บิ๊กฟาร์มายุโรปเตือน ‘ทรุดยาว’: ยาใหม่เข้าถึงช้า การลงทุนไหลไปสหรัฐฯ–จีน

คำเตือนเรื่อง “การทรุดยาว” ไม่ได้หมายความว่าอุตสาหกรรมยาของยุโรปล่มสลายแล้ว แต่เป็นคำเตือนที่มาริโอ ดรากีเคยใช้ และประธานบอร์ดของบริษัทยารายใหญ่ 9 แห่งนำมาใช้เพื่อชี้ว่า ยุโรปอาจเข้าสู่วงจรถดถอยที่ยิ่งนานยิ่งแก้ยาก 5

มุมมองของพวกเขาคือ งบค่ายาที่ถูกจำกัด ระบบกำหนดราคาและการเบิกจ่ายที่ช้าและแยกส่วนตามประเทศ รวมถึงกระบวนการทดลองทางคลินิกที่ไม่คล่องตัว ทำให้ผู้ป่วยได้ใช้ยาใหม่ช้าลง ขณะเดียวกันก็ทำให้ยุโรปน่าดึงดูดน้อยลงสำหรับการลงทุนด้านวิจัยและพัฒนา (R&D) การทดลอง และการผลิต เมื่อเทียบกับสหรัฐอเมริกาและจีน

ตัวเลขที่บริษัทใช้สนับสนุนคำเตือน

• ส่วนแบ่ง R&D ยาของยุโรปในระดับโลกลดจาก 43% ในปี 1990 เหลือ 31% และยังลดลงต่อเนื่อง ส่วนแบ่งการทดลองทางคลินิกเชิงพาณิชย์ลดลงครึ่งหนึ่งในรอบ 10 ปี เหลือ 9% จดหมายยังระบุว่าจีนแซงยุโรปแล้วในด้านการทดลอง สิทธิบัตรยา และการพัฒนายาใหม่ 5
• ในช่วง 2 ปีก่อนหน้า มีการประกาศลงทุนในอุตสาหกรรมยามากกว่า 600,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในสหรัฐฯ และจีน ตามข้อมูลที่ประธานบอร์ดทั้งเก้าอ้าง 5
• ยุโรปใช้จ่ายด้านเภสัชภัณฑ์ราว 1% ของ GDP เทียบกับ 2% ในสหรัฐฯ และ 1.8% ในจีน ซึ่งสะท้อนช่องว่างด้านกำลังซื้อและแรงจูงใจสำหรับนวัตกรรม 11
• พวกเขากล่าวว่า ยาและการรักษาใหม่ที่ได้รับอนุมัติแล้วราว 40% ไม่เคยไปถึงผู้ป่วยในยุโรป ส่วนรายการที่เข้าถึงได้ ผู้ป่วยต้องรอเกือบ 600 วัน ข้อมูลการสำรวจการเข้าถึงยาของ EFPIA รายงานค่ามัธยฐาน 532 วัน สำหรับยา 168 รายการที่ได้รับอนุญาตส่วนกลาง โดยอยู่ที่ 56 วันในเยอรมนี และ 1,201 วันในโรมาเนีย 513
• คำเตือนก่อนหน้านี้เริ่มปรากฏผลในทางปฏิบัติแล้ว: Reuters รายงานการเลื่อนเปิดตัวยาในยุโรปและจำนวนการเปิดตัวยาใหม่ที่ลดลง 35% โดยบริษัทบางแห่งเคยระบุว่าอาจลดการลงทุนหรือเลื่อนเปิดตัวยา หากเงื่อนไขด้านราคายังไม่ดีขึ้น 21

ปมหลัก: ยาถูกมองเป็น “ต้นทุน” มากกว่าการลงทุน

ข้อวิเคราะห์ของกลุ่มบริษัทคือ หลายประเทศในยุโรปปฏิบัติต่อยาเป็นรายจ่ายที่ต้องกดให้ต่ำที่สุด ผ่านเพดานงบประมาณที่ตายตัวหรือกำหนดแบบไม่สอดคล้องกับความต้องการ ระบบใช้จ่ายที่ไม่ปรับตามเงินเฟ้อ และการประเมินค่าที่เน้นราคาซื้อยา มากกว่าผลประโยชน์โดยรวม เช่น การลดการนอนโรงพยาบาล หรือการช่วยให้ประชาชนมีสุขภาพดีและทำงานได้ 5

