เวียดนามเตรียมแพ็กเกจดีลสหรัฐฯ 29 รายการ แต่โจทย์ใหญ่ยังอยู่ที่ภาษี 20%

การเดินทางไปนิวยอร์กของ โต เลิม ผู้นำเวียดนาม มีแนวโน้มเป็นทั้งภารกิจการทูตและการผลักดันธุรกิจ มากกว่าจะเป็นเวทีปิดดีลการค้าระหว่างรัฐบาลแบบเบ็ดเสร็จ

รายงานที่อ้างเจ้าหน้าที่และเอกสารวางแผนภายในระบุว่า การประชุมธุรกิจในนิวยอร์กวันที่ 23 กันยายน อาจมีการประกาศความร่วมมือระหว่างบริษัทเวียดนามกับสหรัฐฯ ได้ถึง 29 รายการ ครอบคลุมพลังงาน การบิน เทคโนโลยี และการเงิน อย่างไรก็ดี หลายรายการคาดว่าจะเป็นข้อตกลงที่ ไม่มีผลผูกพันตามกฎหมาย 6

จุดนี้สำคัญมาก เพราะบันทึกความเข้าใจ (MOU) กรอบความร่วมมือ หรือข้อเสนอเช่า อาจสะท้อนความตั้งใจซื้อสินค้าและบริการจากสหรัฐฯ ในอนาคตได้ แต่ไม่เท่ากับสัญญาซื้อขายที่ลงนามแล้ว โครงการที่มีเงินทุนพร้อมดำเนินการ หรือข้อตกลงภาษีสหรัฐฯ–เวียดนามที่เสร็จสิ้นแล้ว

กำหนดการในนิวยอร์ก: ยังมีรายละเอียดที่ไม่ยืนยัน

Reuters รายงานว่า โต เลิมวางแผนเดินทางไปสหรัฐฯ เพื่อร่วมกิจกรรมของสหประชาชาติและพบภาคธุรกิจในนิวยอร์ก ก่อนเดินทางต่อไปแคนาดา โดยการประชุมธุรกิจวันที่ 23 กันยายนเป็นเวทีที่คาดว่าจะมีการประกาศข้อตกลงต่าง ๆ 16

กำหนดการโดยรวม รวมถึงการพบปะทวิภาคี ยังอาจเปลี่ยนแปลงได้ และยังไม่มีการยืนยันต่อสาธารณะว่าโต เลิมจะพบกับประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ หรือไม่ ดังนั้น การพบกันของผู้นำทั้งสองและเวลาจัดกิจกรรมต่าง ๆ ควรรอการประกาศอย่างเป็นทางการ 1

“29 รายการ” คือสัญญาณทางการค้า ไม่ใช่ยอดดีลที่ปิดแล้ว

บันทึกวางแผนภายในที่รายงานระบุรายการความตกลง 29 ฉบับที่ อาจ ประกาศได้ Reuters ระบุว่าข้อตกลงเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามของเวียดนามในการลดแรงกดดันจากวอชิงตัน ท่ามกลางประเด็นภาษี และหลายฉบับคาดว่าจะไม่มีผลผูกพัน 6

น้ำหนักที่แท้จริงของแพ็กเกจนี้จึงต้องดูจากรายละเอียดที่จะเปิดเผยในวันที่ 23 กันยายน เช่น

• เป็นสัญญาที่มีผลผูกพัน, MOU หรือเพียงข้อตกลงเพื่อศึกษาความเป็นไปได้
• ระบุปริมาณซื้อขาย แหล่งเงินทุน กำหนดส่งมอบ หรือมูลค่าการลงทุนหรือไม่
• คู่สัญญาเผยแผนการดำเนินงานที่ตรวจสอบได้หรือไม่

ก่อนจะมีข้อมูลเหล่านั้น การนับทั้ง 29 รายการเป็นยอดลงทุนหรือยอดส่งออกที่เกิดขึ้นแล้ว ย่อมเป็นการสรุปเกินกว่าข้อเท็จจริงที่มี

