ASML ไม่มียอดขายในยุโรป: สัญญาณว่าการไปให้ถึงเป้าชิปอียูปี 2030 ยากขึ้น

ยุโรปเป็นที่ตั้งของ ASML บริษัทผู้ผลิตเครื่องลิโทกราฟีซึ่งมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อการผลิตชิปขั้นสูงของโลก แต่การมีผู้นำด้านเครื่องจักรอยู่ในภูมิภาค ไม่ได้หมายความว่ายุโรปจะเป็นสถานที่ที่มีการสร้างโรงงานผลิตชิปใหม่เพิ่มขึ้นเสมอไป

รายงานที่ว่า ASML ไม่มียอดขายอุปกรณ์ผลิตชิปในยุโรปในไตรมาส 2 ปี 2026 จึงทำให้ช่องว่างดังกล่าวชัดเจนขึ้น 4

ยอดขายเป็นศูนย์ในยุโรป สื่อความหมายอะไร

มีรายงานว่าผู้บริหาร ASML กล่าวว่าบริษัทไม่สามารถขายอุปกรณ์ผลิตชิปในยุโรปได้ เพราะไม่มีการลงทุนและไม่มีการก่อสร้างโรงงานผลิตชิป หรือ fab ใหม่ 4 หากข้อมูลนี้ถูกต้อง ก็ถือเป็นสัญญาณที่มีนัยสำคัญ เพราะการสั่งซื้อเครื่องลิโทกราฟีมักเกิดขึ้นล่วงหน้าก่อนโรงงานจะเริ่มผลิตได้หลายปี

อย่างไรก็ดี ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลเพียงไตรมาสเดียว จึงไม่ได้ยืนยันว่าโครงการเซมิคอนดักเตอร์ทั้งหมดในยุโรปหยุดลง หรือ ASML ไม่มีธุรกิจรูปแบบอื่นในยุโรปเลย แต่ในช่วงที่ความต้องการชิปสำหรับ AI กำลังผลักดันการลงทุนโรงงานทั่วโลก การไม่มีคำสั่งซื้ออุปกรณ์ในภูมิภาคย่อมเป็นสัญญาณเชิงปฏิบัติการที่น่ากังวล

ประเด็นเชิงยุทธศาสตร์คือ ยุโรปอาจเป็นบ้านของผู้ผลิตเครื่องลิโทกราฟีชั้นนำของโลก ขณะที่กำลังการผลิตชิปที่ใช้เครื่องเหล่านั้นกลับตั้งอยู่ที่อื่นเป็นส่วนใหญ่ ผลคือผู้ใช้ชิปในยุโรปยังต้องพึ่งพาห่วงโซ่อุปทาน การจัดสรรกำลังผลิต และกำหนดส่งมอบจากนอกภูมิภาค

ทำไม EU Chips Act จึงเผชิญโจทย์หนักขึ้น

คณะกรรมาธิการยุโรประบุว่า ปัจจุบันสหภาพยุโรปมีส่วนแบ่งตลาดเซมิคอนดักเตอร์โลกเพียงราว 10% และตั้งเป้าเพิ่มเป็น 20% ภายในปี 2030 โดย European Chips Act มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 21 กันยายน 2023 17

การเพิ่มส่วนแบ่งในตลาดโลกที่กำลังขยายตัว ไม่ได้หมายถึงแค่เพิ่มผลผลิตของยุโรปเป็นสองเท่า อียูต้องเพิ่มกำลังการผลิตให้เร็วกว่าการเติบโตของอุตสาหกรรมโลก พร้อมทำให้โครงการต่าง ๆ มีลูกค้า เงินทุน บุคลากรทักษะสูง สาธารณูปโภค วัสดุ และผู้จัดหาสนับสนุนเพียงพอ

ยอดขายอุปกรณ์ที่เงียบลงหนึ่งไตรมาสไม่ได้ทำให้เป้าหมายปี 2030 เป็นไปไม่ได้ แต่สะท้อนว่าเป้าหมายนี้ขึ้นอยู่กับการลงมือทำมากกว่าความทะเยอทะยานเชิงนโยบาย โรงงานชิปแห่งใหม่ใช้เวลาหลายปีตั้งแต่การวางแผน หาเงินทุน ติดตั้งเครื่องจักร ไปจนถึงการทดสอบรับรองกระบวนการผลิต ดังนั้นความล่าช้าในช่วงสั่งซื้ออุปกรณ์จึงอาจส่งผลมากกว่าที่เห็น