สิ่งที่ต้องการจากรัฐบาลสมาชิกสหภาพยุโรป

• เพิ่มและคุ้มครองงบประมาณสำหรับยาเชิงนวัตกรรม โดยมองยาเป็นโครงสร้างพื้นฐานเชิงยุทธศาสตร์ด้านสุขภาพ ไม่ใช่ค่าใช้จ่ายที่ตัดลดได้ง่าย 5
• ปรับปรุงการประเมินเทคโนโลยีสุขภาพ การกำหนดราคา และการเบิกจ่าย ให้ตัดสินใจเร็วขึ้น และคำนึงถึงคุณค่าต่อผู้ป่วย ระบบสุขภาพ และเศรษฐกิจ ไม่ใช่เพียงราคาซื้อยา 5
• ลดความล่าช้าและความเหลื่อมล้ำระหว่างประเทศสมาชิก พร้อมยกระดับการวินิจฉัย การป้องกันโรค และการเข้าถึงการรักษาที่แนวทางเวชปฏิบัติแนะนำ 5

สิ่งที่ต้องการจาก EU

ในระดับสหภาพยุโรป บริษัทเรียกร้องให้เร่งและลดความซับซ้อนของขั้นตอนทดลองทางคลินิกตั้งแต่ต้นจนจบ รักษาการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาให้เข้มแข็งและคาดการณ์ได้ รวมทั้งออกกติกาดิจิทัลที่ใช้ได้จริง 5

อีกข้อเสนอคือให้ประเทศสมาชิกมี ความยืดหยุ่นทางการคลัง มากขึ้นในการลงทุนด้านสุขภาพและยาใหม่ เพราะผลตอบแทนจากสุขภาพที่ดีขึ้นและการลดภาระรักษาพยาบาลอาจใช้เวลาหลายปี จึงไม่สอดคล้องกับกรอบงบประมาณรายปี 5

เหตุใดเยอรมนีจึงเป็นจุดปะทะสำคัญ

เยอรมนีอนุมัติมาตรการควบคุมค่าใช้จ่ายประกันสุขภาพในปี 2026 แม้ภาคอุตสาหกรรมคัดค้านว่าอาจบั่นทอนการลงทุน 2 กฎหมายดังกล่าวเพิ่มอัตราส่วนลดภาคบังคับที่ผู้ผลิตต้องคืนให้กับยาตามใบสั่งแพทย์แบบมีแบรนด์ส่วนใหญ่ จาก 7% เป็น 15.5% หรือมากกว่าสองเท่า 2

กรณีนี้สะท้อนความขัดแย้งหลักอย่างชัดเจน: รัฐบาลต้องรับมือแรงกดดันต่องบประกันสุขภาพในระยะสั้น ขณะที่ผู้ผลิตยามองว่าส่วนลดและการควบคุมราคาที่เพิ่มขึ้นจะลดผลตอบแทนที่คาดหวัง และท้ายที่สุดลดแรงจูงใจในการลงทุน

ผลตอบแทนที่อุตสาหกรรมคาดหวัง

กลุ่มประธานบอร์ดประเมินว่า หากยุโรปปิดช่องว่างด้านการทดลองทางคลินิกกับจีนและสหรัฐฯ ได้ อาจสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ 53,000 ล้านยูโร และงาน 82,000 ตำแหน่ง 5 อย่างไรก็ดี นี่เป็นประมาณการที่อุตสาหกรรมสนับสนุน ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่รับประกันได้ เพราะขึ้นอยู่กับว่ายุโรปจะดึงการทดลองเพิ่มได้จริง และสามารถรักษากิจกรรม R&D โรงพยาบาล และห่วงโซ่อุปทานที่เกี่ยวข้องไว้ได้หรือไม่

ท้ายที่สุด นี่คือโจทย์แลกเปลี่ยนเชิงนโยบายที่มีอยู่จริง การจ่ายค่ายาใหม่ที่มีคุณค่าให้เร็วขึ้นและมากขึ้นอาจช่วยทั้งการเข้าถึงของผู้ป่วยและความสามารถในการแข่งขัน แต่ย่อมเพิ่มรายจ่ายสาธารณสุขในระยะสั้น และต้องมีระบบประเมินคุณค่าทางคลินิกที่น่าเชื่อถือ หลักฐานที่บริษัทนำเสนอชี้ชัดถึงการถดถอยเชิงเปรียบเทียบและความล่าช้าในการเข้าถึงยา ส่วนข้อเสนอเรื่องการใช้จ่ายและทรัพย์สินทางปัญญายังคงเป็นทางเลือกเชิงนโยบาย ไม่ใช่สูตรสำเร็จที่พิสูจน์ผลได้โดยอิสระแล้ว