเป้าหมายเดิม

ตัวเลขทั้งสองสะท้อนว่างบประมาณมีช่องว่างให้บริหารจัดการน้อยลง แต่ไม่ได้บอกชัดว่ารายได้พลังงานถูกปรับลดเพราะปัจจัยใดเป็นหลัก

ทำไมรายได้จากน้ำมันและก๊าซจึงสำคัญ

รายได้จากน้ำมันและก๊าซเป็นส่วนสำคัญของรายรับรัฐบาลกลางรัสเซีย เมื่อคาดการณ์รายได้ส่วนนี้ลดลง รัฐบาลก็มีเงินที่คาดว่าจะได้รับมาเทียบกับรายจ่ายตามแผนน้อยลง ขณะที่การคาดการณ์ขาดดุลใกล้ 3% ของ GDP ชี้ว่าช่องว่างระหว่างรายรับกับรายจ่ายกว้างกว่าที่วางไว้แต่แรก

อย่างไรก็ตาม รายได้ที่คาดว่าจะลดลง 1.3 ล้านล้านรูเบิลไม่ได้แปลว่าขาดดุลจะเพิ่มขึ้นในจำนวนเดียวกันโดยอัตโนมัติ เพราะรายได้จากแหล่งอื่น การตัดสินใจเรื่องรายจ่าย และสมมติฐานในการจัดทำงบประมาณก็มีผลด้วย รัสเซียเสนอขึ้นภาษีในช่วงปี 2027–2029 เพื่อรองรับการใช้จ่าย แต่ข้อเสนอนี้ยังไม่ได้ระบุว่าจะหาเงินมาชดเชยส่วนที่ขาดในปี 2026 อย่างไร18

หากรายรับส่งออกลดลง เงินตราต่างประเทศที่ได้จากการขายพลังงานก็อาจลดลงตาม แต่ผลต่อค่าเงินรูเบิลยังขึ้นกับรายรับจริงและวิธีแปลงเงินของผู้ส่งออกด้วย ในทางกลับกัน รูเบิลที่อ่อนค่ามักช่วยเพิ่มมูลค่ารายรับส่งออกเมื่อคิดเป็นรูเบิล แต่ข้อมูลที่มีไม่ได้ทำให้คำนวณผลสุทธิในครั้งนี้ได้แน่ชัด

ผลิตน้ำมันน้อยลง โรงกลั่นเสียหาย แต่ภาพส่งออกไม่ตรงไปตรงมา

สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ปรับลดคาดการณ์การผลิตน้ำมันดิบของรัสเซีย โดยระบุถึงการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานด้วยโดรนจากยูเครน คาดการณ์ปี 2026 ถูกลดลง 125,000 บาร์เรลต่อวัน เหลือ 8.7 ล้านบาร์เรลต่อวัน3 นอกจากนี้ Reuters รายงานว่าในเดือนกันยายน โรงกลั่น 3 แห่งจาก 6 แห่งที่ผลิตน้ำมันดีเซลรายใหญ่ที่สุดของรัสเซียหยุดผลิตหรือลดกำลังการผลิตลงมาก หลังได้รับความเสียหายจากการโจมตีด้วยโดรน1

โรงกลั่นที่หยุดชะงักอาจกระทบการผลิตเชื้อเพลิงและการส่งออกผลิตภัณฑ์กลั่น ขณะเดียวกัน IEA ระบุว่ามาตรการคว่ำบาตรทำให้อุตสาหกรรมฟื้นตัวจากการโจมตีซ้ำได้ยากขึ้น4 แต่กำลังกลั่นที่ลดลงไม่ได้หมายความว่าการส่งออกน้ำมันดิบจะลดลงในสัดส่วนเดียวกันเสมอไป ร่างประมาณการของรัฐบาลรัสเซียที่ Reuters รายงานระบุว่า เมื่อผลิตเชื้อเพลิงได้น้อยลง การส่งออกน้ำมันดิบกลับเพิ่มขึ้น โดยส่วนใหญ่ส่งไปจีน

จุดนี้สำคัญต่อการประเมินรายได้ เพราะน้ำมันดิบกับผลิตภัณฑ์กลั่นเป็นสินค้าส่งออกคนละประเภท โรงกลั่นที่สะดุดอาจเปลี่ยนชนิดสินค้าที่ขาย โดยไม่ได้แสดงตรง ๆ ว่ารายได้ส่งออกรวมลดลงเท่าใด การคาดการณ์การผลิตที่ต่ำลงจึงเป็นความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง แต่ยังอธิบายการปรับลดงบประมาณ 1.3 ล้านล้านรูเบิลไม่ได้ด้วยตัวมันเอง

