สร้างไฟฟ้าสะอาดอย่างเดียวไม่พอ: แบตเตอรี่และโครงข่ายไฟฟ้ากำลังเป็นโจทย์ลงทุนสำคัญ

พลังงานแสงอาทิตย์และลมยังต้องขยายต่อ แต่เมื่อผลิตไฟฟ้าจากแหล่งเหล่านี้ได้มากขึ้น คุณค่าของโครงการใหม่ก็ขึ้นอยู่กับอีกคำถามหนึ่ง: จะเก็บไฟ เชื่อมต่อระบบ และจ่ายไฟในช่วงที่มีความต้องการได้อย่างไร แบตเตอรี่ โครงข่ายไฟฟ้า และการบริหารระบบจึงกลายเป็นเป้าหมายลงทุนที่สำคัญขึ้น ไม่ใช่สิ่งที่จะมาแทนการสร้างแหล่งผลิตไฟฟ้า 217

เงินลงทุนบอกอะไร

BloombergNEF ประเมินว่าเงินลงทุนในพลังงานหมุนเวียนทั่วโลกช่วงครึ่งแรกของปี 2026 อยู่ที่ 327,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ใกล้เคียงกับช่วงหกเดือนก่อนหน้า แต่ต่ำกว่าจุดสูงสุดในครึ่งหลังของปี 2024 ขณะที่โครงการซึ่งติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าควบคู่กับระบบกักเก็บพลังงานในพื้นที่เดียวกันได้รับเงินลงทุนสูงเป็นประวัติการณ์ที่ 25,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เกือบสองเท่าของครึ่งปีก่อน โดยสหรัฐฯ และออสเตรเลียนำด้านการลงทุนในโครงการโซลาร์ควบคู่ระบบกักเก็บพลังงานลักษณะนี้ 7

ฝั่งโครงข่ายไฟฟ้าก็มีแนวโน้มเติบโตเช่นกัน รายงานแนวโน้มการลงทุนด้านพลังงานคาดว่าทั่วโลกจะใช้จ่ายกับโครงข่ายราว 550,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2026 เพิ่มขึ้นเกือบ 20% จากปีก่อน ตัวเลขเหล่านี้ชี้ว่าเงินทุนกำลังให้ความสำคัญกับ โครงสร้างพื้นฐานที่ช่วยให้ใช้ไฟฟ้าหมุนเวียนได้จริง มากขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าการลงทุนสร้างแหล่งผลิตไฟฟ้าหมุนเวียนหยุดลง 8

ยอดซื้ออุปกรณ์จากจีน: เห็นทิศทาง แต่ยังสรุปแทนทั้งตลาดไม่ได้

การซื้ออุปกรณ์โซลาร์จากจีนในหลายตลาดลดลงจากระดับสูงสุดก่อนหน้า ขณะที่ความต้องการแบตเตอรี่และอุปกรณ์โครงข่ายไฟฟ้าเพิ่มขึ้นในบางส่วนของยุโรป เอเชีย แอฟริกา โอเชียเนีย และละตินอเมริกา ภาพนี้สอดคล้องกับการลงทุนเพื่อให้ระบบใช้ไฟฟ้าหมุนเวียนได้มีประสิทธิภาพขึ้น อย่างไรก็ดี ยอดนำเข้าอุปกรณ์ไม่ใช่จำนวนโครงการที่ก่อสร้างเสร็จ และไม่ใช่มูลค่าการลงทุนทั้งหมด 2

