เหตุใดราคาน้ำมันพุ่ง หลังการโจมตีรอบใหม่และท่อส่งซาอุฯ หยุดเดิน

ราคาน้ำมันปรับขึ้นแรง เพราะตลาดต้องประเมินความเสี่ยงใหม่พร้อมกันสองด้าน ได้แก่ ความไม่ปลอดภัยของการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ และการที่ท่อส่งน้ำมัน East-West ของซาอุดีอาระเบียยังปิดอยู่ ทั้งสองปัจจัยทำให้ความกังวลขยับจากเพียง “ขนส่งล่าช้า” ไปสู่ความเป็นไปได้ของอุปทานน้ำมันที่ลดลงจริง

ในการเปิดตลาดวันจันทร์ สัญญาน้ำมันดิบเบรนท์ (Brent) พุ่ง 3.62 ดอลลาร์ หรือ 3.46% สู่ 108.23 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ขณะที่น้ำมันดิบเวสต์เทกซัสอินเตอร์มีเดียต หรือ WTI เพิ่ม 3.15 ดอลลาร์ หรือ 3.15% สู่ 103.20 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล 1

เหตุโจมตีสุดสัปดาห์เพิ่มความกังวลทันที

• สื่อของรัฐซาอุดีอาระเบียเผยให้เห็นความเสียหายต่อบ้านเรือนและมัสยิดในจังหวัดญะซาน โดยระบุว่าเกิดจากการโจมตีของกลุ่มฮูตี ขณะที่ฮูตีระบุว่าได้โจมตีฐานทัพซาอุฯ ในจังหวัดใกล้เคียง 1
• ในช่องแคบฮอร์มุซ หน่วยงาน UKMTO ของสหราชอาณาจักรรายงานว่ามีวัตถุกระสุนพุ่งชนเรือลำหนึ่ง ทำให้เกิดเพลิงไหม้และต้องอพยพลูกเรือออกจากเรือ ด้านอิหร่านระบุว่าเรือพาณิชย์อิหร่านนอกชายฝั่งของตนมีผู้เสียชีวิต 1 ราย และบาดเจ็บ 4 ราย 1
• เหตุเหล่านี้เกิดขึ้นในช่วงที่ท่อส่ง East-West ของซาอุฯ ซึ่งเสียหายจากโดรน ยังไม่กลับมาเปิดใช้งาน จึงเพิ่มแรงกดดันทั้งต่อความสามารถส่งออกของซาอุฯ และต่อเส้นทางเดินเรือของน้ำมันจากอ่าวเปอร์เซีย 1

ทำไมท่อ East-West และเกาะเปริมจึงสำคัญ

ท่อส่ง East-West เคยช่วยลำเลียงน้ำมันราว 4 ล้านบาร์เรลต่อวันไปยังท่าเรือยันบูบนชายฝั่งทะเลแดง คิดเป็นประมาณ 4% ของอุปทานน้ำมันโลก เส้นทางนี้มีความสำคัญเพราะช่วยให้ซาอุฯ ส่งออกน้ำมันโดยเลี่ยงช่องแคบฮอร์มุซที่ได้รับผลกระทบจากสงคราม 2

แต่เมื่อท่อส่งปิด สต็อกน้ำมันที่ยันบูอาจรองรับการส่งออกได้เพียง 5–7 วันตามรายงาน ซาอุฯ ยังมีสต็อกขนาดเล็กกว่าในอียิปต์ แต่ไม่เพียงพอจะชดเชยการสูญเสียความสามารถลำเลียงผ่านท่อหากการหยุดชะงักยืดเยื้อ 2

การที่ฮูตียึดเกาะเปริม ซึ่งอยู่บริเวณปากทางเข้าสู่ทะเลแดงผ่านช่องแคบบับเอลมันเดบ ยังเพิ่มความเสี่ยงต่อจุดคอขวดอีกแห่งของการขนส่งน้ำมัน แม้ข้อมูลที่ให้มายังไม่ยืนยันตัวเลขเฉพาะเจาะจงว่ามีผลต่ออุปทานโลก 4%–5% แต่การควบคุมเกาะดังกล่าวย่อมเพิ่มความเสี่ยงต่อการสัญจรในทะเลแดงและการขนส่งของซาอุฯ 23

