ทะเลดำยังเป็นเส้นทางหลักของธัญพืชยูเครน แม้มีทางส่งออกสำรอง

หากเรือบรรทุกธัญพืชออกจากท่าเรือยูเครนได้ยากขึ้น ผลกระทบอาจไม่ได้หยุดอยู่ที่ทะเลดำ เพราะประเทศที่ต้องซื้ออาหารจากต่างประเทศยังต้องหาสินค้าในตลาดโลก ยูเครนมีเส้นทางส่งออกสำรองแล้ว แต่ข้อมูลล่าสุดที่ยกมาในบทความนี้ชี้ว่า ทะเลดำยังเป็นเส้นทางหลักสำหรับสินค้าเกษตรกลุ่มสำคัญ 41718

จากการปิดกั้นท่าเรือสู่ความเสี่ยงที่ยังไม่หมดไป

หลังรัสเซียบุกยูเครน การปิดกั้นท่าเรือทำให้การส่งออกสินค้าเกษตรสะดุด ต่อมาโครงการขนส่งธัญพืชผ่านทะเลดำช่วยให้เรือกลับมาขนส่งสินค้าได้ แต่รัสเซียไม่ต่ออายุข้อตกลงในเดือนกรกฎาคม 2566 การโจมตีท่าเรือและโครงสร้างพื้นฐานสำหรับการส่งออกยิ่งเพิ่มความเสี่ยงให้เส้นทางนี้ 1718

ยูเครนยังใช้เส้นทางเดินเรือควบคู่กับทางเลือกผ่านประเทศเพื่อนบ้าน อย่างไรก็ดี ตัวเลขของคณะกรรมาธิการยุโรปสำหรับ เดือนมิถุนายน 2569 ระบุว่า สินค้าส่งออกของยูเครนในกลุ่มธัญพืช เมล็ดพืชน้ำมัน และผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องราว 90% ผ่านทะเลดำ ส่วนอีกราว 10% ผ่านเส้นทางที่สหภาพยุโรปสนับสนุน สัดส่วนนี้เป็นภาพของเดือนดังกล่าว ไม่ใช่การคาดการณ์ว่าสัดส่วนในอนาคตจะเท่าเดิม 4

เหตุใดประเทศผู้นำเข้าอาหารจึงต้องจับตา

การส่งออกที่สะดุดในช่วงต้นสงครามมีส่วนทำให้ราคาอาหารโลกพุ่งสูงในปี 2565 และกดดันประเทศที่พึ่งพาธัญพืชนำเข้า แม้ราคาจะปรับลดลงในเวลาต่อมา ความเสี่ยงต่อการเดินเรือจึงไม่ได้หมายความว่าราคาอาหารเพิ่มขึ้นต่อเนื่องตลอดสงคราม 1718

สิ่งที่ต้องจับตาคือ หากธัญพืชออกสู่ตลาดได้น้อยลงหรือจัดหายากขึ้น ต้นทุนการนำเข้าก็อาจสูงขึ้นอีก โดยเฉพาะสำหรับประเทศที่ต้องพึ่งพาการซื้ออาหารจากตลาดโลก แต่ผลต่อราคาจะรุนแรงเพียงใดขึ้นอยู่กับปริมาณสินค้าที่ขนส่งไม่ได้และระยะเวลาที่การขนส่งหยุดชะงัก ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่กำหนดไว้ล่วงหน้า 1718

ทางสำรองช่วยได้ แต่ยังแทนทะเลดำไม่ได้

สหภาพยุโรปเปิด Solidarity Lanes หรือเส้นทางขนส่งสำรองผ่านรถไฟ ถนน และทางน้ำภายในประเทศ คณะกรรมาธิการยุโรประบุว่า ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2565 เส้นทางเหล่านี้ช่วยให้ยูเครนส่งออกธัญพืช เมล็ดพืชน้ำมัน และผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องได้รวมเกือบ 94 ล้านตัน นอกจากนี้ สหภาพยุโรปยังสนับสนุนพื้นที่เก็บธัญพืชเพิ่มเติม แนวทางด้านการเงินสำหรับเกษตรกร การขนส่งข้ามพรมแดนที่มีประสิทธิภาพขึ้น และการเพิ่มขีดความสามารถของเส้นทาง 7156

เจ้าหน้าที่สหภาพยุโรปเตือนว่าการโจมตีเส้นทางขนส่งธัญพืชส่งผลไกลเกินกว่ายูเครน และเรียกร้องให้มีข้อตกลงโดยทันทีเพื่อให้เรือผ่านได้อย่างปลอดภัย การเรียกร้องให้เปิดทางปลอดภัยยังไม่เท่ากับการมีข้อตกลงหยุดยิงที่เกิดผลและดำรงอยู่จริง เมื่อเทียบกับสัดส่วนการส่งออกในเดือนมิถุนายน 2569 เส้นทางสำรองมีความสำคัญ แต่การส่งออกสินค้าเกษตรในปริมาณมากยังพึ่งพาการเดินเรือในทะเลดำอย่างปลอดภัย 64