ยุโรปวางหมาก AI: อัดงบ 1 แสนล้านยูโร ปั้นศูนย์ข้อมูล ลดการพึ่งพาต่างชาติ

ยุโรปไม่ควรมอง AI ขั้นสูงเป็นเพียงเทคโนโลยีที่ซื้อใช้จากผู้ให้บริการต่างชาติได้เสมอไป แต่ควรถือเป็นโครงสร้างพื้นฐานเชิงยุทธศาสตร์ทั้งด้านเศรษฐกิจและความมั่นคง นี่คือสารหลักของรายงาน A Transformative AI Strategy for Europe ซึ่งเตือนว่าหากไม่ลงมืออย่างเร่งด่วน ยุโรปอาจถูกลดบทบาทและตกอยู่ในภาวะพึ่งพิง เมื่อขีดความสามารถของ AI พัฒนาเร็วขึ้น 16

เป้าหมายใหญ่: เพิ่มกำลังประมวลผล AI ในยุโรป

ข้อเสนอที่เด่นที่สุดคือการขยายศักยภาพดาต้าเซ็นเตอร์สำหรับ AI ในระดับใหญ่ โดยตั้งเป้าให้สหภาพยุโรปมี กำลังประมวลผล AI 15% ของโลกบนผืนดิน EU ภายในปี 2030 เพิ่มจากราว 5% ในปัจจุบัน ข้อเสนอในรายงานถูกนำเสนอว่าต้องอาศัยแรงหนุนจากภาครัฐ 1 แสนล้านยูโร สำหรับดาต้าเซ็นเตอร์และกำลังประมวลผล ควบคู่เป้าหมายระดมเงินลงทุนเอกชน 1.5 ล้านล้านยูโร 356

ประเด็นไม่ใช่การสร้างโครงสร้างพื้นฐานเพราะต้องการมีดาต้าเซ็นเตอร์มากขึ้นเท่านั้น ผู้จัดทำรายงานมองว่ากำลังประมวลผลภายในยุโรปคือฐานของความมั่งคั่ง อธิปไตย และความมั่นคง หากไม่มีสิ่งนี้ บริษัท นักวิจัย และภาครัฐในยุโรปอาจต้องพึ่งโครงสร้างพื้นฐานที่ควบคุมโดยคนนอกภูมิภาคต่อไป 1618

ใช้เงินรัฐลดความเสี่ยง เพื่อดึงทุนเอกชนเข้ามาสร้าง

แนวทางนี้ไม่ได้วางภาพว่ารัฐจะสร้างทุกโครงการด้วยตัวเอง แต่ให้ภาครัฐช่วยลดความเสี่ยงแก่โครงการดาต้าเซ็นเตอร์เอกชนที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ ข้อเสนอที่เผยแพร่ระบุเงินทุนสาธารณะระดับชาติ 7.5 หมื่นล้านยูโร ผ่านเครื่องมืออย่างการค้ำประกันเงินกู้ การรับปากจัดซื้อในอนาคต และอาจรวมถึงการลงทุนถือหุ้น เพื่อทำให้โครงการดาต้าเซ็นเตอร์ลงทุนได้จริงและเพิ่มกำลังประมวลผล AI ที่อยู่ภายใต้ยุโรป ขณะที่รายงานข่าวเกี่ยวกับยุทธศาสตร์ฉบับกว้างระบุแรงผลักดันภาครัฐ 1 แสนล้านยูโรและเป้าหมายทุนเอกชน 1.5 ล้านล้านยูโร 36

กล่าวอีกแบบ นี่คือยุทธศาสตร์ด้านการเงินอุตสาหกรรม เพื่อให้เกิดกำลังประมวลผลในยุโรปมากพอ ใช้งานได้ในวงกว้าง และมีเงินทุนรองรับ

รักษาสิทธิ์เข้าถึง AI แนวหน้า ระหว่างสร้างขีดความสามารถของตน

รายงานไม่ได้ตั้งสมมติฐานว่ายุโรปจะสามารถทดแทนผู้ให้บริการ AI ชั้นนำจากต่างประเทศได้ในทันที แต่เสนอให้ยุโรปมี การเข้าถึง AI ระดับแนวหน้าอย่างเชื่อถือได้ ทั้งโมเดลและกำลังประมวลผล ไปพร้อมกับการเสริมความสามารถด้านเทคนิคและสถาบันของตัวเอง

ผู้จัดทำระบุว่ายุโรปพึ่งพาผู้ให้บริการต่างชาติในการเข้าถึง AI ระดับแนวหน้าอยู่ในขณะนี้ จึงเสนอให้ใช้สินทรัพย์ทางเทคโนโลยีและเศรษฐกิจของยุโรปต่อรองเพื่อให้ได้สิทธิ์เข้าถึงที่รับประกันได้ พร้อมปกป้องสินทรัพย์เหล่านั้นจากการถูกซื้อไปโดยต่างชาติหรือสูญเสียมูลค่า 1718

