จีนมอง AI เป็นโจทย์ความมั่นคงของรัฐ ไม่ใช่แค่เทคโนโลยี

เฉิน อี้ซิน รัฐมนตรีความมั่นคงแห่งรัฐจีน เตือนว่า AI ที่ก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว หากถูกฝ่ายปฏิปักษ์นำไปใช้ในทางมิชอบ อาจเป็นภัยโดยตรงต่อ ความมั่นคงทางการเมือง ความมั่นคงของระบบการปกครอง และความมั่นคงทางอุดมการณ์ ของจีน รวมถึงสร้างความเสี่ยงต่อโครงสร้างพื้นฐานสารสนเทศสำคัญของประเทศ 57

บทความของเขาในนิตยสาร China Cyberspace สะท้อนว่า ปักกิ่งไม่ได้มอง AI เป็นเพียงประเด็นความปลอดภัยของซอฟต์แวร์หรือการคุ้มครองผู้ใช้ แต่เชื่อมเทคโนโลยีนี้เข้ากับเสถียรภาพของรัฐ อธิปไตยด้านข้อมูล และการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ระหว่างประเทศมหาอำนาจ 57

ความเสี่ยงที่เฉิน อี้ซิน ชี้ไว้

เฉินระบุความเสี่ยงจาก AI 6 ด้าน โดยประเด็นสำคัญมีดังนี้

• ปฏิบัติการชักจูงและบิดเบือนข้อมูล: ดีปเฟกเสียงและวิดีโอ ข้อความหรือภาพที่ AI สร้างขึ้น ตลอดจนบัญชีโซเชียลมีเดียอัตโนมัติ อาจถูกใช้ผลิตข่าวลือทางการเมืองในวงกว้าง เผยแพร่เนื้อหาที่เป็นอันตราย ปลุกความขัดแย้งในสังคม และทำสงครามด้านความคิดเห็นหรือการรับรู้ 57
• การโจมตีไซเบอร์ทำได้ง่ายและถูกลง: AI อาจลดทั้งต้นทุนและทักษะที่จำเป็นต่อการเจาะระบบหรือพัฒนามัลแวร์ อีกทั้งมีความสามารถมากขึ้นในการค้นหาช่องโหว่และสร้างเครื่องมือเพื่อใช้ประโยชน์จากช่องโหว่นั้น 3513
• การสอดแนมและข้อมูลรั่วไหล: เขาเตือนถึงการใช้เว็บครอว์เลอร์ การทำเหมืองข้อมูล และระบบวิเคราะห์โปรไฟล์ที่ขับเคลื่อนด้วย AI เพื่อรวบรวมข้อมูลสำคัญของรัฐ ความลับทางการค้า และข้อมูลส่วนบุคคลของประชาชน 719
• โครงสร้างพื้นฐานและการบริหารสังคม: การใช้ AI ในทางที่ผิดอาจคุกคามโครงสร้างพื้นฐานสารสนเทศสำคัญ และเพิ่มความเปราะบางต่อการกำกับดูแลสังคมของจีน 31113

ความปลอดภัย AI ในมุมจีน: เรื่องของอธิปไตยทางเทคโนโลยี

เฉินอธิบายการแข่งขัน AI ระหว่างประเทศว่าเป็นพื้นที่แข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ใหม่ ซึ่งรัฐชั้นนำอาจอ้างเหตุผลด้านความมั่นคงแห่งชาติเพื่อควบคุมเทคโนโลยี กำหนดหรือผูกขาดมาตรฐาน และสร้างระบบนิเวศแบบปิดของตนเอง 57

นั่นทำให้ประเด็นความปลอดภัย AI ในสายตาปักกิ่งแยกไม่ออกจากการพึ่งพาเทคโนโลยีต่างชาติ การควบคุมห่วงโซ่อุปทาน การสกัดกั้นความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี และการแทรกแซงจากภายนอก จีนจึงอาจมองมาตรการบางอย่างที่ตะวันตกเสนอเพื่อความปลอดภัย ว่าอาจกลายเป็นเครื่องมือจำกัดความสามารถทางเทคโนโลยีของคู่แข่งได้ 57

ต่างจากแนวคิด “ชะลอแนวหน้า AI” ของ Anthropic อย่างไร

ในช่วงเวลาใกล้กัน ดาริโอ อาโมเดอี ซีอีโอ Anthropic เสนอให้ชะลออัตราการเพิ่มขีดความสามารถของโมเดล AI ระดับแนวหน้า ไม่ใช่หยุดการพัฒนาทั้งหมด แต่เพื่อให้การจัดแนวพฤติกรรมของโมเดล มาตรการป้องกัน และการทดสอบจากภายนอกตามทันความเสี่ยง 12

ข้อเสนอของอาโมเดอีประกอบด้วยการให้ผู้ประเมินอิสระเข้าถึงบริษัทผู้พัฒนาในระดับใกล้เคียงพนักงาน การประสานมาตรฐานความปลอดภัยระหว่างบริษัท AI ระดับแนวหน้า และความร่วมมือระหว่างประเทศที่กว้างขึ้น 12 แซม อัลต์แมน แห่ง OpenAI ระบุว่าจะรับแนวคิดผู้ประเมินอิสระดังกล่าว ขณะที่อีลอน มัสก์เห็นด้วยกับการ “ชะลอแนวหน้า” 110

ความต่างหลักจึงอยู่ที่กรอบปัญหา: แนวคิดจากซิลิคอนแวลลีย์มุ่งป้องกันโมเดลที่มีความสามารถสูงเกินกว่าจะจัดการได้อย่างปลอดภัย ขณะที่เฉินเน้นความเสี่ยงต่อรัฐ ตั้งแต่การปั่นกระแส การจารกรรม การรั่วไหลของข้อมูล ไปจนถึงการครอบงำทางเทคโนโลยีจากต่างประเทศ 35712

เหตุใดจึงสำคัญต่อการหารือจีน–สหรัฐฯ

สหรัฐฯ และจีนมีรายงานว่าเตรียมจัดการหารือด้านความปลอดภัย AI ในช่วงกลางเดือนกันยายน ซึ่งจะเป็นการเจรจาทวิภาคีอย่างเป็นทางการครั้งแรกในสมัยที่สองของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ที่มุ่งเน้น AI โดยเฉพาะ 4

ท่าทีของเฉินบ่งชี้ว่า จีนอาจต้องการวาระที่ครอบคลุมการแทรกแซงจากต่างชาติ ความปลอดภัยของข้อมูลและโครงสร้างพื้นฐาน การมีส่วนร่วมอย่างเท่าเทียมในการกำหนดมาตรฐาน และการคัดค้านการจำกัดเทคโนโลยี ไม่ใช่เฉพาะเรื่องการจัดแนวโมเดลหรือความเสี่ยงหายนะจาก AI ระดับแนวหน้า 37

ดังนั้น พื้นที่ที่มีโอกาสเห็นพ้องกันอาจเป็นมาตรการที่เจาะจงและตรวจสอบได้ เช่น การรับมือการโจมตีไซเบอร์ที่ใช้ AI การหลอกลวงด้วยสื่อสังเคราะห์ การรายงานเหตุการณ์ และช่องทางสื่อสารเพื่อลดความเสี่ยงทางทหาร มากกว่าการตกลงร่วมกันเรื่องเพดานความสามารถของโมเดลหรือมาตรฐานการประเมินแบบสากล.