ASML ขยายกำลังผลิตเพื่อตอบรับอุปสงค์โลก

ผลประกอบการของ ASML เองชี้ว่าตลาดอุปกรณ์ชิปโดยรวมยังแข็งแกร่ง บริษัทมีรายได้สุทธิรวม 9.3 พันล้านยูโรในไตรมาส 2 ปี 2026 ยอดขายระบบสุทธิ 6.6 พันล้านยูโร และกำไรสุทธิ 2.9 พันล้านยูโร พร้อมปรับเพิ่มคาดการณ์ยอดขายทั้งปี 2026 เป็น 4.3–4.5 หมื่นล้านยูโร 11

ASML ระบุว่าคำสั่งซื้อในครึ่งปีแรกแข็งแกร่งมาก บริษัทจึงวางแผนเพิ่มกำลังการผลิตเครื่อง EUV แบบ Low-NA ในปี 2027 ราว 30% จากระดับประมาณ 65 เครื่องในปี 2026 และกำลังพิจารณาเพิ่มอีก 30% ในปี 2028 นอกจากนี้ยังตั้งเป้าเพิ่มกำลังการผลิตเครื่อง DUV immersion ราว 30% ในปี 2027 เช่นกัน 11

การขยายกำลังผลิตนี้อาจช่วยผ่อนคลายคอขวดของตลาดเครื่องจักร และเป็นการตอบสนองต่อความต้องการจากลูกค้าทั่วโลก แต่ไม่ได้เป็นตัวกำหนดว่าเครื่องที่ผลิตเพิ่มจะถูกติดตั้งในยุโรปหรือไม่ สถานที่ตั้งของโรงงานชิปในอนาคตยังขึ้นกับการตัดสินใจลงทุนของลูกค้า ตลอดจนเงินทุน การอนุญาตก่อสร้าง โครงสร้างพื้นฐาน และอุปสงค์ในพื้นที่นั้น ๆ

คอขวดไม่ได้อยู่ที่เครื่องลิโทกราฟีเพียงอย่างเดียว

กรณียอดขายในยุโรปยังตอกย้ำบทเรียนสำคัญของวัฏจักรชิปที่ขับเคลื่อนด้วย AI: การมีเครื่องลิโทกราฟีมากขึ้นเพียงอย่างเดียว ไม่ได้สร้างอุปทานชิปได้ทันที

โรงงานใหม่ต้องใช้ห้องสะอาด เวเฟอร์ ซิลิคอน สารเคมีและก๊าซเฉพาะทาง วัสดุรองรับ กระบวนการแพ็กเกจจิ้ง กำลังการผลิตหน่วยความจำ ไฟฟ้า น้ำ และแรงงานที่ผ่านการฝึกฝน จึงมีความเป็นไปได้ว่าข้อจำกัดด้านอุปทานจะย้ายจากจุดหนึ่งไปสู่อีกจุดหนึ่งในห่วงโซ่

ASML สามารถช่วยลดคอขวดสำคัญด้านเครื่องจักรได้ด้วยการเพิ่มกำลังผลิต แต่ไม่อาจรับประกันได้ด้วยตัวเองว่าจะมีเวเฟอร์ แพ็กเกจจิ้ง หรือหน่วยความจำเพียงพอสำหรับรองรับกำลังผลิตชิปทั้งหมด

เป็นสัญญาณเตือน ไม่ใช่ข้อสรุปว่ายุโรปหมดบทบาท

ข้อสรุปที่หนักแน่นที่สุดจากตัวเลขไตรมาส 2 ไม่ใช่ว่ายุโรปหลุดออกจากอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์แล้ว แต่คือความทะเยอทะยานด้านการผลิตของยุโรปกำลังถูกทดสอบอย่างชัดเจน: ภูมิภาคจะเปลี่ยนจุดแข็งด้านเทคโนโลยีให้กลายเป็นโครงการโรงงานที่เดินเครื่องได้อย่างต่อเนื่องหรือไม่

ยอดขายที่เพิ่มขึ้นและแผนขยายกำลังผลิตของ ASML แสดงว่าลูกค้าทั่วโลกกำลังเตรียมรับอุปสงค์ชิปที่สูงขึ้น 11 สำหรับอียู คำถามคือจะสามารถดึงส่วนแบ่งที่มีนัยสำคัญของรอบการลงทุนครั้งนี้ให้เกิดขึ้นภายในภูมิภาคได้หรือไม่ หากโครงการต่าง ๆ ยังเดินหน้าช้า เป้าหมายส่วนแบ่งตลาดโลก 20% ภายในปี 2030 ก็จะยากขึ้นอย่างมาก 17