พลังงาน: Petrovietnam, Murphy Oil, Chevron และ ExxonMobil

ความร่วมมือที่อาจประกาศรวมถึงข้อตกลงระหว่างบริษัทพลังงานของรัฐเวียดนาม Petrovietnam กับบริษัทอเมริกันอย่าง Murphy Oil และ Chevron ขณะที่ ExxonMobil คาดว่าจะประกาศข้อตกลงกับ Vietnam Refinery and Petrochemical Corporation ซึ่งรายงานระบุว่าเป็นโรงกลั่นขนาดใหญ่อันดับสองของเวียดนาม 6

ความเคลื่อนไหวเหล่านี้อาจใช้ยืนยันความสนใจของเวียดนามในการกระชับความร่วมมือด้านพลังงานกับบริษัทสหรัฐฯ แต่ข้อมูลที่รายงานยังไม่บ่งชี้เงื่อนไขทางการค้าขั้นสุดท้าย ปริมาณการซื้อ หรือแผนดำเนินโครงการที่ชัดเจน โดยเฉพาะธุรกิจพลังงานที่ข้อตกลงเบื้องต้นด้านการจัดหาหรือความร่วมมือ อาจไม่ได้นำไปสู่การซื้อสินค้าเป็นล็อตหรือการลงทุนจริงในทันที

การบินและการเชื่อมต่อดาวเทียม: แผนของ Vietjet

เอกสารวางแผนระบุว่า Vietjet กำลังพิจารณาเช่าอากาศยานสูงสุด 22 ลำ ได้แก่ Boeing 737 จำนวน 17 ลำ และ Airbus A321neo จำนวน 5 ลำ จากบริษัทลีสซิ่ง 4 แห่ง รวมถึงทำ MOU กับบริษัทสหรัฐฯ ที่ให้บริการซ่อมบำรุงเครื่องยนต์ 6

นอกจากนี้ ยังมีข้อเสนอความร่วมมือกับ SpaceX เพื่อติดตั้งอินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียม Starlink บนเครื่องบิน Vietjet 120 ลำ 6

ประเด็นนี้ควรแยกจากธุรกรรมก่อนหน้า โดยในเดือนกุมภาพันธ์ Vietjet ระบุว่าได้ลงนามข้อตกลงกับ Griffin Global Asset Management เพื่อจัดหาเงินทุนสำหรับ Boeing 737-8 จำนวน 6 ลำ ซึ่งไม่ควรถูกนับรวมกับแพ็กเกจนิวยอร์กที่ยังเป็นเพียงการคาดการณ์ 10

เทคโนโลยี โทรคมนาคม การเงิน และวัฒนธรรม

รายชื่อที่รายงานยังรวมถึงความร่วมมือที่อาจเกิดขึ้นระหว่าง Meta กับกระทรวงวัฒนธรรมของเวียดนาม และข้อตกลงระหว่าง Qualcomm กับ VNPT ซึ่งเป็นบริษัทโทรคมนาคมเวียดนาม นอกจากนี้ยังมีข้อตกลงที่คาดว่าจะเกี่ยวข้องกับ Visa, Mastercard และ Citibank ร่วมกับพันธมิตรเวียดนามในภาคการเงินและธุรกิจบริการ 6

Reuters ไม่ได้ระบุเงื่อนไขของข้อตกลงเหล่านี้ จึงยังตอบไม่ได้ว่าครอบคลุมระบบชำระเงิน การติดตั้งเทคโนโลยี การฝึกอบรม การเข้าถึงตลาด หรือบริการเชิงพาณิชย์ในรูปแบบใด รายละเอียดจากการประกาศจริงเท่านั้นที่จะทำให้เห็นสาระของแต่ละดีล

