ทำไมน้ำมันฟื้นหลังร่วง 4 วัน: ความหวังเจรจาสหรัฐฯ-อิหร่าน ปะทะความเสี่ยงฮอร์มุซ

ราคาน้ำมันขยับขึ้นเล็กน้อยในการซื้อขายช่วงต้นตลาดเอเชียวันที่ 22 กันยายน หลังลดลงติดต่อกัน 4 วัน โดยสัญญา Brent ส่งมอบเดือนพฤศจิกายนเพิ่ม 74 เซนต์ หรือราว 0.75% สู่ 101 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ส่วน WTI เดือนตุลาคมซึ่งใกล้หมดอายุเพิ่ม 41 เซนต์ อยู่แถว 96 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ก่อนหน้านั้น Brent ปิดที่ 100.34 ดอลลาร์ ลดลง 3.4% และ WTI ปิดที่ 95.78 ดอลลาร์ ลดลง 4.5% 1

การฟื้นตัวครั้งนี้ไม่ได้หมายความว่าความเสี่ยงด้านอุปทานคลี่คลายแล้ว แต่สะท้อนว่าตลาดกำลังชั่งน้ำหนักระหว่างความหวังว่าการทูตสหรัฐฯ-อิหร่านอาจช่วยลดความตึงเครียด กับความกังวลต่อเส้นทางส่งออกของซาอุดีอาระเบียและความปลอดภัยในการเดินเรือในภูมิภาค

ความหวังทางการทูตเป็นแรงกดดันราคาก่อนหน้า

แรงขายตลอด 4 วันส่วนใหญ่เกิดจากความคาดหวังว่า สหรัฐฯ และอิหร่านอาจมีช่องทางเปิดการเจรจาระหว่างการประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (UN General Assembly) ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ระบุว่าเปิดกว้างต่อการพบกับประธานาธิบดีมาซูด เปเซชเคียนของอิหร่าน ซึ่งมีกำหนดเดินทางไปนิวยอร์ก ขณะที่อิหร่านได้ส่งเงื่อนไขเพื่อกลับเข้าสู่การเจรจาผ่านคนกลาง

สำหรับตลาดน้ำมัน แม้เป็นเพียงความเป็นไปได้ของการเจรจาก็มีความหมาย เพราะอาจลดส่วนเพิ่มในราคาที่เกิดจากความเสี่ยงต่อการผลิตและการขนส่งน้ำมันในตะวันออกกลาง นั่นจึงทำให้ความหวังเรื่องการลดความรุนแรง ประกอบกับสัญญาณว่าการขนส่งของซาอุฯ เริ่มฟื้นตัว กดให้ Brent ลงมาใกล้ 100 ดอลลาร์ 13

อย่างไรก็ดี ยังไม่มีข้อตกลงทางการทูตที่ยืนยันได้ การขยับขึ้นในวันที่ 22 กันยายนจึงบ่งชี้ว่านักลงทุนไม่ต้องการเพิ่มเดิมพันขาลงมากนัก ระหว่างรอสัญญาณที่ชัดเจนจากการประชุม UN

ซาอุฯ ส่งออกได้มากขึ้น แต่ต้องพึ่งฮอร์มุซมากขึ้น

การโจมตีของกลุ่มฮูตีต่อท่อส่ง East–West ของซาอุดีอาระเบีย ซึ่งเป็นเส้นทางส่งออกสำคัญ ทำให้ Saudi Aramco ต้องโยกน้ำมันดิบไปยังท่าเรือฝั่งอ่าวเปอร์เซียและผ่านช่องแคบฮอร์มุซมากขึ้น ข้อมูลดาวเทียมที่ JPMorgan อ้างถึงระบุว่า ปริมาณน้ำมันซาอุฯ ที่ผ่านช่องแคบฮอร์มุซเฉลี่ยราว 2.9 ล้านบาร์เรลต่อวันในช่วง 6 วันก่อนหน้า เทียบกับประมาณ 700,000 บาร์เรลต่อวันในเดือนสิงหาคม 2

ตัวเลขนี้แสดงว่าซาอุฯ ยังสามารถเคลื่อนย้ายน้ำมันได้ในปริมาณมาก แม้ท่อส่งจะถูกรบกวน จึงช่วยผ่อนคลายความกลัวว่าอุปทานส่งออกจะหายไปทั้งหมดในทันที ภาพถ่ายดาวเทียมยังพบเรือบรรทุกน้ำมันขนาดใหญ่มากที่ท่าเทียบเรือฝั่งอ่าวของซาอุฯ โดยมีความจุรวมราว 14 ล้านบาร์เรล 1214

แต่ทางออกชั่วคราวนี้ก็ทำให้ปริมาณน้ำมันซาอุฯ กระจุกตัวอยู่ที่ช่องแคบฮอร์มุซมากขึ้น ซึ่งเป็นเส้นทางน้ำยุทธศาสตร์ที่ยังมีความเสี่ยงด้านการเดินเรืออยู่สูง ดังนั้นตลาดจึงต้องประเมินสองด้านพร้อมกัน:

