ทรัมป์ไม่ต้องการกติกา AI ใหม่ แล้วการหารือกับสี จิ้นผิงจะไปต่ออย่างไร

คำถามสำคัญก่อนการพบกันของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ กับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ไม่ใช่เพียงว่าทั้งสองฝ่ายจะ คุยเรื่อง AI หรือไม่ แต่คือจะตกลงกันได้ถึงขั้นไหน ระหว่างการเปิดช่องทางสื่อสารเมื่อเกิดปัญหา กับการยอมรับกติกาความปลอดภัยใหม่ที่มีผลผูกพัน

ทรัมป์กล่าวว่าเขาต้องการคงแนวทางต่อ AI ระดับ “ซูเปอร์อินเทลลิเจนซ์” ไว้ตามเดิม โดยชี้ว่ากระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ หรือ DOJ เป็นกลไกกำกับที่เหมาะสม และกล่าวว่าจีนมีจุดยืนเดียวกัน10 อย่างไรก็ดี ข้อมูลที่มีอยู่ยืนยันได้เพียงว่า ทรัมป์กล่าวเช่นนั้น ไม่ได้ยืนยันว่าจีนตกลงจะปฏิเสธมาตรการความปลอดภัยใหม่ทุกประเภท10

จุดต่างคือจัดการเมื่อผิดกฎหมาย หรือป้องกันความเสี่ยงล่วงหน้า

การพึ่งพา DOJ หมายถึงให้น้ำหนักกับการบังคับใช้กฎหมายที่มีอยู่ ต่างจากการกำหนดมาตรการเฉพาะสำหรับ AI ก่อนนำระบบที่มีความสามารถสูงไปใช้งาน จุดต่างนี้เด่นชัดขึ้นเมื่อผู้บริหารบริษัท AI ส่งเสียงเตือนต่อคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ ซึ่งเป็นเวทีที่รับผิดชอบประเด็นสันติภาพและความมั่นคงระหว่างประเทศ

แซม อัลต์แมน แห่ง OpenAI และดาริโอ อาโมเดอี แห่ง Anthropic เรียกร้องให้รัฐบาลร่วมมือกันรับมือความเสี่ยงจาก AI ที่ทรงพลังขึ้น อาโมเดอีเตือนว่าหากจัดการไม่ดี AI อาจเป็นความเสี่ยงต่อมนุษยชาติโดยรวม และระบุว่าพร้อมชะลอการพัฒนาเมื่อจำเป็นเพื่อให้ระบบใหม่ปลอดภัย214 ท่าทีดังกล่าวให้น้ำหนักกับการป้องกันล่วงหน้ามากกว่าการปล่อยให้นโยบายคงเดิม

ความปลอดภัย AI กับการคุมส่งออกชิป ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

อีกแรงกดดันที่รายล้อมการพบกันคือการแข่งขันด้านเทคโนโลยี สมาชิกวุฒิสภาสหรัฐฯ ฝ่ายเดโมแครต รวมถึงชัค ชูเมอร์ และเอลิซาเบธ วอร์เรน ผลักดันให้เข้มงวดขึ้นต่อการส่งออกชิป AI ขั้นสูงและอุปกรณ์ผลิตชิปไปจีน พร้อมเรียกร้องให้พิจารณาร่างกฎหมายควบคุมการส่งออกที่ได้รับการสนับสนุนจากทั้งสองพรรค1112 ขณะเดียวกัน ประธานคณะกรรมาธิการสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐฯ ว่าด้วยจีนซึ่งเป็นสมาชิกพรรครีพับลิกัน ก็เรียกร้องให้ทรัมป์รักษาท่าทีแข็งกร้าวและเพิ่มข้อจำกัดด้านเทคโนโลยี5

ข้อถกเถียงเรื่องชิปเกี่ยวกับการเข้าถึงทรัพยากรที่ใช้พัฒนา AI ส่วนกติกาความปลอดภัยเกี่ยวกับวิธีทดสอบ กำกับ และใช้งานระบบ AI ทั้งสองเรื่องเกี่ยวพันกันในทางการเมือง แต่ไม่ควรถูกนับเป็นข้อตกลงประเภทเดียวกัน

ช่องทางแจ้งเหตุอาจเป็นจุดเริ่มต้น แต่ยังไม่ใช่ข้อตกลงควบคุม

สก็อตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ เสนอกลไกให้สหรัฐฯ และจีนแจ้งกันเกี่ยวกับประเด็นความปลอดภัย AI และความมั่นคงแห่งชาติ ระหว่างการหารือกับเหอ ลี่เฟิง รองนายกรัฐมนตรีจีน ก่อนการพบกันของผู้นำทั้งสองประเทศ4 ช่องทางเช่นนี้อาจช่วยลดความเข้าใจผิดเมื่อเกิดเหตุ แต่ตัวข้อเสนอไม่ได้เท่ากับข้อบังคับให้ทดสอบระบบ ตรวจสอบอย่างอิสระ จำกัดการนำไปใช้ หรือกำหนดบทลงโทษ

ทั้งวอชิงตันและปักกิ่งมองความก้าวหน้าด้าน AI ว่าสำคัญต่อความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจและการทหาร ขณะที่ยังเห็นต่างกันเรื่องการเข้าถึงเทคโนโลยีสำคัญ3 จากหลักฐานที่มี ความร่วมมือแบบแจ้งเหตุจึงดูเป็นไปได้มากกว่าข้อตกลงครอบคลุมเพื่อจำกัดการพัฒนา AI แต่ยังไม่อาจสรุปได้ว่าการพบกันจะก่อให้เกิดกรอบความปลอดภัยที่ตกลงร่วมกันและบังคับใช้ได้จริง34