ฮอร์มุซสะดุดซ้ำเติม LNG กาตาร์: ฟื้นได้เร็วบางส่วน แต่กำลังผลิต 17% หายไปอีกหลายปี

วิกฤตของ QatarEnergy ไม่ได้มีสาเหตุเดียว แต่เป็น แรงกดดันสองชั้นที่เกิดพร้อมกัน ได้แก่ การหยุดชะงักของการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ และความเสียหายทางกายภาพต่อโรงงาน LNG ที่เมืองอุตสาหกรรม Ras Laffan

ข้อแรกทำให้กาตาร์แทบส่งออกก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ไม่ได้ในระยะนี้ ส่วนข้อหลังหมายความว่ากำลังผลิตส่วนหนึ่งจะหายไปเป็นเวลาหลายปี ต่อให้สถานการณ์การเดินเรือกลับสู่ภาวะปกติแล้วก็ตาม

ฮอร์มุซคือคอขวดทันทีของการส่งออก

เมื่อวันที่ 20 กันยายน ซาอัด อัล-คาบี ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร QatarEnergy ระบุว่า บริษัทกำลังผลิต LNG ได้เพียงปริมาณ “น้อยมาก” ขณะที่วิกฤตในช่องแคบฮอร์มุซยังดำเนินอยู่ เขายังกล่าวด้วยว่าอุปกรณ์สำคัญไม่สามารถส่งถึงกาตาร์ได้ ซึ่งอาจทำให้โครงการขยายกำลังผลิตบางส่วนล่าช้า

สำหรับกาตาร์ การเข้าถึงฮอร์มุซทางเรือเป็นเงื่อนไขสำคัญของการส่งออก LNG เพราะก๊าซต้องถูกบรรทุกลงเรือบรรทุก LNG เพื่อส่งถึงผู้ซื้อ การข่มขู่และการโจมตีเรือพาณิชย์ของอิหร่านทำให้ปริมาณเรือที่ผ่านช่องแคบลดลงอย่างมาก กระทบการไหลเวียนของน้ำมันและก๊าซ และสั่นสะเทือนตลาดพลังงานโลก ตามรายงานของ Congressional Research Service ของสหรัฐฯ 17

Reuters รายงานว่า ในช่วงต้นของความขัดแย้ง การเดินเรือเกือบหยุดชะงัก บริษัทประกันยกเลิกความคุ้มครองความเสี่ยงจากสงคราม ขณะที่เรือบรรทุกน้ำมันบางลำได้รับความเสียหายหรือติดค้างอยู่ในพื้นที่ 1819

กล่าวอย่างง่าย โรงงานอาจยังเดินเครื่องได้ แต่ไม่สามารถรักษาระดับการส่งออก LNG ตามปกติหากเรือไม่สามารถเข้ามารับสินค้าและแล่นผ่านทางออกทางทะเลเส้นเดียวได้อย่างปลอดภัย ปัญหาเดียวกันยังขัดขวางการนำเข้าชิ้นส่วนอะไหล่และอุปกรณ์ก่อสร้างด้วย

การโจมตี Ras Laffan เสียหายตรงไหน และหนักเพียงใด

การโจมตีด้วยขีปนาวุธเมื่อวันที่ 18 มีนาคม และช่วงเช้ามืดของวันที่ 19 มีนาคม สร้างความเสียหายแก่หน่วยผลิต LNG หรือ “เทรน” หมายเลข 4 และ 6 ที่ Ras Laffan รวมถึงโรงงานแปรสภาพก๊าซเป็นของเหลว (GTL) หนึ่งแห่งจากทั้งหมดสองแห่งของกาตาร์

เทรน LNG ทั้งสองแห่งมีกำลังผลิตรวม 12.8 ล้านตันต่อปี คิดเป็นประมาณ 17% ของกำลังการส่งออก LNG ของกาตาร์ 311

QatarEnergy ประเมินว่าความเสียหายอาจทำให้สูญเสียรายได้ราว 20,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี และต้องใช้เวลาซ่อมแซม 3–5 ปี นอกจากนี้ บริษัทยังระบุว่าอาจต้องประกาศภาวะ force majeure สำหรับสัญญา LNG ระยะยาวบางส่วน ซึ่งเป็นกลไกทางสัญญาเมื่อเหตุสุดวิสัยทำให้ไม่สามารถส่งมอบได้ตามปกติ 312

