รัสเซียโจมตีทำลายหนังสือยูเครนกว่า 13 ล้านเล่มในฤดูร้อนปี 2026

การโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนของรัสเซียในช่วงฤดูร้อนปี 2026 ไม่ได้ทำลายเพียงหนังสือบนชั้นเก็บสินค้า แต่ยังกระทบโครงสร้างพื้นฐานทั้งระบบที่พาหนังสือยูเครนจากต้นฉบับไปถึงมือผู้อ่าน ตั้งแต่โรงพิมพ์ คลังสินค้า สำนักงานสำนักพิมพ์ ไปจนถึงร้านหนังสือ

กระทรวงวัฒนธรรมยูเครนระบุว่า หนังสือที่เพิ่งพิมพ์ใหม่กว่า 13 ล้านเล่ม ถูกทำลายในเวลา 2 เดือน คิดเป็นราวหนึ่งในสามของยอดพิมพ์หนังสือทั้งปีของประเทศ ความเสียหายโดยตรงมีอย่างน้อย 1.75 พันล้านฮรีฟเนีย หรือประมาณ 39.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐ 18

ไม่ใช่แค่สต็อกหนังสือที่สูญหาย

ความสูญเสียครั้งใหญ่ที่สุดที่มีรายงานเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม เมื่อโดรนรัสเซียโจมตีศูนย์โลจิสติกส์และคลังสินค้าของ Ranok ในเมืองคาร์คิฟ หนังสือราว 8 ล้านเล่มถูกทำลาย ซึ่งรวมถึงตำราเรียน 620,000 เล่ม สถานที่แห่งนี้ยังเก็บหนังสือของสำนักพิมพ์รายอื่น และของเครือร้านหนังสือ KnyhoLand ด้วย จึงสะท้อนว่าการโจมตีคลังสินค้าแห่งเดียวอาจตัดขาดห่วงโซ่อุปทานของตลาดหนังสือในวงกว้างได้ 18

โครงสร้างพื้นฐานด้านการพิมพ์ในกรุงเคียฟก็ได้รับผลกระทบเช่นกัน การโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนในคืนวันที่ 18–19 กรกฎาคม ทำลายคลังสินค้าของสำนักพิมพ์ #knygolove ทำลายสำนักงานของ Mison สร้างความเสียหายต่อสำนักงานของ Arc.ua และทำให้โรงพิมพ์ Konvi เสียหายหนัก หนังสือมากกว่า 850,000 เล่มมีรายงานว่าถูกทำลายหรือได้รับความเสียหายจากการโจมตีครั้งนั้น

สำหรับ Konvi ความสูญเสียไม่ได้จำกัดอยู่ที่หนังสือที่พิมพ์เสร็จแล้ว โรงพิมพ์ได้รับความเสียหายทั้งอาคารผลิต เครื่องจักรพิมพ์ และขีดความสามารถด้านการเข้าเล่ม การทดแทนเครื่องจักรเฉพาะทางและฟื้นการผลิตใช้ทั้งเวลาและเงินมากกว่าการพิมพ์หนังสือหนึ่งเล่มซ้ำ ส่งผลให้สำนักพิมพ์เผชิญปัญหาพร้อมกันทั้งสต็อก กำลังผลิต และการกระจายสินค้า 18

ตำราเรียนอาจไปไม่ทันเปิดเทอม

จังหวะเวลาของการโจมตีทำให้เรื่องการศึกษาเป็นความกังวลเร่งด่วน โรงพิมพ์ Konvi ถูกโจมตีในช่วงที่กำลังเพิ่มกำลังการผลิตตำราเรียน 1.3 ล้านเล่ม ซึ่งรายงานของ BBC ระบุว่าคิดเป็นราว 10% ของปริมาณตำราเรียนที่ยูเครนต้องใช้ 17

คลัง Ranok ที่ถูกทำลายมีตำราเรียนอยู่หลายแสนเล่ม ขณะที่ความเสียหายก่อนหน้านี้ที่ Konvi ก็ทำให้กำหนดส่งตำราเรียนสำหรับปีการศึกษาตกอยู่ในความเสี่ยงแล้ว 18 ผลกระทบจึงไม่ใช่เพียงหนังสือสำหรับขายลดลง แต่คือการสะดุดของกระบวนการที่ต้องแข่งกับเวลา ทั้งการพิมพ์ เข้าเล่ม และส่งสื่อการเรียนรู้ให้ถึงโรงเรียนก่อนเปิดเรียน

