บทเรียนจากการลงทุนของสิงคโปร์แอร์ไลน์: ทำไมแอร์อินเดียยังสำคัญ

การซื้อหุ้นสายการบินต่างประเทศเป็นทางหนึ่งที่สิงคโปร์แอร์ไลน์ (SIA) ใช้ขยายโอกาสนอกฐานการบินในสิงคโปร์ แต่บทเรียนที่ผ่านมาแสดงให้เห็นว่า การเข้าถึงตลาดไม่เท่ากับการควบคุมธุรกิจ ผู้ถือหุ้นอาจต้องรับผลกระทบจากการขาดทุน โดยไม่สามารถกำหนดทิศทางของสายการบินที่ลงทุนได้ทั้งหมด ประเด็นนี้กลับมาอยู่ในความสนใจเมื่อ SIA ถือหุ้น 25.1% ในแอร์อินเดีย ซึ่งมีผลขาดทุนและมีรายงานว่ากำลังหาเงินทุนใหม่จากผู้ถือหุ้น 1718

การลงทุนครั้งก่อน ๆ สะดุดเพราะอะไร?

กรณี เวอร์จินแอตแลนติก ชี้ให้เห็นความเสี่ยงเมื่อผลประโยชน์ที่คาดหวังขึ้นอยู่กับการอนุมัติจากหน่วยงานกำกับดูแล SIA จ่าย 600 ล้านปอนด์เพื่อซื้อหุ้น 49% ในปี 1999 โดยหวังว่าจะได้รับอนุญาตให้บินข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกจากลอนดอน แต่ไม่ได้รับอนุญาตดังกล่าว ก่อนขายหุ้นให้เดลตาแอร์ไลน์ในราคา 224 ล้านปอนด์เมื่อปี 2012 อย่างไรก็ดี ราคาซื้อและราคาขายเพียงสองตัวเลขยังไม่เพียงพอจะสรุปผลตอบแทนรวมของการลงทุน 17

ส่วน แอร์นิวซีแลนด์ เป็นตัวอย่างของความเสี่ยงที่สัดส่วนถือหุ้นลดลง SIA เคยซื้อหุ้น 25% แต่สัดส่วนดังกล่าวถูกลดทอนหลังรัฐบาลนิวซีแลนด์เข้าช่วยเหลือสายการบินและถือหุ้นใหญ่ในปี 2001 17

ในออสเตรเลีย การลงทุนที่เกี่ยวข้องกับไทเกอร์แอร์ออสเตรเลียและเวอร์จินออสเตรเลียต้องเผชิญการแข่งขันหนัก ขณะที่นกสกู๊ต ซึ่งเป็นกิจการร่วมทุนในไทย เจอแรงกดดันด้านการแข่งขันก่อนการเดินทางจะทรุดตัวในช่วงโรคระบาด เวอร์จินออสเตรเลียก็เข้าสู่กระบวนการบริหารกิจการภายใต้การควบคุมของผู้ดูแลในช่วงนั้นเช่นกัน จึงไม่ควรเหมารวมว่าทุกกรณีล้มเหลวด้วยเหตุเดียวกัน 17

ทำไมยังต้องถือหุ้นแอร์อินเดีย?

เหตุผลเชิงกลยุทธ์คือหุ้น 25.1% ทำให้ SIA มีโอกาสเข้าถึงผู้โดยสารภายในอินเดียและการเดินทางระหว่างประเทศผ่านศูนย์กลางการบินในอินเดีย แทนที่จะพึ่งการเพิ่มเที่ยวบินผ่านสิงคโปร์เพียงแห่งเดียว นี่คือแนวคิดการเติบโตผ่านหลายศูนย์กลางการบิน 18

แต่ตลาดที่มีโอกาสเติบโตไม่ได้รับประกันว่าการลงทุนจะทำกำไรได้ ผลขาดทุนของแอร์อินเดียทำให้เกิดคำถามต่อความคุ้มค่า โดยมีรายงานว่าสายการบินต้องการเงินทุนใหม่อีก 1.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐจากผู้ถือหุ้น ได้แก่ SIA และทาทา ซันส์ คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่อินเดียมีโอกาสเติบโตหรือไม่ แต่คือแอร์อินเดียจะปรับผลประกอบการได้เพียงใด และประโยชน์ด้านเครือข่ายจะคุ้มกับเงินที่ SIA ลงไปแล้ว รวมถึงเงินเพิ่มเติมที่อาจต้องใส่หรือไม่ 18

มีทางขยายเครือข่ายโดยไม่ต้องซื้อหุ้นไหม?

SIA ยังสามารถดึงผู้โดยสารต่อเครื่องผ่านสิงคโปร์ และใช้ข้อตกลงใช้รหัสเที่ยวบินร่วมกัน กิจการร่วมค้า หรือความร่วมมือเชิงพาณิชย์เพื่อขยายเครือข่าย วิธีเหล่านี้ไม่ได้ตัดความเสี่ยงทางธุรกิจ และอาจให้อิทธิพลต่อสายการบินคู่ค้าน้อยกว่าการถือหุ้น แต่ก็ไม่จำเป็นต้องรับส่วนแบ่งผลขาดทุนในฐานะผู้ถือหุ้น

กาตาร์แอร์เวย์สเป็นตัวอย่างสำหรับเปรียบเทียบ ไม่ใช่สูตรสำเร็จ สายการบินนี้เชื่อมแผนเข้าถือหุ้น 25% ในเวอร์จินออสเตรเลียเข้ากับความร่วมมือที่มุ่งส่งผู้โดยสารเข้าสู่เครือข่ายผ่านโดฮา ขณะเดียวกันก็ยุติการถือหุ้นในคาเธ่ย์แปซิฟิคหลังลงทุนมาแปดปี บทเรียนสำหรับ SIA คือกำหนดให้ชัดว่าการถือหุ้นเพิ่มคุณค่าแก่เครือข่ายอย่างไร ประเมินเงินทุนที่ต้องใช้ต่อไป และพร้อมทบทวนแผนเมื่อเหตุผลในการเป็นเจ้าของหุ้นอ่อนแรงลง 1315