จุดสำคัญคือ ปัญหาฮอร์มุซเป็นข้อจำกัดด้านการขนส่งและการปฏิบัติการ แต่ Trains 4 และ 6 คือการสูญเสียกำลังผลิตจริง การเปิดช่องแคบอีกครั้งอาจช่วยให้หน่วยผลิตที่ไม่เสียหายกลับมาเดินเครื่องได้ ทว่าไม่อาจทำให้กำลังผลิต 12.8 ล้านตันต่อปีกลับคืนมาทันที

หากฮอร์มุซกลับมาเปิด การผลิตจะฟื้นเร็วแค่ไหน

สำหรับโรงงานที่ไม่ถูกโจมตี QatarEnergy ส่งสัญญาณว่าสามารถกลับมาเดินเครื่องได้ค่อนข้างเร็วหากสภาพการเดินเรือเอื้ออำนวย อัล-คาบีระบุว่าศักยภาพ LNG ของกาตาร์อาจกลับสู่ระดับปกติได้ภายใน “ไม่กี่สัปดาห์” หลังช่องแคบฮอร์มุซเปิดอีกครั้ง 5

รายงาน Reuters เมื่อเดือนมิถุนายนระบุในทิศทางเดียวกันว่า Ras Laffan สามารถกลับมาผลิต LNG ได้อย่างรวดเร็ว และหน่วยที่ไม่ได้รับผลกระทบอาจกลับสู่กำลังผลิตเต็มที่ได้ภายในราวหนึ่งเดือน 2

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าการส่งออกจะกลับสู่ระดับก่อนการโจมตีทั้งหมด ภาพที่เป็นไปได้มากกว่าคือ

• หน่วยผลิตที่ไม่เสียหายกลับมาเดินเครื่องได้ หากการเดินเรือปลอดภัยและมีประกันภัยรองรับ
• กำลังผลิตยังขาดหายราว 17% ตลอดช่วงที่ Trains 4 และ 6 อยู่ระหว่างซ่อม
• การส่งมอบอุปกรณ์ล่าช้า ค่าขนส่งสูงขึ้น และความระมัดระวังของผู้ให้บริการเรือ อาจยังจำกัดการฟื้นตัว

ดังนั้น การประกาศว่า “เปิดช่องแคบแล้ว” เพียงอย่างเดียวไม่พอ เรือพาณิชย์ต้องเดินทางได้อย่างปลอดภัย และต้องหาประกันได้ในราคาที่รับได้ในเชิงพาณิชย์

โครงการ North Field เสี่ยงตารางเวลาสะดุด

ผลกระทบของฮอร์มุซไม่ได้จำกัดอยู่ที่การส่งออกในปัจจุบัน แต่ยังลามไปถึงโครงการเพิ่มกำลังผลิตในอนาคต QatarEnergy ระบุว่าอุปกรณ์สำคัญไม่สามารถเข้าประเทศได้ จึงมีความเสี่ยงที่บางโครงการจะล่าช้า

ตามกำหนดการที่บริษัทระบุ หน่วยผลิต LNG หลายหน่วยในโครงการ North Field East มีกำหนดเริ่มดำเนินงานในปี 2027 ขณะที่โครงการขยาย North Field South มีกำหนดเริ่มผลิตในปี 2028

อย่างไรก็ดี ยังมีปัจจัยบวกอยู่บ้าง McDermott ผู้รับเหมาของโครงการ North Field East กล่าวว่าในเดือนมิถุนายนว่าบริษัทยังไม่ได้หยุดงานระหว่างความขัดแย้ง และคาดว่าจะส่งมอบงานส่วนของตนได้ตามกำหนดเมื่อสถานการณ์มีเสถียรภาพ ขณะที่รายงานก่อนหน้านี้ระบุว่าการส่งออกล็อตแรกจาก North Field East ถูกเลื่อนไปอย่างน้อยถึงปี 2027 หลังการหยุดดำเนินงานจากเหตุโจมตีระลอกแรก

ข้อสรุปที่รอบคอบจึงคือ โครงการเหล่านี้ ยังไม่มีหลักฐานว่าถูกยกเลิก หรือมีการปรับกำหนดการครั้งใหญ่ที่ยืนยันแล้ว แต่หากการส่งมอบอุปกรณ์สำคัญยังติดขัดต่อเนื่อง ก็มีโอกาสทำให้กำหนดการ 2027–2028 เลื่อนออกไปได้