การลดลงของโซลาร์ก็ไม่ได้เกิดขึ้นทุกแห่ง สำนักข่าว Reuters รายงานตัวเลขจาก Ember ว่าประเทศในอาเซียนซื้อสินค้าเทคโนโลยีสะอาดจากจีนรวมกว่า 20,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐนับตั้งแต่ต้นปี 2026 ยอดนี้รวมทั้งแบตเตอรี่ อุปกรณ์โครงข่าย ชิ้นส่วนโซลาร์ และรถยนต์ไฟฟ้า โดยเฉพาะการซื้อสินค้าโซลาร์จากจีนมีมูลค่า 4,100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ส่วนในแอฟริกา การนำเข้าแผงโซลาร์จากจีนเพิ่มขึ้น 48% ในปี 2025 เมื่อเทียบกับปีก่อน จึงไม่ควรอ่านข้อมูลการค้าว่าโลกกำลังเลิกลงทุนในโซลาร์ 316

แม้อาเซียนจะเป็นผู้ซื้อที่โดดเด่น ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่เพียงพอให้แยกมูลค่านำเข้า แบตเตอรี่ กับ อุปกรณ์โครงข่ายไฟฟ้า รายประเทศหรือรายภูมิภาคได้อย่างน่าเชื่อถือ เราเห็นทิศทางกว้าง ๆ ชัดกว่าสัดส่วนที่แน่นอนของแต่ละตลาด 23

คอขวดของแต่ละพื้นที่ไม่เหมือนกัน

ข้อค้นพบของสภาพลังงานโลกที่กล่าวถึงในข้อมูลประกอบชี้ว่า ข้อจำกัดของโครงข่าย ระบบกักเก็บพลังงานที่ไม่เพียงพอ และความล่าช้าในการเชื่อมต่อ เป็นอุปสรรคในช่วงที่ความต้องการไฟฟ้าจากศูนย์ข้อมูล AI และภาคอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้น ประเด็นจึงไม่ใช่แค่ตลาดหนึ่งซื้อกำลังผลิตหมุนเวียนได้มากเพียงใด แต่รวมถึงเชื่อมต่อและเดินระบบได้เร็วเพียงใด งานวิจัยด้านโซลาร์ควบคู่ระบบกักเก็บพลังงานยังระบุว่าระบบแบบผสมช่วยรับมือกับการผลิตไฟฟ้าที่ไม่สม่ำเสมอและเสริมเสถียรภาพโครงข่ายได้ 17

บราซิลมีสัดส่วนไฟฟ้าหมุนเวียนสูงอยู่แล้ว โดยมีพลังน้ำเป็นฐานสำคัญ การผนวกลมและโซลาร์ที่เพิ่มขึ้นจึงเป็นโจทย์ต่างจากตลาดในแอฟริกาที่ต้องเพิ่มทั้งการเข้าถึงไฟฟ้าและกำลังผลิตใหม่ ด้านจีน การลงทุนที่ชะลอตัวเป็นแรงหลักที่ทำให้ยอดลงทุนเทคโนโลยีสะอาดทั่วโลกลดลงในครึ่งแรกของปี 2026 แม้การลงทุนลมและโซลาร์ในบางตลาดจะทรงตัวหรือเติบโต ส่วนการลงทุนในโครงการโซลาร์พร้อมระบบกักเก็บพลังงานในสหรัฐฯ แสดงให้เห็นแนวทางหนึ่งในการเพิ่มความยืดหยุ่น ขณะที่งานวิจัยเรื่องโซลาร์ที่สามารถจ่ายไฟตามความต้องการได้ก็ศึกษาตลาดอย่างซาอุดีอาระเบีย ตัวอย่างเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าทุกภูมิภาคติดขัดเรื่องเงินทุน โครงข่าย หรือการเดินระบบแบบเดียวกัน 171617

ข้อสรุปคือ การเปลี่ยนผ่านพลังงานกำลังเข้าสู่ช่วงที่ต้องสร้าง «ระบบ» ควบคู่กับการสร้างแหล่งผลิต โอกาสลงทุนอยู่ที่การเชื่อมต่อ กักเก็บ และบริหารไฟฟ้าหมุนเวียนให้ใช้งานได้ตรงความต้องการ ไม่ใช่การสรุปว่าโซลาร์และลมหมดความสำคัญแล้ว 27