เหตุใดแฟ้มคดีที่เนทันยาฮูเตรียมเกี่ยวกับเออร์โดอันจึงยังห่างไกลจากการดำเนินคดีใน ICC

รายงานระบุว่าเบนจามิน เนทันยาฮูสั่งเจ้าหน้าที่อิสราเอลจัดทำแฟ้มข้อกล่าวหาที่อาจนำเสนอต่อศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) ต่อประธานาธิบดีเรเจป ไตยิป เออร์โดอัน แห่งตุรกี โดยประเด็นที่ถูกกล่าวถึงคือการปฏิบัติต่อชาวเคิร์ดและการสนับสนุนทางการเงินแก่ฮามาส อย่างไรก็ตาม ขณะนี้สิ่งที่มีรายงานคือการเตรียมแฟ้ม ไม่ใช่การฟ้องร้อง และข้อกล่าวหาเหล่านี้ยังไม่ได้รับการพิสูจน์ตามรายงานดังกล่าว ณ วันที่ 27 กันยายน 2026 ยังไม่มีรายงานว่าได้ยื่นเรื่องต่อ ICC แล้ว 2

จุดเริ่มจากความขัดแย้งระหว่างสองรัฐบาล

ก่อนมีรายงานเรื่องแฟ้มคดี ตุรกีประกาศว่าจะขอให้อินเตอร์โพลออกหมายแดงสำหรับเนทันยาฮู โดยเกี่ยวข้องกับคดีอาญาภายในประเทศของตุรกีเรื่องการสกัดกั้นกองเรือที่มุ่งหน้าไปส่งความช่วยเหลือในกาซา 110

หมายแดงของอินเตอร์โพลกับกระบวนการของ ICC เป็นคนละเรื่องกัน และการที่ตุรกีประกาศว่าจะยื่นคำขอ ไม่ได้หมายความว่าอินเตอร์โพลออกหมายแดงแล้ว 110

มีรายงานว่าอิสราเอลเริ่มเตรียมแฟ้มหลังความเคลื่อนไหวของตุรกี แต่ลำดับเวลาดังกล่าวเพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าเนทันยาฮูมีแรงจูงใจเพื่อตอบโต้โดยตรง ความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศยังตึงเครียดจากการแลกเปลี่ยนข้อกล่าวหาเรื่องกาซา: เออร์โดอันวิจารณ์อิสราเอล ขณะที่เนทันยาฮูปฏิเสธข้อกล่าวหาเรื่องการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ และกล่าวหาตุรกีว่าให้ที่พักพิงแก่ผู้นำฮามาส ส่วนเจ้าหน้าที่ตุรกีปฏิเสธคำกล่าวหาของเนทันยาฮูว่าไม่มีมูล 17

ดังนั้น การจัดทำแฟ้มอาจถูกมองว่าเป็นการส่งสัญญาณทางการเมือง หรือเป็นความพยายามดึงความสนใจระหว่างประเทศไปยังอีกฝ่าย แต่ยังเป็นเพียงการตีความสถานการณ์ ไม่ใช่คำอธิบายแรงจูงใจที่ได้รับการยืนยันจากเนทันยาฮู และไม่ได้แปลว่าคดีจะเดินหน้าได้จริง 2

อุปสรรคสำคัญก่อน ICC จะพิจารณาคดี

การรวบรวมเอกสารไม่ได้ทำให้ ICC เปิดคดีโดยอัตโนมัติ อัยการของศาลเป็นผู้ประเมินข้อมูลและเขตอำนาจศาลอย่างเป็นอิสระ บุคคล องค์กร หรือรัฐบาลสามารถส่งข้อมูลให้สำนักงานอัยการพิจารณาได้ แต่ช่องทางตามธรรมนูญกรุงโรมยังรวมถึงการส่งเรื่องโดยรัฐภาคีหรือคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ และการเริ่มสอบสวนโดยอัยการเองด้วย 6

ศาลต้องมีฐานเขตอำนาจศาล โดยทั่วไป ICC อาจพิจารณาอาชญากรรมที่เกิดในดินแดนของรัฐภาคี หรือรัฐที่ยอมรับเขตอำนาจศาล หรืออาชญากรรมที่กระทำโดยพลเมืองของรัฐดังกล่าว อีกช่องทางหนึ่งคือการส่งสถานการณ์โดยคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ

ตุรกีไม่ได้เป็นภาคีธรรมนูญกรุงโรม และรายงานยังระบุว่าอิสราเอลก็ไม่ได้เป็นภาคีเช่นกัน การที่ทั้งสองประเทศไม่ได้เป็นภาคีไม่ได้ตัดความเป็นไปได้ของเขตอำนาจ ICC โดยอัตโนมัติ แต่ทำให้สถานที่เกิดเหตุและความเชื่อมโยงทางกฎหมายกับรัฐที่ยอมรับเขตอำนาจศาลเป็นประเด็นสำคัญ 414

ข้อกล่าวหาต้องเข้าข่ายอาชญากรรมที่ศาลมีอำนาจพิจารณา ICC พิจารณาอาชญากรรมฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ อาชญากรรมต่อมนุษยชาติ อาชญากรรมสงคราม และอาชญากรรมฐานรุกราน ไม่ใช่ข้อกล่าวหาร้ายแรงหรือข้อพิพาททางการเมืองทุกประเภท อัยการจึงต้องมีหลักฐานที่ชี้ถึงอาชญากรรมเฉพาะประเภทภายใต้อำนาจศาล และความรับผิดของเออร์โดอันเป็นรายบุคคล การกล่าวหาว่ามีการสนับสนุนทางการเงินแก่ฮามาสเพียงอย่างเดียว ยังไม่เพียงพอที่จะพิสูจน์องค์ประกอบเหล่านี้ 6

ตอนนี้เป็นสัญญาณทางการเมือง มากกว่าคดีที่กำลังดำเนินอยู่

รายงานกล่าวถึงการรวบรวมข้อกล่าวหาโดยเจ้าหน้าที่ ไม่ใช่การสอบสวน การตั้งข้อหา หรือการออกหมายจับของ ICC หากยังไม่มีช่องทางเขตอำนาจศาลที่ชัดเจนและหลักฐานที่เป็นไปตามเกณฑ์ทางกฎหมาย ความสำคัญในระยะใกล้ของแฟ้มนี้จึงอาจอยู่ที่การเมืองและการทูตมากกว่าการดำเนินคดีจริง โดยเพิ่มแรงกดดันในช่วงที่อังการากับเยรูซาเล็มตอบโต้กันรุนแรงขึ้น ส่วนแฟ้มจะไปไกลกว่านั้นได้หรือไม่ยังไม่แน่นอน 26