ผลต่อ ExxonMobil และผู้ซื้อ LNG ระยะยาว

ผลกระทบไม่ได้หยุดอยู่ที่ QatarEnergy เทรนที่เสียหายเป็นสินทรัพย์ร่วมทุนระหว่าง QatarEnergy กับ ExxonMobil ทำให้ ExxonMobil มีความเสี่ยงทั้งด้านการดำเนินงาน ผลกระทบเชิงพาณิชย์ และภาระตามสัญญาจากการหยุดผลิตเป็นเวลานาน 3

Reuters ยังรายงานว่า QatarEnergy กำลังเจรจาซื้อ LNG จากผู้ผลิตในสหรัฐฯ แบบหลายปีจนถึงปี 2031 เพื่อทดแทนปริมาณที่สูญเสียไปหลังการโจมตี 1 ความเคลื่อนไหวนี้สะท้อนความพยายามรักษาภาระการส่งมอบแก่ลูกค้าในช่วงซ่อมแซมโรงงาน และอาจเพิ่มความต้องการ LNG จากสหรัฐฯ
't

สำหรับผู้ซื้อในยุโรปและเอเชีย ความเสี่ยงคือทั้งปริมาณ LNG กาตาร์ที่หายไป และความไม่แน่นอนว่าการส่งมอบจะทำได้เมื่อใด โดย QatarEnergy ระบุว่าความเสียหายที่ Ras Laffan จะกระทบการจัดหาก๊าซให้ตลาดทั้งสองภูมิภาค 11

เหตุใดโลกจึงได้รับแรงกระเพื่อมจากฮอร์มุซ

ช่องแคบฮอร์มุซเป็นจุดคอขวดสำคัญของพลังงานโลก ในปี 2025 มีการค้าน้ำมันโลกประมาณ 25% และการค้า LNG โลกประมาณ 19% ที่ผ่านเส้นทางนี้ ตามข้อมูล Congressional Research Service 17

ด้วยเหตุนี้ ความเสี่ยงหรือการโจมตีเรือจึงไม่ได้กระทบเพียงปริมาณพลังงานที่มีอยู่ แต่ยังกระทบต้นทุนในการขนส่งพลังงาน Reuters รายงานว่าค่าระวางเรือซูเปอร์แทงเกอร์ในตะวันออกกลางพุ่งสู่ระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ช่วงต้นวิกฤต ขณะที่การระงับประกันความเสี่ยงจากสงครามยิ่งจำกัดการเดินเรือ 1819

ผลลัพธ์คือแรงกดดันต่อราคาน้ำมันและก๊าซ ค่าระวาง เบี้ยประกัน และต้นทุนเชื้อเพลิงที่ส่งถึงผู้ใช้ปลายทาง สำหรับเศรษฐกิจอ่าวอาหรับ ผลกระทบอาจลามไปสู่รายได้ส่งออกที่ลดลง สินค้านำเข้าและอุปกรณ์โครงการที่ล่าช้า ห่วงโซ่อุปทานสะดุด และความไม่แน่นอนต่อการลงทุนในภาคอุตสาหกรรมและก่อสร้าง

บทสรุป

หากช่องแคบฮอร์มุซกลับมาเปิดให้เดินเรือได้อย่างปลอดภัยและทำประกันได้ QatarEnergy อาจฟื้นการดำเนินงานของหน่วยผลิตที่ไม่เสียหายได้ภายในไม่กี่สัปดาห์ ไม่ใช่หลายปี 25

แต่การเปิดเส้นทางเรือไม่อาจลบผลกระทบจากการโจมตี Ras Laffan ในเดือนมีนาคมได้ กำลังผลิต 12.8 ล้านตันต่อปี หรือ 17% ของศักยภาพส่งออก LNG ของกาตาร์ ยังต้องหยุดไปอีก 3–5 ปี ตามการประเมินของบริษัท 311

โครงการ North Field จึงยิ่งมีความสำคัญในเชิงยุทธศาสตร์ แต่ตารางเริ่มผลิตปี 2027–2028 ยังคงเปราะบาง ตราบใดที่การขนส่งในอ่าวอาหรับและการส่งมอบอุปกรณ์ยังไม่กลับสู่ภาวะมีเสถียรภาพ