จีนรายงานว่าตรวจสอบ DeepSeek และ Moonshot ปมอาจส่งคำถามผู้ใช้ไปยัง Claude

รายงานระบุว่า สำนักงานบริหารไซเบอร์สเปซแห่งประเทศจีน หรือ CAC ซึ่งเป็นหน่วยงานกำกับดูแลอินเทอร์เน็ตของจีน กำลังตรวจสอบ DeepSeek และ Moonshot AI หลัง Anthropic กล่าวหาว่าบริษัทเหล่านี้ส่งต่อคำถามของลูกค้าไปยัง Claude แล้วแสดงคำตอบราวกับเป็นผลลัพธ์จากโมเดลของตนเอง

จุดที่ทางการจีนรายงานว่าให้ความสำคัญคือ การที่ข้อมูลหรือพรอมป์ตของผู้ใช้อาจถูกส่งไปยังผู้ให้บริการภายนอกโดยไม่ได้แจ้งอย่างเหมาะสม ซึ่งเป็นประเด็นด้านความเป็นส่วนตัว การจัดการข้อมูล และการปฏิบัติตามกฎระเบียบ ไม่ได้หมายความว่าจีนยอมรับข้อกล่าวหาด้านทรัพย์สินทางปัญญาของ Anthropic แต่อย่างใด ณ เวลาที่มีรายงาน CAC ยังไม่ได้เผยแพร่ผลการสอบ มาตรการลงโทษ หรือคำชี้แจงรายละเอียดต่อสาธารณะ

Anthropic กล่าวหาอะไรบ้าง

รายงานข่าวกรองภัยคุกคามของ Anthropic ฉบับเดือนกันยายน 2026 อธิบายสิ่งที่บริษัทเรียกว่า “illicit distillation” หรือการนำผลลัพธ์ของโมเดลที่มีความสามารถสูงกว่าไปใช้ฝึกหรือพัฒนาโมเดลอื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต Anthropic ระบุว่ากิจกรรมที่บริษัทระงับได้ในช่วงเดือนธันวาคม 2025 ถึงสิงหาคม 2026 ใช้บัญชีฉ้อฉล บริการพร็อกซี การตั้งคำถามแบบประสานกัน และวิธีอื่นเพื่อหลบเลี่ยงมาตรการควบคุมการเข้าถึง 1615

ข้อกล่าวหาที่สำคัญที่สุดไม่ได้มีเพียงการที่คู่แข่งส่งคำถามเข้า Claude แต่ Anthropic ระบุว่า DeepSeek และ Moonshot บางครั้งส่งต่อบทสนทนาจากผลิตภัณฑ์ของตนไปยัง Claude แล้วส่งคำตอบของ Claude กลับให้ลูกค้าในชื่อของระบบตนเอง หากเป็นจริง พรอมป์ตผู้ใช้ซึ่งอาจมีเนื้อหาละเอียดอ่อนก็อาจถูกส่งถึงผู้ให้บริการบุคคลที่สามโดยผู้ใช้ไม่ทราบ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่ให้มายังไม่ได้ยืนยันโดยอิสระถึงกรณีเฉพาะที่ข้อมูลลูกค้ารั่วไหล 10

ขนาดของปฏิบัติการตามที่ Anthropic ประเมิน

Anthropic ระบุชื่อองค์กรที่ตั้งอยู่ในจีน 7 แห่ง ได้แก่ Alibaba, DeepSeek, Moonshot, Zhipu หรือ Z.ai, Xiaomi, SenseTime และ MiniMax โดยกล่าวว่ากิจกรรมที่ถูกกล่าวหาโดยรวมสร้างการโต้ตอบกับ Claude ราว 190 ล้านครั้ง และในจำนวนนี้มากกว่า 151 ล้านครั้งเชื่อมโยงกับปฏิบัติการที่เกี่ยวข้องกับ Alibaba 71

สำหรับ DeepSeek, Moonshot และ MiniMax โดยเฉพาะ Anthropic ระบุว่าทั้งสามรายสร้างการโต้ตอบกับ Claude มากกว่า 16 ล้านครั้ง ผ่านบัญชีฉ้อฉลประมาณ 24,000 บัญชี บริษัทอ้างว่ามีการใช้บัญชีและโครงสร้างพื้นฐานพร็อกซีเพื่อหลบเลี่ยงเงื่อนไขการใช้งานและข้อจำกัดการเข้าถึงตามภูมิภาค 15

ตัวเลขและบทบาทของแต่ละบริษัทข้างต้นเป็นการประเมินของ Anthropic ไม่ใช่คำวินิจฉัยสุดท้ายของหน่วยงานกำกับดูแล ดังนั้นจึงควรมองว่าเป็นข้อกล่าวหาที่ยังมีข้อโต้แย้ง ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ได้รับการตัดสินแล้ว

ประเด็น “ร่องรอยการคิด” เกี่ยวข้องกับใคร

ข้อกล่าวหาเรื่องการดึงข้อมูลที่เกี่ยวกับการให้เหตุผล มุ่งไปที่ Zhipu/Z.ai ไม่ใช่หลักฐานว่าโครงสร้างการคิดภายในทั้งหมดของ Claude ถูกถอดออกมาได้ Anthropic กล่าวว่า Zhipu ดำเนินกระบวนการสกัด chain-of-thought โดยนำร่องรอยการให้เหตุผลของ Claude ที่เก็บมาได้ ส่งกลับผ่าน Claude เพื่อปรับแต่งก่อนนำไปฝึกโมเดล GLM ของบริษัท และอ้างว่ากระบวนการนี้สลับใช้บัญชีฉ้อฉล 273 บัญชีในเวลา 10 วัน 16