จึงเป็นแผนสองทาง: ขยายโครงสร้างพื้นฐานและความเชี่ยวชาญในยุโรป ขณะเดียวกันก็ทำให้ยุโรปไม่ถูกตัดขาดจากเทคโนโลยีแนวหน้าระหว่างช่วงเปลี่ยนผ่าน

เพิ่มความสามารถด้าน AI ให้สถาบันของ EU และรัฐบาลสมาชิก

รายงานยังเสนอให้ประเทศสมาชิกและสถาบันของสหภาพยุโรปมีผู้เชี่ยวชาญและเทคโนโลยี AI ระดับแนวหน้าอยู่ภายในองค์กร เพื่อให้หน่วยงานรัฐตามพัฒนาการได้ทัน ไม่ต้องพึ่งบริษัทภายนอกทั้งหมดในการทำความเข้าใจ จัดซื้อ ประเมิน หรือรับมือกับระบบ AI ขั้นสูง 12

นี่จึงเป็นข้อเสนอด้านธรรมาภิบาลพอ ๆ กับด้านเทคโนโลยี เพราะรัฐบาลย่อมกำกับดูแลหรือใช้ AI ที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ได้ยาก หากไม่มีขีดความสามารถพอจะประเมินได้ว่าระบบทำอะไรได้บ้าง และสร้างการพึ่งพิงแบบใด

รวมอำนาจต่อรองด้านห่วงโซ่อุปทานของประเทศสมาชิก

อีกข้อเสนอสำคัญคือการจัดตั้ง พันธมิตรประเทศสมาชิกเพื่อความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทาน (Member State Alliance for Supply Chain Security) รายงานระบุว่าหลายประเทศในยุโรปถือครองจุดคอขวดสำคัญของห่วงโซ่อุปทาน AI โลก แต่ยังใช้ศักยภาพเชิงยุทธศาสตร์และเศรษฐกิจร่วมกันได้ไม่เต็มที่ 1217

กลุ่มประเทศสมาชิกที่พร้อมเข้าร่วม ซึ่งทำงานประสานกับคณะกรรมาธิการยุโรป สามารถรวมอำนาจต่อรองนั้นเพื่อใช้ในการเจรจาและวางแผนด้านความมั่นคงได้ รายงานมองว่าวิธีนี้จะช่วยเพิ่มอำนาจต่อรองร่วม และทำให้ยุโรปเข้าถึง AI ระดับแนวหน้าได้มั่นคงขึ้น 18

เตรียมรับความปั่นป่วนจาก AI ไม่ใช่แข่งขันทางเศรษฐกิจอย่างเดียว

ยุทธศาสตร์นี้วาง AI เป็นโจทย์ด้านความยืดหยุ่นและความพร้อมรับมือควบคู่กับโจทย์การแข่งขันทางเศรษฐกิจ โดยเสนอให้สถาบันยุโรปพร้อมปฏิบัติการ และมีความยืดหยุ่นต่อความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับ AI ที่อาจเปลี่ยนแปลงสังคมและเศรษฐกิจอย่างมาก 1216

นัยของข้อเสนอนี้คือ การวางแผนรับวิกฤตควรคำนึงถึงภัยคุกคามที่ AI อาจขยายความรุนแรง ควบคู่กับโอกาสในการใช้ AI ขั้นสูงในงานภาครัฐและกิจกรรมเศรษฐกิจ การเข้าถึงเทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐาน ความสามารถของสถาบัน และการวางแผนความมั่นคงจึงเป็นเรื่องที่แยกออกจากกันไม่ได้

สรุป: ลดการพึ่งพา ต้องมีทั้งโครงสร้างพื้นฐานและอำนาจต่อรอง

คำตอบของรายงานต่อปัญหาการพึ่งพิง คือยุทธศาสตร์ AI ของยุโรปที่เชื่อมอุตสาหกรรมเข้ากับความมั่นคง โดยให้:

• ขยายกำลังประมวลผล AI ในยุโรปสู่ 15% ของทั้งโลกภายในปี 2030
• ใช้พันธะจากภาครัฐเพื่อดึงการลงทุนเอกชนในระดับที่ใหญ่กว่า
• รับประกันการเข้าถึงโมเดลและกำลังประมวลผลระดับแนวหน้า ระหว่างพัฒนาขีดความสามารถภายใน
• นำความเชี่ยวชาญ AI ระดับแนวหน้าเข้าสู่สถาบัน EU และหน่วยงานระดับชาติ
• รวมอำนาจต่อรองของประเทศสมาชิกในห่วงโซ่อุปทาน AI เชิงยุทธศาสตร์ 361218

ข้อโต้แย้งหลักของรายงานตรงไปตรงมา: ยุโรปไม่อาจรักษาทางเลือกที่มีความหมายต่ออนาคตเศรษฐกิจและความมั่นคงของตนได้ด้วยกฎระเบียบเพียงอย่างเดียว แต่ต้องมีโครงสร้างพื้นฐาน ความสามารถทางเทคนิค และอำนาจต่อรองในระบบนิเวศ AI ด้วย 1618