ออร์เลนเร่งหาน้ำมันดิบทดแทน หลังท่อซาอุฯ ปิดทำเที่ยวส่งไปโปแลนด์ลดฮวบ

การปิดท่อส่งน้ำมันดิบสายตะวันออก–ตะวันตกของซาอุดีอาระเบีย หรือ Petroline ทำให้ปริมาณน้ำมันดิบซาอุฯ ที่มีกำหนดเดินทางไปยังโปแลนด์ลดลงอย่างมาก แต่ Orlen ไม่ได้รอให้เส้นทางกลับมาใช้งานได้ตามปกติ บริษัทกำลังหาน้ำมันดิบจากแหล่งอื่นเพื่อทดแทน และยืนยันว่า ณ ตอนนี้ยังไม่เห็นการหยุดชะงักของอุปทานในทันที

เที่ยวส่งจากซาอุฯ ลดลงมากแค่ไหน

ข้อมูลการเดินเรือที่ Reuters อ้างถึงระบุว่า เดือนสิงหาคมมีเรือบรรทุกน้ำมัน 10 ลำ บรรทุกน้ำมันดิบรวม 6.6 ล้านบาร์เรล ออกจากท่าเรือซิดีเคอรีร์ของอียิปต์ไปยังกดัญสก์ ส่วนเดือนกันยายนมีเพียง 3 ลำ ปริมาณรวม 2.1 ล้านบาร์เรล โดยในจำนวนนี้มีข้อตกลงเบื้องต้น 2 รายการ คิดเป็นปริมาณตามกำหนดการที่ลดลงราว 68% ทั้งนี้ Saudi Aramco จัดหาน้ำมันดิบราว 40% ของปริมาณที่ Orlen นำไปกลั่น

ตัวเลขดังกล่าวมีนัยสำคัญต่อ Orlen แต่ยังไม่ได้แปลว่าโรงกลั่นต้องหยุดดำเนินงาน บริษัทได้ออกประกวดราคาซื้อ 5 ครั้ง และมีคาร์โกน้ำมันดิบจากสหรัฐฯ แอลจีเรีย และนอร์เวย์กำลังมุ่งหน้าเข้ามา ซึ่งช่วยทดแทนอุปทานระยะสั้นและเพิ่มความยืดหยุ่นในการปรับสูตรน้ำมันดิบที่ป้อนโรงกลั่นได้

เหตุใดการปิด Petroline จึงกระทบยุโรป

ท่อสายตะวันออก–ตะวันตกมีระยะทางประมาณ 750 ไมล์ หรือราว 1,200 กิโลเมตร เชื่อมระบบน้ำมันทางตะวันออกของซาอุฯ ไปยังเมืองยันบูบนชายฝั่งทะเลแดง จึงเป็นเส้นทางส่งออกที่ไม่ต้องผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

ซาอุฯ ปิดท่อเป็นมาตรการป้องกันไว้ก่อน หลังเกิดการโจมตีด้วยโดรนต่อโครงสร้างพื้นฐานในเขตริยาดและมะดีนะฮ์ ทางการซาอุฯ ระบุว่าโดรนถูกปล่อยจากอิรัก แต่ผู้รับผิดชอบต่อการโจมตียังไม่ชัดเจน 112

การหยุดใช้งานท่อมีความสำคัญ เพราะ Petroline เป็นช่องทางสำรองหลักในช่วงที่ความเสี่ยงต่อการเดินเรือในอ่าวเปอร์เซียและทะเลแดงอยู่ในระดับสูง หากการหยุดชะงักยืดเยื้อ ซาอุฯ จะมีความสามารถลดลงในการเปลี่ยนเส้นทางส่งออกน้ำมันดิบไปยังทะเลแดงและห่วงโซ่อุปทานยุโรป ส่งผลให้คาร์โกที่หาได้และความยืดหยุ่นด้านโลจิสติกส์มีค่ามากขึ้น 14

สำหรับ Orlen ผลกระทบตรงที่สุดอยู่ที่ห่วงโซ่อุปทานซึ่งเคยส่งน้ำมันดิบซาอุฯ ผ่านท่าเรือซิดีเคอรีร์ในอียิปต์ ก่อนขนส่งไปยังกดัญสก์ การซื้อแบบสปอตและคาร์โกทดแทนจึงเป็นการลดความเสี่ยงจากช่องว่างระยะสั้น ไม่ใช่สัญญาณว่าการส่งออกจากซาอุฯ จะฟื้นเร็ว

โรงกลั่นอาจไม่หยุด แต่ต้นทุนมีแนวโน้มสูงขึ้น

คำยืนยันของ Orlen ว่ายังไม่มีปัญหาอุปทานทันที สะท้อนว่าบริษัทยังมีความยืดหยุ่นเพียงพอในการรักษาการเดินเครื่องในระยะใกล้ อย่างไรก็ตาม การแทนที่น้ำมันดิบซึ่งเป็นสัดส่วนสูงของการจัดหาปกติ ย่อมมีต้นทุน