กล่าวโดยง่าย ประเด็นนี้เกี่ยวกับความพยายามเก็บผลลัพธ์ที่มีลักษณะการให้เหตุผล แล้วแปลงเป็นข้อมูลฝึกโมเดล ไม่ได้พิสูจน์จากหลักฐานที่มีว่ามีการดึงสถาปัตยกรรมโมเดลลับหรือระบบคิดภายในของ Claude ออกมาได้ครบถ้วน

จีนแยกการสอบข้อมูลผู้ใช้ออกจากข้อกล่าวหาของสหรัฐ

หาก CAC ตรวจสอบว่ามีการส่งต่อข้อมูลผู้ใช้ไปยัง Claude โดยไม่มีการแจ้งหรือขอความยินยอมอย่างเหมาะสมจริง ประเด็นดังกล่าวจะเกี่ยวข้องกับกฎหมายและข้อกำกับภายในจีนด้านความเป็นส่วนตัว การจัดการข้อมูล และการปฏิบัติตามข้อบังคับ การตรวจสอบเช่นนี้ไม่ได้เป็นการยืนยันด้วยตัวเองว่าบริษัทละเมิดข้อกล่าวหาของ Anthropic เรื่องการคัดลอกความสามารถโมเดล

ในทางสาธารณะ เจ้าหน้าที่จีนปฏิเสธข้อกล่าวหาในวงกว้างจากสหรัฐ กระทรวงการต่างประเทศจีนระบุว่าคัดค้านความพยายาม “ใส่ร้ายจีนด้วยการบิดเบือนข้อเท็จจริง” ขณะที่รายงานเกี่ยวกับท่าทีปักกิ่งอธิบายว่าข้อกล่าวหาเหล่านี้ไม่มีมูลและมีแรงจูงใจทางการเมือง 17

เหตุใดสหรัฐจึงมองเป็นประเด็นความมั่นคง

ก่อน Anthropic เผยแพร่รายงาน FBI, NSA และ CISA ของสหรัฐออกคำแนะนำร่วม โดยกล่าวหาว่าบริษัท AI ที่อยู่ในจีนดำเนินการ distillation โมเดลชั้นนำของสหรัฐในระดับอุตสาหกรรมมาตั้งแต่อย่างน้อยปลายปี 2024 คำแนะนำระบุชื่อ DeepSeek, Moonshot, Alibaba, MiniMax, StepFun และ Z.ai และกล่าวว่าเป้าหมายรวมถึง Claude, GPT, Gemini และ Grok 2119

การวางกรอบเช่นนี้ทำให้ข้อพิพาทไม่ใช่เพียงเรื่องการละเมิดเงื่อนไขบริการระหว่างบริษัท สหรัฐกำลังมองข้อกล่าวหาเรื่อง distillation ว่าเป็นประเด็นความมั่นคงทางเทคโนโลยีและการควบคุมการส่งออก แต่เอกสารที่มีไม่ได้ยืนยันว่ารัฐบาลสหรัฐออกมาตรการคว่ำบาตรใหม่ที่มุ่งเป้าเฉพาะโมเดลแบบเปิดน้ำหนัก (open-weight) ของจีนแล้ว จึงยังเป็นเพียงทางเลือกเชิงนโยบายที่อาจเกิดขึ้นได้

จังหวะเดียวกับเวที UN และการพบ Trump–Xi

รายงานการตรวจสอบของ CAC ปรากฏขึ้นในช่วงที่ DeepSeek ถูกคาดหมายว่าจะเข้าชี้แจงต่อคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติเรื่องความเสี่ยงจาก AI ร่วมกับบริษัท AI ของสหรัฐ ในการประชุมว่าด้วย AI และความมั่นคงระหว่างประเทศ ข้อกล่าวหายังเกิดขึ้นก่อนการพบกันที่วางแผนไว้ระหว่างโดนัลด์ ทรัมป์ กับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ทำให้ประเด็นการเข้าถึง AI ความสามารถของโมเดล และการปกป้องเทคโนโลยี กลายเป็นอีกหัวข้ออ่อนไหวในวาระความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศ

สำหรับผู้ใช้และองค์กรที่เลือกซื้อบริการ AI บทเรียนที่จับต้องได้คือ ต้องมีความโปร่งใสเรื่องที่มาของคำตอบและเส้นทางข้อมูล หากผลิตภัณฑ์ AI ส่งพรอมป์ตไปยังผู้ให้บริการรายอื่น ลูกค้าควรทราบอย่างชัดเจนว่าข้อมูลถูกส่งไปที่ใด โมเดลใดเป็นผู้สร้างคำตอบ และมีเงื่อนไขสัญญาหรือมาตรการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลแบบใด การสอบสวนของ CAC ที่มีรายงานอาจช่วยให้ประเด็นเหล่านี้ชัดเจนขึ้นในอนาคต แต่ขณะนี้ยังไม่มีข้อสรุปต่อสาธารณะ