สหรัฐฯ เสนอให้เม็กซิโกคุมสัดส่วนชิ้นส่วน AI จากนอกอเมริกาเหนือ

ข้อเสนอใหม่คืออะไร

รัฐบาลสหรัฐฯ มีรายงานว่ากำลังกดดันให้เม็กซิโกยอมรับกฎถิ่นกำเนิดสินค้า (rules of origin) ที่เข้มงวดขึ้นสำหรับฮาร์ดแวร์ปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ที่ประกอบในเม็กซิโกแล้วส่งออกไปสหรัฐฯ กฎที่เสนอจะจำกัดสัดส่วนของชิ้นส่วนที่มาจากนอกอเมริกาเหนือ ครอบคลุมสินค้าประเภทชิป เซิร์ฟเวอร์ และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับ AI 7

แต่ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่ยืนยันว่าเพดานดังกล่าวจะกำหนดไว้กี่เปอร์เซ็นต์ สินค้ารายการใดบ้างที่จะถูกครอบคลุม จะตรวจสอบอย่างไร หรือจะเริ่มมีผลเมื่อใด 7

หากกำหนดเกณฑ์ที่เข้มงวด ผู้ผลิตที่พึ่งพาชิ้นส่วนจากจีนหรือเอเชียมากอาจต้องย้ายการจัดหาชิ้นส่วนหรือฐานการผลิตมายังเม็กซิโก สหรัฐฯ หรือแคนาดา มิฉะนั้นสินค้าอาจไม่ได้รับสิทธิพิเศษทางภาษีและต้องเผชิญอัตราภาษีนำเข้าที่ใช้บังคับ ข้อนี้เป็นผลเชิงตรรกะจากเป้าหมายของข้อเสนอ ไม่ใช่รายละเอียดกฎฉบับสุดท้ายที่ประกาศแล้ว 7

เหตุใดวอชิงตันจึงต้องการจำกัดชิ้นส่วนจากจีน

ประเด็นหลักคือการป้องกันการเลี่ยงภาษีและข้อจำกัดด้านความมั่นคงทางเทคโนโลยี สหรัฐฯ กังวลว่าบริษัทจีนหรือผู้ผลิตนอกอเมริกาเหนือรายอื่นอาจส่งชิ้นส่วนไปประกอบขั้นสุดท้ายในเม็กซิโก ก่อนส่งสินค้าสำเร็จรูปเข้าสหรัฐฯ เพื่อใช้ประโยชน์จากสถานะของเม็กซิโกในห่วงโซ่อุปทานอเมริกาเหนือ 7

แนวคิดนี้สอดคล้องกับนโยบายสหรัฐฯ ที่ดำเนินมาหลายปีในการจำกัดการเข้าถึงเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูง ความสามารถในการผลิตชิปขั้นสูง ตลอดจนระบบประมวลผลและการใช้งาน AI ที่เกี่ยวข้องของจีน 45 ทางการสหรัฐฯ ยังให้ความสำคัญกับการป้องกันการเบี่ยงเส้นทางของชิปไปยังจีนด้วย 6

อย่างไรก็ดี ไม่ควรเหมารวมชิปทุกประเภทเป็นกลุ่มเดียวกัน มาตรการควบคุมการส่งออกของสหรัฐฯ มุ่งเน้นเป็นพิเศษไปที่เซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูงและความสามารถด้าน AI/การประมวลผลขั้นสูง หลักฐานที่มีไม่ได้ยืนยันว่าข้อเสนอเม็กซิโกจะเป็นกฎภาษีฉบับสุดท้ายที่ครอบคลุมเซมิคอนดักเตอร์ทั่วไปทั้งหมด 45

ทำไมเรื่องนี้จึงมีน้ำหนักต่อเม็กซิโก

ฮาร์ดแวร์ AI มีรายงานว่าแซงหน้ารถยนต์ขึ้นเป็นหมวดสินค้าส่งออกจากเม็กซิโกไปสหรัฐฯ ที่ใหญ่ที่สุดแล้ว 7 ขณะเดียวกัน ในไตรมาสแรกของปี 2026 เม็กซิโกส่งออกคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์มูลค่า 50,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เกือบสองเท่าของระดับปีก่อนหน้า 13

อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์จึงอ่อนไหวต่อการปรับกฎถิ่นกำเนิดสินค้าเป็นพิเศษ เพราะแม้จะประกอบขั้นสุดท้ายในเม็กซิโก แต่ชิ้นส่วนจำนวนมากอาจนำเข้าจากเอเชีย ข้อเสนอของสหรัฐฯ มีเป้าหมายลดช่องทางที่การประกอบลักษณะนี้อาจถูกใช้เพื่อหลบเลี่ยงภาษี 7

ภายใต้ข้อตกลงการค้าเสรีสหรัฐฯ-เม็กซิโก-แคนาดา หรือ USMCA สินค้าที่ขอและมีคุณสมบัติได้รับสิทธิปลอดภาษีตามข้อตกลง จะได้รับการยกเว้นจากภาษีตามมาตรา 122 ที่อ้างถึงโดยรัฐสภาสหรัฐฯ โดยทั่วไป การจะได้สิทธิดังกล่าวต้องผ่านกฎถิ่นกำเนิดสินค้าเฉพาะรายสินค้า 3

เชื่อมโยงกับการทบทวน USMCA อย่างไร

ข้อเสนอเรื่องฮาร์ดแวร์ AI อยู่ท่ามกลางการเจรจาทบทวน USMCA ที่กว้างกว่าเดิม ซึ่งสหรัฐฯ และเม็กซิโกมีความเห็นต่างกันอยู่แล้วในประเด็นกฎถิ่นกำเนิดสินค้าสำหรับรถยนต์ 8

ในการเจรจารอบที่สาม ประธานาธิบดีคลอเดีย เชนบามของเม็กซิโกได้พบกับเจมิสัน เกรียร์ ผู้แทนการค้าสหรัฐฯ ขณะที่มาร์เซโล เอบราร์ด รัฐมนตรีเศรษฐกิจเม็กซิโก เป็นคู่เจรจาฝ่ายเม็กซิโกของเกรียร์ 1 ประเด็นที่หารือครอบคลุมความมั่นคงทางเศรษฐกิจ เหล็กและอะลูมิเนียม รถยนต์ และเรื่องอื่น ๆ 1

การเจรจาอาจกลายเป็นพื้นที่ต่อรองเรื่องภาษีเหล็ก อะลูมิเนียม และรถยนต์ด้วย แต่หลักฐานที่มีอยู่ยังไม่ยืนยันข้อตกลงสุดท้ายหรือการเปลี่ยนแปลงอัตราภาษีใดเป็นการเฉพาะ

ผลที่อาจเกิดกับผู้ผลิต

สำหรับบริษัทที่ผลิตเซิร์ฟเวอร์ ชิป หรืออุปกรณ์ AI ในเม็กซิโก ความชัดเจนของกฎจะมีผลโดยตรงต่อการตัดสินใจลงทุน มาตรฐานสัดส่วนชิ้นส่วนที่ทำได้จริงพร้อมช่วงเปลี่ยนผ่าน อาจช่วยรักษาการลงทุนแบบย้ายฐานการผลิตเข้ามาใกล้ตลาดสหรัฐฯ หรือ nearshoring ได้ ในทางกลับกัน กฎที่เข้มมากหรือยังคลุมเครืออาจเพิ่มต้นทุนและชะลอโครงการลงทุน นี่เป็นผลกระทบทางเศรษฐกิจที่เป็นไปได้ ไม่ใช่ข้อสรุปที่เกิดขึ้นแล้ว

ข้อเสนอนี้จึงไม่ใช่แค่ประเด็นภาษี หากบังคับใช้จริง มันอาจกำหนดใหม่ว่า “ผลิตในอเมริกาเหนือ” ต้องมีเนื้อหาจากอเมริกาเหนือมากเพียงใด สำหรับอุปกรณ์ที่เป็นหัวใจของการแข่งขันด้าน AI.