น้ำมันดิบแต่ละเกรดมีราคา ระยะขนส่ง และคุณสมบัติในการกลั่นต่างกัน หากปัญหายืดเยื้อ Orlen อาจต้องใช้ส่วนผสมน้ำมันดิบที่ไม่เหมาะสมเท่าเดิม และมีต้นทุนจัดซื้อสูงขึ้น แม้อุปทานเชื้อเพลิงจริงจะยังมีอยู่ ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นหากคาร์โกทดแทนหายากขึ้น หรือเงื่อนไขความปลอดภัยทางทะเลจำกัดเส้นทางที่เชื่อมกับอ่าวเปอร์เซียและทะเลแดงมากกว่าเดิม

ดังนั้น ประเด็นสำคัญกว่าการปิดท่อในช่วงแรก คือระยะเวลาที่ Petroline จะหยุดใช้งาน ทีมเทคนิคของซาอุฯ ถูกส่งไปดูแลความปลอดภัยและประเมินสภาพระบบแล้ว แต่รายงานที่มีอยู่ยังไม่ได้ระบุวันเริ่มเดินระบบอีกครั้งอย่างแน่ชัด 12

อุปทานซาอุฯ ที่ตึงตัวอยู่แล้ว เพิ่มแรงกดดัน

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นหลังอุปทานน้ำมันของซาอุฯ ลดลงอย่างมาก สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ระบุว่าอุปทานน้ำมันดิบของซาอุฯ ในเดือนสิงหาคมลดลง 2.3 ล้านบาร์เรลต่อวันจากเดือนก่อนหน้า เหลือ 6 ล้านบาร์เรลต่อวัน ซึ่งต่ำสุดในรอบกว่า 30 ปี

ข้อมูลติดตามเรือบรรทุกน้ำมันอีกชุดประเมินว่า การส่งออกน้ำมันดิบซาอุฯ ที่สังเกตได้อยู่ที่ราว 3 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนสิงหาคม ต่ำสุดนับตั้งแต่เริ่มมีสถิติในช่วงต้นปี 2017

ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้กำหนดโดยตรงว่า Orlen จะจัดหาน้ำมันได้เท่าไร แต่สะท้อนว่าตลาดมีพื้นที่รองรับปัญหาโลจิสติกส์ครั้งใหม่ได้น้อยลง หากท่อหยุดนานขึ้น ความเสี่ยงคือเบี้ยประกันความเสี่ยงในราคาน้ำมันดิบ การหาเรือบรรทุกน้ำมัน และค่าระวางขนส่งจะถูกกดดันเพิ่มขึ้น

นอร์เวย์คือแนวป้องกันระยะยาวของ Orlen

การกระจายแหล่งจัดหาที่มีน้ำหนักมากที่สุดของ Orlen คือข้อตกลง 3 ปีกับ Equinor สำหรับน้ำมันดิบจากแหล่ง Johan Sverdrup บนไหล่ทวีปนอร์เวย์ การส่งมอบเริ่มในเดือนกันยายน โดยมีปริมาณตั้งแต่ 5 ล้านถึงมากกว่า 9 ล้านตันต่อปี หากอยู่ที่ระดับสูงสุด อาจครอบคลุมความต้องการน้ำมันดิบต่อปีของกลุ่ม Orlen ได้ถึงหนึ่งในสี่

ข้อตกลงนี้ครอบคลุมโรงกลั่นในโปแลนด์ เช็กเกีย และลิทัวเนีย รวมถึงเปิดทางให้จัดหาน้ำมันดิบเกรดอื่นจากนอร์เวย์ได้ด้วย

สัญญาดังกล่าวไม่ได้ทำให้ Orlen พ้นจากความผันผวนของราคาน้ำมันโลก แต่ช่วยลดการพึ่งพาห่วงโซ่อุปทานที่เผชิญความเสี่ยงจากช่องแคบฮอร์มุซ เส้นทางทะเลแดง และความพร้อมใช้งานของโครงสร้างส่งออกน้ำมันของซาอุฯ

สิ่งที่ต้องติดตาม

สถานะระยะใกล้ของ Orlen จะขึ้นอยู่กับว่าคาร์โกทดแทนมาถึงตามแผนหรือไม่ และการส่งมอบจากซาอุฯ จะฟื้นเมื่อใด สำหรับตลาดโลก คำถามสำคัญคือ Petroline จะกลับมาใช้งานได้รวดเร็วเพียงใด หรือจะหยุดนานจนทำให้ขีดความสามารถส่งออกของซาอุฯ ตึงตัวขึ้นอีก

ขณะนี้แนวทางของ Orlen ชัดเจน คือใช้การซื้อแบบสปอตและผู้จัดหารายอื่นอุดช่องว่างเฉพาะหน้า พร้อมเพิ่มบทบาทน้ำมันดิบจากนอร์เวย์ เพื่อลดความเปราะบางของระบบโรงกลั่นต่อความขัดข้องในภูมิภาคเดียว