EU วางเกมสองทางกับ AI: ระวังโมเดลทรงพลัง แต่เร่งใช้ในอุตสาหกรรม

สารสำคัญจากสุนทรพจน์ว่าด้วยสถานะสหภาพยุโรปของอัวร์ซูลา ฟอน แดร์ ไลเอิน คือการ คุมความเสี่ยงแบบเจาะจงจุด ไม่ใช่ชะลอ AI ทั้งระบบ ประธานคณะกรรมาธิการยุโรปเสนอให้ระวัง AI ที่มีขีดความสามารถสูงมากขึ้น พร้อมผลักดันการคุ้มครองเด็กบนโลกออนไลน์ และเร่งนำ AI ไปใช้ในอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ของยุโรป 1

1) “กำหนดจังหวะของแนวหน้า” สำหรับ AI ที่ทรงพลังที่สุด

ฟอน แดร์ ไลเอินระบุว่าจะเชิญห้องแล็บผู้พัฒนา AI แนวหน้า (frontier AI labs) รายใหญ่เข้าหารือ ว่าหน่วยงานรัฐจะสนับสนุนความพยายามของอุตสาหกรรมในการ “กำหนดจังหวะของแนวหน้า” ได้อย่างไร นี่เป็นการเปิดการหารือและความร่วมมือด้านความปลอดภัย ไม่ใช่การประกาศพักพัฒนา AI ทั่วไป หรือคำสั่งห้ามใหม่ที่มีผลทันที 16

ความกังวลมุ่งไปที่โมเดลที่มีความสามารถเพิ่มสูงขึ้น รวมถึงโมเดลที่อาจพัฒนาหรือปรับปรุงตัวเองได้ เธอเตือนว่าโมเดลดังกล่าวอาจทำให้การแฮ็กเกิดขึ้นในระดับที่ไม่เคยคาดคิดมาก่อน และอาจตกไปอยู่ในมือของฝ่ายตรงข้ามในไม่ช้า 115

ข้อเสนอนี้เกิดขึ้นท่ามกลางข้อถกเถียงในอุตสาหกรรมว่า AI แนวหน้าควรเดินเร็วเพียงใด สำนักข่าว Reuters รายงานว่า ดาริโอ อโมเดอี ซีอีโอของ Anthropic เรียกร้องให้ชะลอความก้าวหน้าของ AI ขั้นสูง และได้รับการสนับสนุนจากแซม อัลต์แมน ซีอีโอ OpenAI กับอีลอน มัสก์ ขณะเดียวกันก็มีผู้ตั้งคำถามว่า คำเตือนเหล่านี้เป็นการระวังภัยอย่างเหมาะสม หรือเป็นความตื่นกลัวต่อหายนะจาก AI มากเกินไป 17

เธอยังเรียกร้องให้ EU ทำงานร่วมกับแคนาดา สหราชอาณาจักร และประเทศพันธมิตรที่มีแนวคิดสอดคล้องกันให้มากขึ้นในเรื่องความปลอดภัยของ AI รวมถึงการประเมินโมเดลแนวหน้าและมาตรการด้านความมั่นคงที่เกี่ยวข้อง 9

2) EU Kids Act: กติกาเข้าถึงโลกออนไลน์ตามช่วงวัย

ร่าง EU Kids Act ไม่ได้ครอบคลุมเฉพาะโซเชียลมีเดีย แต่ตั้งเป้าครอบคลุมแพลตฟอร์มวิดีโอ เกมออนไลน์ และแชตบอต AI ด้วย โดยจะใช้มาตรการคุ้มครองที่ต่างกันตามอายุ ทั้งนี้ยังเป็น “ข้อเสนอ” จึงยังไม่ใช่กฎใหม่ที่บังคับใช้ได้ในทันที 1

แนวทางที่ฟอน แดร์ ไลเอินและรายงานร่วมสมัยอธิบายไว้ ประกอบด้วย

• ห้ามเด็กอายุต่ำกว่า 13 ปีเข้าถึงโซเชียลมีเดีย 1
• เด็กอายุ 13–14 ปี ใช้ได้เฉพาะบัญชีแบบจำกัดฟังก์ชันและเวลาใช้งาน ซึ่งผู้ปกครองเป็นผู้เปิดบัญชีและกำกับดูแล 1
• แพลตฟอร์มต้องออกแบบบริการให้ ปลอดภัยตั้งแต่ต้นทาง (safe by design) สำหรับผู้ใช้อายุ 15–18 ปี

แก่นของแนวคิดนี้คือ ไม่โยนภาระทั้งหมดให้เด็กและผู้ปกครอง บริการดิจิทัลเองจะต้องมีหน้าที่ด้านการออกแบบเพื่อความปลอดภัย ขณะที่รายงานระบุว่าบริษัทจะถูกคาดหวังให้ตรวจสอบอายุผู้ใช้ และจัดการฟีเจอร์ที่ชวนให้ใช้งานแบบเสพติด เช่น การเลื่อนฟีดแบบไม่สิ้นสุด 7

3) เร่งใช้ AI ใน 5 ภาคยุทธศาสตร์ของยุโรป

ในอีกด้านหนึ่ง ฟอน แดร์ ไลเอินวาง AI ให้เป็นเทคโนโลยีพื้นฐานสำหรับเศรษฐกิจและความมั่นคงของยุโรป โดยยกตัวอย่างการใช้งานอย่างรถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติและการป้องกันประเทศ พร้อมย้ำว่ายุโรปควรดึงคุณค่าที่นำไปใช้จริงจากเทคโนโลยีนี้ 1

คณะกรรมาธิการยุโรประบุ 5 กลุ่มภาคส่วนมูลค่าสูง ซึ่งเห็นว่ามีทั้งข้อมูลและศักยภาพต่อการใช้ AI ภาคอุตสาหกรรม ได้แก่

1. สุขภาพ
2. คมนาคม
3. เกษตรและอาหาร
4. การผลิตขั้นสูง
5. กลาโหมและอวกาศ 1

คณะกรรมาธิการระบุว่าจะประกาศโครงการที่อาจเปลี่ยนเกมในภาคส่วนเหล่านี้ในเดือนพฤศจิกายน 1

สรุป: คุม AI ระดับแนวหน้า แต่ไม่เบรกการใช้งานที่เป็นประโยชน์

ทิศทางนโยบายนี้จึงเป็นยุทธศาสตร์สองทาง: สำหรับ AI แนวหน้าที่เสี่ยงสูง EU ต้องการการประเมินที่เข้มขึ้น การประสานงานระหว่างประเทศ และการเดินหน้าอย่างระมัดระวังเมื่อขีดความสามารถก้าวกระโดด ส่วนในเศรษฐกิจวงกว้าง EU ต้องการเร่งการประยุกต์ใช้ AI ในภาคที่เกี่ยวข้องกับบริการสาธารณะ ความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรม และความมั่นคง 19

กล่าวอีกแบบคือ นี่ไม่ใช่ข้อเรียกร้องให้ชะลอ AI ทุกผลิตภัณฑ์หรือทุกกรณีใช้งาน แต่เป็นความพยายามเพิ่มความรอบคอบต่อโมเดลระดับแนวหน้า ควบคู่กับการเร่งใช้ AI ที่มุ่งประโยชน์จริงในภาคอุตสาหกรรมของยุโรป 1