สำนักพิมพ์อิสระเผชิญภาระฟื้นตัวที่ยาวนานกว่า

จำนวนหนังสือที่ถูกทำลายอาจนับได้ แต่สิ่งที่ประเมินได้ยากกว่าคือกำลังการผลิตงานใหม่ในอนาคต สำนักพิมพ์ต้องใช้เงินซ่อมแซมสถานที่ เปลี่ยนอุปกรณ์ พิมพ์หนังสือสำคัญซ้ำ และสร้างระบบกระจายสินค้าใหม่ เงินที่ถูกดึงไปใช้กับการฟื้นฟูฉุกเฉินอาจทำให้เหลือทรัพยากรน้อยลงสำหรับการว่าจ้าง บรรณาธิการ และทำตลาดให้กับนักเขียนหน้าใหม่

แรงกดดันนี้หนักเป็นพิเศษต่อสำนักพิมพ์หนังสือเด็ก ซึ่งต้องพึ่งการพิมพ์ภาพประกอบและสีที่มีต้นทุนสูง อีกทั้งยังทับซ้อนกับความต้องการสื่อการเรียน การรายงานภาคอุตสาหกรรมชี้ถึงความกังวลว่าสำนักพิมพ์อิสระรายเล็กอาจรับความเสี่ยงกับนักเขียนเปิดตัวได้น้อยลง ทำให้ช่องทางสู่การเกิดขึ้นของวรรณกรรมยูเครนรุ่นใหม่แคบลง 18

ด้วยเหตุนี้ ผู้จัดพิมพ์และสถาบันวัฒนธรรมจึงมองความเสียหายเกินกว่าความพ่ายแพ้ทางการค้า โรงพิมพ์ คลังสินค้า และร้านหนังสือ คือโครงสร้างพื้นฐานที่ทำให้วรรณกรรมภาษาอูเครนไปถึงโรงเรียน ครอบครัว และผู้อ่าน การโจมตีซ้ำต่อโครงสร้างนี้บั่นทอนสถาบันอิสระที่หล่อเลี้ยงชีวิตทางวรรณกรรมและวัฒนธรรมของประเทศ

เงินทุน 500,000 ดอลลาร์ช่วยอะไรได้บ้าง

กระทรวงวัฒนธรรมยูเครน, KSE Charitable Foundation, Ukrainian Book Institute และ Book Arsenal กำลังพัฒนาโครงการทุนสำหรับสำนักพิมพ์ยูเครนขนาดเล็ก เป้าหมายการระดมทุนอยู่ที่ 500,000 ดอลลาร์สหรัฐ เพื่อช่วยให้สำนักพิมพ์ดำเนินงานต่อและลดความเปราะบางจากภาวะสงคราม โดยมีแผนเปิดรับสมัครทุนในเดือนพฤศจิกายน 2026

อย่างไรก็ดี นี่คือมาตรการเพื่อให้กิจการเดินหน้าต่อได้ ไม่ใช่เงินชดเชยเต็มจำนวน เมื่อเทียบกับความเสียหายโดยตรงอย่างน้อย 39.3 ล้านดอลลาร์ เป้าหมาย 500,000 ดอลลาร์เทียบเท่าราว 1.3% ของตัวเลขดังกล่าว และตัวเลขความเสียหายโดยตรงยังไม่ครอบคลุมต้นทุนทั้งหมดจากอาคารที่เสียหาย กำลังผลิตที่สูญไป รายได้ที่หยุดชะงัก หรือการลงทุนที่ต้องเลื่อนออกไป 18

โจทย์หลักจึงมีสองด้านพร้อมกัน: ฟื้นหนังสือและสถานที่ที่สูญเสียจากการโจมตี ขณะเดียวกันต้องรักษาสภาพคล่องให้สำนักพิมพ์ยูเครนยังสามารถผลิตวรรณกรรมสำหรับคนรุ่นต่อไปได้