จีนมอง AI เป็นภัยต่อความมั่นคง: จากข่าวลือการเมืองสู่โครงสร้างพื้นฐานสำคัญ

จีนกำลังวางปัญญาประดิษฐ์ไว้ในกรอบที่กว้างกว่านโยบายเทคโนโลยี รัฐมนตรีความมั่นคงแห่งรัฐ เฉิน อี้ซิน มองว่า AI อาจถูกใช้บั่นทอนเสถียรภาพทางการเมือง เล่นงานโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ และทำให้จีนเสี่ยงต่อการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศมากขึ้น 16

คำเตือนหลัก: AI ในฐานะเครื่องมือทางการเมืองและความมั่นคง

เฉินระบุว่า “กองกำลังที่เป็นปรปักษ์” และผู้ที่มีเจตนาแอบแฝงอาจใช้ Generative AI สร้างข่าวลือทางการเมือง เผยแพร่ข้อมูลที่เป็นอันตราย และปลุกเร้าอารมณ์ให้เกิดการเผชิญหน้า เขาเรียกสิ่งนี้ว่าเป็นสงครามข้อมูลข่าวสารและ “สงครามทางความคิด” ที่มุ่งเป้าจีน ซึ่งอาจกระทบความมั่นคงทางการเมือง เชิงสถาบัน และเชิงอุดมการณ์ของประเทศ 4611

สาระสำคัญของความกังวลคือ ขนาดและความเร็ว ของการผลิตเนื้อหา AI สามารถสร้างข้อความ ภาพ เสียง และวิดีโอสังเคราะห์ได้ในต้นทุนต่ำ และปรับเนื้อหาให้ตรงกลุ่มเป้าหมายได้ง่ายขึ้น ในกรอบคิดของรัฐมนตรีจีน นั่นทำให้ปฏิบัติการชักจูงหรือบิดเบือนข้อมูลสามารถทำได้ในวงกว้าง และอาจบั่นทอนความสงบเรียบร้อยหรือความเชื่อมั่นต่อสถาบันต่าง ๆ 24

แนวคิดนี้สอดคล้องกับการบังคับใช้กฎของจีนต่อเนื้อหาที่สร้างด้วย AI อยู่แล้ว โดยสำนักงานบริหารไซเบอร์สเปซแห่งประเทศจีนระบุว่า แคมเปญปี 2026 มุ่งจัดการข้อมูลเท็จ การสวมรอย เนื้อหารุนแรงหรือลามกอนาจาร ตลอดจนปัญหาการจดทะเบียนโมเดลและการตรวจสอบความปลอดภัย ข้อมูลฝึกที่ไม่ปลอดภัย การวางยาพิษข้อมูล และการไม่ติดป้ายกำกับเนื้อหาสังเคราะห์ 17

เหตุใดจึงระบุชื่อโมเดล AI ของสหรัฐฯ

รายงานระบุว่าบทความของเฉินกล่าวถึง Claude Mythos ของ Anthropic และ GPT-5.5-Cyber ของ OpenAI ในบริบทความเสี่ยงต่อโครงสร้างพื้นฐานสารสนเทศสำคัญของจีน ข้อความภาษาจีนที่มีรายงานอ้างถึงเชื่อมโมเดลทั้งสองกับประสิทธิภาพที่เพิ่มขึ้นในการค้นหาช่องโหว่และพัฒนามัลแวร์ 7

อย่างไรก็ดี นี่เป็นข้อกล่าวถึง ศักยภาพและความเสี่ยงจากการนำไปใช้ในทางที่ผิด ไม่ใช่หลักฐานว่าบริษัทหรือโมเดลดังกล่าวก่อเหตุโจมตี รายงานหนึ่งระบุอย่างชัดเจนว่าเฉินไม่ได้กล่าวหาว่าโมเดลใดถูกใช้ในการโจมตีจีนจริง 11

ข้อโต้แย้งด้านความมั่นคงของจีนไม่ได้จำกัดอยู่ที่ข่าวปลอม เฉินยังเตือนถึงความเสี่ยงจาก AI ต่อโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ การคุ้มครองข้อมูล และสงคราม ขณะที่รายงานอื่นกล่าวถึงความกังวลเรื่องข้อมูลรั่วไหลขนาดใหญ่และการผูกขาดเทคโนโลยี 912 ในทางปฏิบัติ เจ้าหน้าที่จีนกำลังมองระบบ AI ต่างชาติที่ทรงพลังว่าอาจถูกฝ่ายตรงข้ามใช้สนับสนุนปฏิบัติการไซเบอร์ การรวบรวม วิเคราะห์ หรือจัดทำโปรไฟล์ข้อมูลแบบอัตโนมัติได้

