วิกฤติดีเซลยุโรปดันราคาหน้าปั๊มพุ่ง: ฝรั่งเศสแตะเกือบ 2.41 ยูโรต่อลิตร เกิดอะไรขึ้น

ดีเซลในยุโรปกำลังแพงขึ้นเพราะภาวะตึงตัวของ ผลิตภัณฑ์ดีเซลสำเร็จรูปและระบบขนส่ง ไม่ใช่แค่เพราะราคาน้ำมันดิบสูงขึ้นเท่านั้น เมื่อสินค้าดีเซลที่พร้อมใช้มีไม่พอ การหาแหล่งทดแทนต้องใช้เส้นทางไกลขึ้น และสต็อกสำรองลดลง ราคาขายปลีกจึงขยับเร็วกว่าราคาน้ำมันดิบได้

ในฝรั่งเศส ราคาดีเซลเฉลี่ยที่สังเกตได้แตะ 2.41 ยูโรต่อลิตร ณ วันที่ 21 กันยายน ส่วนค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักของสหภาพยุโรป (EU) อยู่ที่ 2.26 ยูโรต่อลิตร ณ วันที่ 17 กันยายน เพิ่มขึ้น 4% จากหนึ่งสัปดาห์ก่อน และเพิ่ม 38% จากช่วงต้นปี 68

อะไรทำให้อุปทานดีเซลตึงตัว

• ความไม่มั่นคงในตะวันออกกลาง: ความขัดแย้งและความไม่แน่นอนทำให้การค้าผลิตภัณฑ์น้ำมันสะดุด และลดความพร้อมของดีเซลกับเชื้อเพลิงอากาศยาน คณะกรรมาธิการยุโรประบุว่าสถานการณ์นี้สร้างความผันผวนอย่างมากต่อราคาน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์น้ำมัน แต่ยังไม่เห็นปัญหาการขาดแคลนอุปทานทางกายภาพในระดับทั่วทั้ง EU ในทันที 2 อย่างไรก็ดี ยุโรปต้องหาแหล่งดีเซลมาชดเชยการส่งมอบจากตะวันออกกลางที่ลดลง เพื่อรองรับภาคขนส่ง เกษตรกรรม และอุตสาหกรรม 5

• แรงกระทบจากรัสเซีย: รัสเซียสั่งห้ามส่งออกดีเซลหลังการโจมตีของยูเครนทำให้โครงสร้างพื้นฐานการกลั่นได้รับความเสียหาย ส่งผลให้อุปทานหายไปจากตลาดโลกที่ตึงตัวอยู่แล้ว และทำให้ส่วนต่างกำไรจากการกลั่นดีเซลในยุโรปพุ่งขึ้น 4 ปัจจัยนี้ซ้ำเติมภาวะอุปทานจากตะวันออกกลางที่จำกัดอยู่เดิม ไม่ใช่วิกฤติแยกส่วนของยุโรปโดยลำพัง 45

• สต็อกลดลงและกำลังกลั่นสำรองจำกัด: สินค้าคงคลังเชื้อเพลิงไม่ได้สะสมเพิ่ม แต่กำลังลดลง ทำให้มีเบาะรองรับก่อนเข้าสู่ฤดูหนาวน้อยลง โดยมีรายงานว่าสต็อกก๊าซออยล์ในเขตอัมสเตอร์ดัม–รอตเทอร์ดัม–แอนต์เวิร์ป (ARA) ต่ำสุดในรอบ 4 ปี 312 เมื่อกำลังกลั่นส่วนเกินมีจำกัดและต้องใช้เส้นทางจัดหาที่ยาวขึ้น ผู้ค้าจึงเสนอราคาซื้อดีเซลสำเร็จรูปสูงขึ้น และราคาหน้าปั๊มอาจขึ้นเร็วกว่าน้ำมันดิบ 48

แต่ละประเทศรับมืออย่างไร

• ฝรั่งเศส: ขยายความช่วยเหลือแบบมุ่งเป้าให้ภาคธุรกิจที่ใช้เชื้อเพลิงเข้มข้นจนถึงสิ้นปี แทนการลดภาษีเชื้อเพลิงแบบครอบคลุมสำหรับผู้ขับขี่ทุกคน 1

• ฮังการี: เสนอเงินอุดหนุนแบบเจาะจงแก่ครัวเรือนที่มีรถดีเซล พร้อมปฏิเสธการกำหนดเพดานราคาใหม่ เพราะอาจนำไปสู่ภาวะของขาดตลาด 3 แนวทางนี้ต่างจากการใช้เพดานราคาน้ำมันของฮังการีในอดีต

• เยอรมนี: ลดภาษีน้ำมันเบนซินและดีเซล 0.17 ยูโรต่อลิตร ตั้งแต่ 1 ตุลาคมจนถึงสิ้นปี และรัฐบาลจะหารือความเป็นไปได้ของการกำหนดเพดานราคา แต่ยังไม่ได้บังคับใช้ในทันที 45

• สเปน: เพิ่มการลดภาษีดีเซลเป็นสองเท่า อยู่ที่ 0.20 ยูโรต่อลิตร ตั้งแต่ 1 กันยายน ซึ่งเป็นมาตรการลดภาษีราคาหน้าปั๊มในวงกว้าง 13

• ไอร์แลนด์: จากแหล่งข้อมูลคุณภาพสูงที่มีอยู่ ยังยืนยันรายละเอียดและช่วงเวลาของแผนขึ้นภาษีสรรพสามิตไม่ได้ จึงไม่ควรสรุปข้อมูลดังกล่าวอย่างเฉพาะเจาะจง

ภาพรวมจึงชัดเจนว่า ฝรั่งเศสและฮังการีเน้นบรรเทาผลกระทบแบบเจาะจง ขณะที่เยอรมนีและสเปนลดส่วนภาษีในราคาหน้าปั๊ม ส่วนเพดานราคายังคงดึงดูดทางการเมือง แต่มีความเสี่ยงทำให้การขาดแคลนรุนแรงขึ้น เพราะกดสัญญาณราคาที่จำเป็นต่อการดึงสินค้านำเข้าเข้ามา 134