AI ก้าวเร็วเกินกว่าจะกำกับกันลำพัง: ที่มาของคำประกาศร่วม 20 ประเทศและสหภาพยุโรป

คำตอบสั้น ๆ คือ ผู้ร่วมออกคำประกาศเห็นว่า AI ขั้นแนวหน้า หรือโมเดลที่มีความสามารถสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว มีทั้งโอกาสสร้างประโยชน์และความเสี่ยงที่ต้องดูแลร่วมกัน โดยเฉพาะเมื่อมาตรการของแต่ละประเทศเพียงลำพังอาจไม่เพียงพอ พวกเขาจึงเรียกร้องให้เทคโนโลยีนี้ยังอยู่ภายใต้การควบคุมของมนุษย์ และให้มีความร่วมมือระหว่างประเทศด้านความปลอดภัย1012

คำประกาศเกิดขึ้นเมื่อไร และใครอยู่เบื้องหลัง

คำประกาศชื่อ A Call for Control of Frontier AI Models เปิดตัวเมื่อวันที่ 21 กันยายน 2026 นอกรอบการประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติที่นครนิวยอร์ก โดยมี 20 ประเทศและสหภาพยุโรปเข้าร่วม46 ประธานาธิบดีอเล็กซานเดอร์ สตับบ์ของฟินแลนด์และนายกรัฐมนตรีโยนาส การ์ สเตอเรอของนอร์เวย์เป็นผู้ริเริ่มการเรียกร้องครั้งนี้19

สำหรับสิงคโปร์ นายกรัฐมนตรีลอว์เรนซ์ หว่องระบุว่า AI มีศักยภาพมหาศาล แต่ต้องอยู่ภายใต้การควบคุมและการกำกับดูแลของมนุษย์เสมอ จุดยืนนี้อธิบายว่าเหตุใดสิงคโปร์จึงสนับสนุนการสร้างหลักประกันด้านความปลอดภัยผ่านความร่วมมือระหว่างประเทศ แทนที่จะมองประโยชน์กับความปลอดภัยเป็นเรื่องที่ต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง10

จะกำกับอย่างไร

แกนสำคัญของคำประกาศคือการรักษาอำนาจสั่งการและตรวจสอบไว้กับมนุษย์ พร้อมผลักดันมาตรฐานความปลอดภัยร่วมและวิธีตรวจสอบว่ามีการปฏิบัติตามมาตรฐานนั้น แนวคิดหนึ่งคือองค์กรระดับระหว่างประเทศที่ช่วยกำหนดและบังคับใช้มาตรฐาน แต่ คำประกาศไม่ได้จัดตั้งหน่วยงานกำกับดูแลแห่งใหม่ของสหประชาชาติขึ้นทันที356

เอกสารคำประกาศที่เผยแพร่โดยรัฐบาลเนเธอร์แลนด์ยังเรียกร้องให้บริษัทจัดทำแนวทางความปลอดภัยที่โปร่งใส รวมถึงการทดสอบก่อนนำโมเดลไปใช้งานและการประเมินโดยผู้ประเมินอิสระ ตลอดจนให้รัฐบาลและองค์กรระดับภูมิภาคประสานมาตรฐานร่วมกัน9

สหรัฐฯ และจีนไม่ได้เข้าร่วมคำประกาศครั้งนี้6 อย่างไรก็ดี หลักฐานที่มีไม่เพียงพอจะระบุเหตุผลของทั้งสองประเทศ หรือชี้ว่าเหตุการณ์ทดสอบ AI กรณีใดเป็นชนวนโดยตรง ข้อสรุปที่ชัดเจนกว่าคือ ผู้ร่วมออกคำประกาศต้องการให้การกำกับ AI ที่ทรงพลังไม่ขึ้นอยู่กับบริษัทหรือรัฐบาลใดฝ่ายหนึ่งเท่านั้น345