ท่อส่งน้ำมันซาอุฯ หยุดเดินเครื่อง กดดันน้ำมันดิบและค่าขนส่งของโรงกลั่นเอเชีย

การหยุดเดินเครื่องท่อส่งน้ำมัน East-West ของซาอุดีอาระเบียเป็นมาตรการป้องกันหลังเกิดการโจมตีด้วยโดรน กำลังสร้างปัญหาเร่งด่วนด้านการวางแผนอุปทานและต้นทุนขนส่งให้โรงกลั่นในเอเชีย ประเด็นสำคัญไม่ใช่ว่าการส่งออกน้ำมันของซาอุฯ หยุดลงทั้งหมดหรือไม่ เพราะยังไม่มีการยืนยันเช่นนั้น แต่คือซาอุฯ จะยังส่งน้ำมันดิบไปถึงท่าเรือยันบูบนชายฝั่งทะเลแดงเพื่อขนถ่ายขึ้นเรือได้มากน้อยเพียงใด และจะกลับสู่ภาวะปกติเมื่อไร

แหล่งข่าวในอุตสาหกรรมที่ Reuters อ้างถึงระบุว่า Saudi Aramco ยังไม่ได้แจ้งรายละเอียดความเสียหาย การจัดสรรปริมาณน้ำมัน หรือกำหนดการขนส่งแก่โรงกลั่น ผู้ซื้อรายหนึ่งได้รับแจ้งว่าการขนถ่ายล่าช้า ขณะที่รายอื่นยังไม่ได้รับคำชี้แจง ความไม่แน่นอนนี้ทำให้การกำหนดแผนเดินเครื่องโรงกลั่นและการหาคาร์โก้ทดแทนทำได้ยากขึ้น 1

เหตุใดท่อ East-West จึงเป็นเส้นทางสำคัญ

ท่อ East-West ลำเลียงน้ำมันดิบจากพื้นที่ผลิตทางตะวันออกของซาอุดีอาระเบียไปยังท่าเรือยันบูที่ทะเลแดง จึงเป็นทางเลือกสำคัญสำหรับการส่งออกที่ไม่ต้องพึ่งพาเส้นทางอ่าวและช่องแคบฮอร์มุซ ทางการซาอุฯ ระบุว่าปิดท่อเป็นการชั่วคราวหลังเกิดการโจมตีในเขตริยาดและมะดีนะฮ์ 2

หากการปิดท่อยืดเยื้อ ปริมาณส่งออกที่เคยผ่านยันบูราว 4 ล้านบาร์เรลต่อวัน อาจตกอยู่ในความเสี่ยง อย่างไรก็ดี ตัวเลขนี้เป็นการประเมินปริมาณที่อาจได้รับผลกระทบ ไม่ได้หมายความว่าน้ำมันทั้งหมดจำนวนดังกล่าวหายไปจากตลาดแล้ว เพราะสต็อกน้ำมัน การเปลี่ยนเส้นทางของเรือ หรือการขนถ่ายบางส่วนอาจช่วยรองรับผลกระทบระยะสั้นได้ 12

โรงกลั่นเอเชียต้องแย่งซื้อน้ำมันดิบกำมะถันสูง

แรงกดดันจะตกกับโรงกลั่นที่พึ่งพาน้ำมันดิบชนิดกำมะถันปานกลางและสูง (medium- และ heavy-sour crude) มากที่สุด หากคาร์โก้จากซาอุฯ ล่าช้าหรือลดลง ผู้ซื้อต้องหันไปหาน้ำมันจากอิรัก สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ หรือผู้ผลิตรายอื่น ทั้งที่อุปทานทางเลือกมีจำกัดอยู่แล้ว 1

ความเสี่ยงสำหรับโรงกลั่นไม่ได้มีแค่ราคาน้ำมันดิบที่สูงขึ้น คาร์โก้ที่ขาดหายหรือล่าช้าอาจกระทบการผสมเกรดน้ำมัน อัตราการใช้กำลังผลิต แผนผลผลิตน้ำมันสำเร็จรูป และตารางจัดซื้อระยะใกล้ ด้วยเหตุนี้ การไม่มีข้อมูลยืนยันเรื่องการจัดสรรและตารางขนถ่ายจึงมีนัยสำคัญไม่แพ้การปิดท่อเอง