ทำไมแพ็กเกจนี้จึงโยงกับการเจรจาภาษี

การประกาศธุรกิจที่วางแผนไว้มาพร้อมกับกรอบความร่วมมือการค้าสหรัฐฯ–เวียดนามสำหรับ “Agreement on Reciprocal, Fair, and Balanced Trade” ภายใต้กรอบดังกล่าว เวียดนามจะให้สิทธิการเข้าถึงตลาดเป็นพิเศษแก่การส่งออกสินค้าอุตสาหกรรมและเกษตรของสหรัฐฯ เกือบทั้งหมด ขณะที่สหรัฐฯ จะคง ภาษีตอบโต้ 20% ต่อสินค้าจากเวียดนาม และระบุสินค้าบางประเภทที่อาจได้รับอัตราภาษี 0%

กรอบนี้กำหนดทิศทางและเงื่อนไขที่ตั้งใจจะดำเนินการต่อ ไม่ได้ยืนยันว่ารายละเอียดเพื่อบังคับใช้เสร็จสิ้นแล้ว สำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐฯ (USTR) ระบุว่าข้อตกลงที่คาดหวังยังครอบคลุมอุปสรรคที่ไม่ใช่ภาษี การค้าดิจิทัล บริการและการลงทุน ทรัพย์สินทางปัญญา แรงงาน สิ่งแวดล้อม ศุลกากร และความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทาน

สำหรับฮานอย ความสัมพันธ์เชิงพาณิชย์กับบริษัทสหรัฐฯ ที่มองเห็นได้ชัด ช่วยสนับสนุนข้อโต้แย้งว่าเวียดนามกำลังขยายการซื้อสินค้า การลงทุน และการเปิดตลาดให้สหรัฐฯ ส่วนวอชิงตันจะให้น้ำหนักกับคำมั่นที่บังคับใช้ได้ และหลักฐานว่าการเปิดตลาดตามกรอบการค้าจะเกิดขึ้นจริง มากกว่าจำนวนหัวข้อที่ประกาศ

สิ่งที่ควรจับตา

ตัวชี้วัดสำคัญของการประกาศที่นิวยอร์กไม่ใช่จำนวน 29 รายการ แต่คือเนื้อหาของแต่ละรายการ

1. สัญญาผูกพันหรือ MOU — สัญญาซื้อ เช่า จัดหาเงินทุน หรือสัญญาดำเนินงาน มีน้ำหนักกว่าถ้อยแถลงแสดงเจตจำนง
2. ตัวเลขและเงื่อนไขเชิงพาณิชย์ — ปริมาณ มูลค่า กำหนดส่งมอบ และเงื่อนไขเงินทุน บอกได้ว่าดีลพร้อมปฏิบัติจริงเพียงใด
3. ความคืบหน้าของกรอบการค้า — เอกสารทางการที่ระบุสินค้าซึ่งได้ภาษี 0% หรือกำหนดเงื่อนไขการเข้าถึงตลาดแบบต่างตอบแทนอย่างชัดเจน จะมีนัยสำคัญกว่าการประกาศความร่วมมือบริษัทเพิ่มอีกฉบับ
4. การทูตที่ยืนยันอย่างเป็นทางการ — แถลงการณ์ทางการ ไม่ใช่เพียงข้อมูลกำหนดการเบื้องต้น จะเป็นตัวตัดสินว่าการเยือนสหรัฐฯ ของโต เลิมมีการพบทรัมป์หรือการหารือระดับสูงอื่นหรือไม่

ข้อสรุปในเวลานี้จึงควรเป็นไปอย่างระมัดระวัง: เวียดนามดูเหมือนกำลังรวบรวมแพ็กเกจความร่วมมือทางธุรกิจที่เน้นสหรัฐฯ เพื่อช่วยประคองความสัมพันธ์ทางการค้าที่ตึงเครียด แพ็กเกจนี้อาจมีประโยชน์ทางการเมือง แต่ความหมายทางเศรษฐกิจจะขึ้นอยู่กับจำนวนดีลที่แปรเป็นสัญญาผูกพัน และกรอบภาษีจะพัฒนาไปเป็นข้อตกลงฉบับสุดท้ายที่นำไปใช้ได้จริงหรือไม่ 6