กำหนดซ่อมแซมยังไม่ชัดเจน แหล่งข่าวประเมินตั้งแต่ไม่กี่วันไปจนถึง 5–6 สัปดาห์ ขณะที่ทางการซาอุฯ ยังไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดความเสียหายหรือวันเริ่มเดินระบบอีกครั้ง 23

ราคาน้ำมันทะลุ 100 ดอลลาร์มาก่อนแล้ว

ก่อนเหตุสุดสัปดาห์ ราคาน้ำมันได้พุ่งขึ้นราว 8% ในสัปดาห์ก่อน และกลับมายืนเหนือ 100 ดอลลาร์เป็นครั้งแรกนับจากเดือนกรกฎาคม ท่ามกลางสงครามสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่านที่ยืดเยื้อมาราว 6 เดือน ซึ่งจำกัดการไหลผ่านฮอร์มุซและทำให้อุปทานจากตะวันออกกลางตึงตัว 3

เหตุโจมตีรอบล่าสุดจึงบั่นทอน “ทางเลือกสำรอง” สองทางพร้อมกัน คือ การส่งออกผ่านท่อของซาอุฯ ไปยังทะเลแดง และความเชื่อมั่นว่าการขนส่งผ่านฮอร์มุซจะกลับสู่ภาวะปกติได้ในไม่ช้า 12

การเจรจาที่โอมานเลื่อนออกไป ส่งสัญญาณอะไร

การประชุมที่โอมานมีเป้าหมายหารือข้อตกลงการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซระหว่างอิหร่านกับรัฐอ่าวเปอร์เซีย แต่ถูกเลื่อนออกไปโดยอ้างว่าเพื่อ “ฉันทามติ” ส่งผลให้ความหวังต่อการลดความตึงเครียดในระยะสั้นลดลง 3

อิหร่านระบุว่าจะไม่เปิดฮอร์มุซอีกครั้งจนกว่าสหรัฐฯ จะตอบสนองข้อเรียกร้องของตน ดังนั้น การเลื่อนประชุมหมายความว่ายังไม่มีข้อตกลงเชิงปฏิบัติการที่จะทำให้การเดินเรือปลอดภัยขึ้นหรือฟื้นการขนส่งได้ทันที 3

ในภาพรวม ความล่าช้าดังกล่าวสะท้อนว่าการทูตระหว่างคู่ขัดแย้งยังไม่สร้างกลไกที่ยั่งยืนในการเปิดเส้นทางเดินเรือหรือบรรเทาความเสี่ยงด้านอุปทาน ทั้งนี้ ข้อมูลที่มีไม่ได้ระบุรายละเอียดเงื่อนไขหรือสาเหตุของความล้มเหลวของข้อตกลงชั่วคราวเมื่อเดือนมิถุนายนอย่างเพียงพอ

ความเสี่ยงต่อราคาจากนี้ไป

หากการทูตที่โอมานไม่ก่อให้เกิดข้อตกลงเรื่องการเดินเรือ และท่อ East-West ไม่กลับมาใช้งานอย่างรวดเร็ว ตลาดอาจยังคงบวก “ค่าความเสี่ยง” เข้าไปในราคา โดยเฉพาะเมื่อสต็อกที่ยันบูเริ่มลดลงและความเสี่ยงต่ออุปทานจริงเพิ่มสูงขึ้น 12

โทนี ไซคามอร์ นักวิเคราะห์จาก IG มองว่า ภายใต้เงื่อนไขดังกล่าว ราคาน้ำมันอาจปรับขึ้นต่อไปใกล้ 119.48 ดอลลาร์ ซึ่งเป็นระดับสูงสุดแถวเดือนมีนาคม อย่างไรก็ตาม นี่เป็นเพียงสถานการณ์วิเคราะห์ ไม่ใช่คำคาดการณ์ที่แน่นอน 1