ราคาน้ำมันและค่าระวางเรือเริ่มตอบสนอง

ราคาน้ำมันปรับขึ้นราว 3% ขณะที่ตลาดประเมินความเป็นไปได้ที่ปัญหาจะกินเวลานานขึ้น ขณะเดียวกัน ค่าระวางเรือบรรทุกน้ำมันเส้นทางอ่าว–เอเชียที่ทำสถิติสูงเป็นประวัติการณ์ กำลังเพิ่มต้นทุนส่งมอบของน้ำมันดิบที่ยังหาได้ 1

ผลคือ ผู้นำเข้าอาจหาน้ำมันมาทดแทนได้ แต่ต้องจ่ายแพงขึ้นทั้งราคาน้ำมันและค่าขนส่ง หากการหยุดชะงักยืดเยื้อ ค่าระวางที่สูงจะซ้ำเติมภาวะตึงตัวของน้ำมันดิบกำมะถันสูง และกดดันค่าการกลั่นในภูมิภาคต่อไป

จีนและเกาหลีใต้มีความเสี่ยงระยะสั้นต่างกัน

โรงกลั่นจีนมีความเสี่ยงโดยตรงน้อยกว่า เนื่องจากหยุดขนถ่ายน้ำมันดิบซาอุฯ ผ่านทะเลแดงตั้งแต่เดือนสิงหาคม อย่างไรก็ตาม จีนยังเผชิญต้นทุนการถ่ายลำน้ำมันระหว่างเรือที่สูงขึ้น ราคาน้ำมันทดแทนที่แพงขึ้น และความเสี่ยงที่จะต้องลดอัตราเดินเครื่องโรงกลั่น หากวัตถุดิบมีราคาแพงหรือหาได้ยากเกินไป 1

เกาหลีใต้มีความพร้อมในระยะใกล้มากกว่า โดยจัดหาน้ำมันดิบสำหรับเดือนกันยายนและตุลาคมได้แล้วมากกว่า 90% การสวอปน้ำมัน การใช้สินค้าคงคลัง และมาตรการเชิงพาณิชย์หรือเชิงนโยบายอื่นอาจช่วยบรรเทาผลกระทบหากเหตุการณ์ยืดเยื้อ แต่ไม่อาจลบความเสี่ยงด้านต้นทุนที่เพิ่มขึ้นได้ 1

ยันบูเผชิญแรงกดดันมาก่อนแล้ว

Reuters รายงานว่าปริมาณขนถ่ายที่ยันบูลดลงอย่างมาก จากราว 6 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนมิถุนายน เหลือประมาณ 500,000–1 ล้านบาร์เรลต่อวัน หลังการปิดล้อมของกลุ่มฮูตีในเดือนกรกฎาคม 1

การเคลื่อนไหวของเรือและเรือบรรทุกน้ำมันจำนวนจำกัดที่ยังมีกำหนดขนถ่าย อาจสะท้อนว่าการไหลของคาร์โก้บางส่วนยังเดินหน้าต่อได้ แต่ยังไม่ใช่หลักฐานว่าการส่งออกกลับสู่ภาวะปกติแล้ว

ระยะเวลาปิดท่อคือคำถามชี้ขาดของตลาด

หากเป็นการปิดชั่วคราวช่วงสั้น ตลาดอาจรับมือได้ด้วยสต็อก การสวอป และการเปลี่ยนเส้นทางคาร์โก้ แต่หากยืดเยื้อ จะจำกัดเส้นทางส่งออกผ่านทะเลแดงของซาอุฯ มากขึ้น เพิ่มการแข่งขันแย่งซื้อน้ำมันดิบกำมะถันสูง ทำให้ค่าระวางเรืออยู่ในระดับสูง และเพิ่มโอกาสที่โรงกลั่นทั่วเอเชียจะลดกำลังการผลิต 12

จนกว่าซาอุดีอาระเบียและ Aramco จะชี้แจงสภาพของท่อ แผนจัดสรรน้ำมัน และตารางขนถ่ายที่ยันบู ตลาดมีแนวโน้มจะมองเหตุการณ์นี้เป็น “ส่วนเพิ่มความเสี่ยง” ในราคาน้ำมัน มากกว่าจะประเมินเป็นปริมาณอุปทานที่สูญหายได้อย่างชัดเจน