ยังแยกไม่ได้ว่าราคาหรือปริมาณขายเป็นสาเหตุหลัก

การปรับลดคาดการณ์เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะชี้ว่ารายได้ลดเพราะราคาที่คาดว่าจะต่ำลง ปริมาณน้ำมันหรือก๊าซที่ขายได้น้อยลง หรือทั้งสองอย่างประกอบกัน การประเมินงบประมาณเดิมยังตั้งอยู่บนสมมติฐานเรื่องราคาน้ำมันและอัตราแลกเปลี่ยนรูเบิลด้วย ดังนั้นรายรับจริงย่อมเปลี่ยนแปลงได้ตามราคา ค่าเงิน และปริมาณส่งออก

ข้อจำกัดใหม่ของรัสเซียในการเปิดเผยข้อมูลภาคพลังงานทำให้การวิเคราะห์ยากขึ้นอีก เมื่อวันที่ 28 กันยายน มีการลงนามในกฤษฎีกาจำกัดการเข้าถึงหรือเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับสัญญาส่งออกและรายละเอียดที่เกี่ยวข้อง เช่น ราคา ปริมาณ ผู้ซื้อ ผู้ขาย การขนส่ง และข้อมูลศุลกากร เมื่อข้อมูลระดับธุรกรรมเปิดเผยน้อยลง ผู้สังเกตการณ์ภายนอกก็มีข้อมูลตรงสำหรับแยกผลกระทบจากราคาออกจากผลกระทบจากปริมาณน้อยลง

ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่เพียงพอจะระบุได้อย่างน่าเชื่อถือว่า การปรับลดรายได้ครั้งนี้เกิดจากราคาหรือปริมาณขายในสัดส่วนเท่าใด สิ่งที่เห็นชัดคือมีการปรับลดคาดการณ์ แต่สาเหตุที่แน่ชัดยังไม่กระจ่าง

ข้อมูลที่ถูกจำกัดหมายถึงอะไรต่อการบังคับใช้มาตรการคว่ำบาตร

การตรวจสอบมาตรการจำกัดเพดานราคาน้ำมันของชาติตะวันตกอาศัยข้อมูลเกี่ยวกับการซื้อขายบางส่วน เช่น ใครเป็นผู้ซื้อและผู้ขาย ราคาเท่าใด และขนส่งอย่างไร การจำกัดรายละเอียดเหล่านี้อาจทำให้การติดตามธุรกรรมและประเมินการปฏิบัติตามมาตรการทำได้ยากขึ้น ซึ่ง Reuters ระบุว่าเป็นหนึ่งในจุดประสงค์ของกฤษฎีกา

อย่างไรก็ดี การจำกัดการเปิดเผยข้อมูลเป็นการสร้างอุปสรรคด้านข้อมูล ไม่ใช่หลักฐานว่าการบังคับใช้มาตรการหยุดลงแล้ว หรือไม่มีทางติดตามการค้าได้อีกเลย

สรุป: แรงกดดันชัดขึ้น แต่ต้นเหตุยังไม่ชัด

การลดคาดการณ์รายได้จากพลังงานและการประเมินขาดดุลที่สูงขึ้นแสดงว่างบประมาณรัสเซียเผชิญแรงกดดันมากกว่าแผนเดิม การผลิตน้ำมันที่คาดว่าจะลดลงและความเสียหายต่อโรงกลั่นเป็นปัจจัยเสี่ยง แต่การส่งออกน้ำมันดิบกับผลิตภัณฑ์กลั่นอาจเคลื่อนไหวต่างกัน

เมื่อข้อมูลการค้าพลังงานเปิดเผยน้อยลง การระบุว่ารายได้ที่หายไปมาจากราคาที่ลดลง ปริมาณขายที่น้อยลง หรือทั้งสองอย่าง ก็ยิ่งทำได้ยาก ตัวเลขที่ปรับใหม่บอกว่ารัสเซียคาดว่าจะมีรายได้น้อยลงเท่าใด แต่ยังไม่ได้ชี้ขาดว่าเกิดจากอะไร