การพึ่งพาตนเองทางเทคโนโลยีคือคำตอบของปักกิ่ง

ข้อเสนอของเฉินไม่ได้มีเพียงการกำกับเนื้อหาหรือเสริมการป้องกันไซเบอร์ เขาเรียกร้องให้เพิ่มการลงทุนในบริษัท AI ของจีน ทรัพยากรประมวลผล ข้อมูล และชิปขั้นสูง เพื่อให้จีนควบคุมเทคโนโลยีแกนหลักได้อย่างอิสระ 13

กรอบคิดนี้ทำให้ห่วงโซ่อุปทาน AI กลายเป็นประเด็นความมั่นคงของชาติ การพึ่งโมเดล คลาวด์ หรือเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูงจากต่างชาติอาจถูกมองเป็นจุดเปราะบางเชิงยุทธศาสตร์ โดยเฉพาะท่ามกลางข้อจำกัดของสหรัฐฯ ต่อการขายชิปขั้นสูงและอุปกรณ์ผลิตชิปให้จีน เฉินยังเรียก AI ว่าเป็นสนามแข่งขันใหม่ของมหาอำนาจ 3

ความขัดแย้งกับข้อเสนอให้ชะลอ AI ของสหรัฐฯ

คำเตือนด้านความมั่นคงนี้เกิดขึ้นพร้อมกับการปะทะทางวาทกรรมเรื่องการกำกับดูแล AI ดาริโอ อาโมเดอี ซีอีโอ Anthropic เสนอให้ชะลอความเร็วในการพัฒนา AI ระดับแนวหน้า และสนับสนุนการคงข้อจำกัดไม่ให้จีนเข้าถึงชิปและอุปกรณ์ผลิตชิปที่ล้ำหน้าที่สุด

Global Times สื่อที่รัฐจีนสนับสนุน มองข้อเสนอดังกล่าวว่าเป็น “ตำราสงครามเย็น” มากกว่าจะเป็นวาระความปลอดภัยที่เป็นกลาง ขณะที่กระทรวงการต่างประเทศจีนวิจารณ์สิ่งที่เรียกว่า การสร้างความกลัว การเผชิญหน้า และการแข่งขันที่มุ่งร้าย

ข้อพิพาทนี้มีนัยสำคัญ เพราะทั้งสองฝ่ายต่างใช้ภาษาเรื่อง “ความปลอดภัยของ AI” แต่เน้นอันตรายคนละด้าน กรณีของปักกิ่งผสมความเสี่ยงจากการใช้ในทางที่ผิดเข้ากับเสถียรภาพการเมือง ความมั่นคงข้อมูล และการเข้าถึงเทคโนโลยี ส่วนการถกเถียงในสหรัฐฯ ตามข้อเสนอและปฏิกิริยาที่มีการอ้างถึง ก็ผูกอยู่กับการรักษาความได้เปรียบเหนือจีนและการบริหารความเสี่ยงจากโมเดลทรงพลังเช่นกัน

ผลต่อการหารือ AI ระหว่างสหรัฐฯ กับจีน

มีรายงานว่าจีนต้องการให้การหารือเรื่อง AI เป็นหนึ่งในผลลัพธ์ของการประชุมสุดยอดทรัมป์–สี จิ้นผิง วันที่ 24 กันยายน แต่เจ้าหน้าที่ทำเนียบขาวระบุว่ายังไม่มีการกำหนดการประชุมเกี่ยวกับ AI ในช่วงกลางเดือนกันยายน ขณะเดียวกัน ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ลดทอนความจำเป็นของมาตรการคุ้มครอง AI ที่เข้มงวดขึ้น โดยให้เหตุผลว่าสหรัฐฯ ต้องรักษาความเป็นผู้นำเหนือจีน

จุดยืนเหล่านี้ทำให้โอกาสเห็นพ้องกันเรื่องการชะลอ AI ระดับแนวหน้าร่วมกันเป็นไปได้ยากกว่า พื้นที่ที่อาจพูดคุยกันได้คือการจัดการความเสี่ยงแบบแคบและเป็นรูปธรรม เช่น การใช้ AI ในทางไซเบอร์ที่เป็นอันตราย ภัยจากสื่อสังเคราะห์ ช่องทางสื่อสารเมื่อเกิดเหตุ หรือการคุ้มครองโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ แต่แม้ประเด็นเหล่านี้ก็ยังติดอุปสรรคจากมาตรการควบคุมการส่งออก การเข้าถึงชิปขั้นสูง อธิปไตยข้อมูล และความเห็นต่างว่าอะไรคือความปลอดภัย AI ที่แท้จริง แทนที่จะเป็นการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์

การออกมาแสดงจุดยืนของเฉินจึงสะท้อนทิศทางระยะยาว: จีนมองการกำกับดูแล AI ว่าแยกไม่ออกจากความมั่นคงของระบอบและความเป็นอิสระทางเทคโนโลยี ความร่วมมือในอันตรายเฉพาะด้านยังเป็นไปได้ แต่การตกลงกติกาที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเห็นว่าอาจจำกัดสถานะเชิงยุทธศาสตร์ของตน จะยากขึ้นมาก