• การขนถ่ายน้ำมันจากท่าเรือฝั่งอ่าวที่เพิ่มขึ้น สนับสนุนมุมมองว่าปริมาณส่งออกอาจฟื้นได้
• การพึ่งพาช่องแคบฮอร์มุซมากขึ้น ทำให้อุปทานเสี่ยงต่อเหตุสะดุดของการเดินเรือมากกว่าเดิม

แรงดึงคนละทิศนี้อธิบายได้ว่าทำไมราคาจึงร่วงแรงจากความหวังทางการทูต แต่สามารถเด้งกลับได้รวดเร็วเมื่อผู้ค้าทบทวนความเสี่ยงภูมิรัฐศาสตร์ที่ยังคงอยู่

เหตุใดจึงถูกมองว่าเป็นแรงปิดชอร์ต

ทิม วอเทอเรอร์ หัวหน้านักวิเคราะห์ตลาดของ KCM Trade มองว่าการปรับขึ้นช่วงต้นวันมีลักษณะของการฟื้นตัวจากการปิดสถานะขายชอร์ต มากกว่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงพื้นฐานของตลาดน้ำมัน กล่าวคือ ผู้ค้าที่วางเดิมพันว่าราคาจะลงต่อ ซื้อสัญญาคืนหลังราคาลดลงรวดเร็ว 4 วัน เพื่อลดความเสี่ยงหากมีข่าวที่ไม่เป็นผลดีต่อสถานะของตน ไม่ว่าจะเป็นข่าวเจรจาหรืออุปทาน

ประเด็นนี้สำคัญ เพราะการซื้อคืนเพื่อปิดชอร์ตสามารถดันราคาได้ แม้อุปสงค์และอุปทานจริงยังไม่ได้ตึงตัวขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ดังนั้น การเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยจึงสะท้อนเรื่องการวางสถานะและความไม่แน่นอน มากกว่าการยืนยันว่าปริมาณน้ำมันพร้อมใช้ลดลงจริง

เหตุใดนักวิเคราะห์ยังให้คำตอบเดียวกันไม่ได้

ตัวแปรหลัก ได้แก่ ความคืบหน้าทางการทูต ความน่าเชื่อถือของเส้นทางส่งออกทางเลือกของซาอุฯ และความปลอดภัยของการเดินเรือในภูมิภาค ล้วนคาดการณ์ได้ยาก JPMorgan ระบุว่ายังไม่มีกรณีฐานที่ชัดเจนสำหรับตลาดน้ำมัน และไม่สามารถสร้างแบบจำลองจุดจบของความขัดแย้งได้

Goldman Sachs สะท้อนความไม่แน่นอนนี้ด้วยกรอบผลลัพธ์ที่กว้างมาก: ราคาน้ำมันอาจลดลงใกล้ 80 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล หากการส่งออกของภูมิภาคกลับสู่ภาวะปกติ แต่อาจพุ่งถึง 120 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล หากการโจมตีเรือในตะวันออกกลางทวีความรุนแรง

สัญญาณที่ตลาดจะจับตาต่อไป

ทิศทางระยะสั้นของราคาน้ำมันจะขึ้นอยู่กับว่า ข่าวต่อจากนี้สนับสนุนภาพการลดความตึงเครียด หรือทำให้ความกลัวเรื่องอุปทานหยุดชะงักกลับมาเด่นชัดอีกครั้ง โดยมี 3 ประเด็นสำคัญคือ

1. ความคืบหน้าที่เป็นรูปธรรมของการติดต่อสหรัฐฯ-อิหร่านในเวที UN หากมีเส้นทางลดความตึงเครียดที่น่าเชื่อถือ พรีเมียมความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์อาจลดลงต่อ
2. ปริมาณส่งออกและกิจกรรมขนถ่ายน้ำมันของซาอุฯ หากการขนถ่ายผ่านท่าเรือฝั่งอ่าวดำเนินต่อเนื่อง จะชี้ว่าการโยกเส้นทางช่วยบรรเทาผลกระทบจากท่อ East–West ได้
3. สถานการณ์ในช่องแคบฮอร์มุซ เมื่อมีน้ำมันซาอุฯ ผ่านเส้นทางนี้มากขึ้น ความเสื่อมถอยของความปลอดภัยในการเดินเรือจะกระทบราคาได้มากเป็นพิเศษ

ด้วยเหตุนี้ การขยับขึ้นเมื่อ 22 กันยายนจึงควรถูกมองว่าเป็นการทรงตัวอย่างระมัดระวังหลังร่วงแรง ไม่ใช่ข้อสรุปว่าความเสี่ยงด้านอุปทานได้ผ่านพ้นไปแล้ว 12