ทัวร์รัสเซีย–ฝรั่งเศสของโต เลิม: เวียดนามขยายทางเลือกพลังงาน เทคโนโลยี และการทูต

การเยือนรัสเซียและฝรั่งเศสของโต เลิม ระหว่างวันที่ 7–12 กันยายน 2026 ให้ผลลัพธ์สองทางพร้อมกัน คือการต่อยอดความสัมพันธ์เชิงยุทธศาสตร์ที่มีมายาวนานกับรัสเซีย และการเปลี่ยนกรอบหุ้นส่วนยุทธศาสตร์รอบด้านเวียดนาม–ฝรั่งเศสที่เพิ่งยกระดับ ให้มีโครงการชัดเจนขึ้นในด้านเทคโนโลยี พลังงานสะอาด คมนาคม และอวกาศ

นัยสำคัญจึงไม่ได้อยู่เพียงข้อตกลงทางเศรษฐกิจ แต่ยังเป็นสัญญาณทางการเมือง: ฮานอยติดต่อกับมอสโกและปารีสอย่างเด่นชัดในสัปดาห์เดียวกัน ขณะมีแผนขยายการมีส่วนร่วมกับสหรัฐฯ องค์การสหประชาชาติ และแคนาดาต่อไป 161

รัสเซีย: รื้อฟื้นความร่วมมือพลังงานและอุตสาหกรรม

ที่กรุงมอสโก โต เลิม และประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ออกแถลงการณ์ร่วมเพื่อเสริมสร้าง “หุ้นส่วนยุทธศาสตร์รอบด้านเวียดนาม–รัสเซียในยุคใหม่” วาระสำคัญครอบคลุมความร่วมมือพลังงานนิวเคลียร์ น้ำมันและก๊าซ พลังงาน การคมนาคมและเส้นทางรถไฟ การวิจัย วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี 164

สำหรับเวียดนาม ประเด็นเหล่านี้มีความหมายเชิงปฏิบัติ เพราะรัสเซียมีฐานความเชี่ยวชาญทางพลังงานและอุตสาหกรรมมายาวนาน ขณะที่เวียดนามต้องการทางเลือกด้านพลังงานและการพัฒนาอุตสาหกรรมที่หลากหลายขึ้น

ฝรั่งเศส: ยกวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นเสาหลักใหม่

การหารือกับประธานาธิบดีเอ็มมานูเอล มาครง ยืนยันการเดินหน้าหุ้นส่วนยุทธศาสตร์รอบด้านเวียดนาม–ฝรั่งเศส และกำหนดให้วิทยาศาสตร์กับเทคโนโลยีเป็นหนึ่งในเสาหลักสำคัญ ควบคู่กับพลังงานและอุตสาหกรรมอวกาศ 136 ฝรั่งเศสยังย้ำว่าเวียดนามเป็นหุ้นส่วนสำคัญในยุทธศาสตร์อินโด-แปซิฟิกของปารีส 7

ทั้งสองฝ่ายลงนามข้อตกลงหรือเอกสารความร่วมมือ 9 ฉบับ ครอบคลุมสุขภาพ ความมั่นคงพลเรือน ดาวเทียมสำรวจโลก แร่สำคัญและแร่หายาก การจัดการน้ำ โครงสร้างพื้นฐานระบบราง การบิน และคมนาคม การมีส่วนร่วมของ Airbus, Thales และ Alstom ทำให้การเยือนครั้งนี้มีมิติทางธุรกิจและการถ่ายทอดเทคโนโลยี ไม่ได้เป็นเพียงสัญลักษณ์ทางการทูต 1

อวกาศ: จากดาวเทียมสู่การรับมือภัยพิบัติ

โต เลิม เข้าร่วมการประชุมสุดยอดอวกาศนานาชาติที่ปารีส และเสนอเครือข่าย “Space for Development and Resilience” หรือการใช้อวกาศเพื่อการพัฒนาและความยืดหยุ่นต่อความเสี่ยง แนวคิดนี้เชื่อมความร่วมมือด้านดาวเทียมและการสำรวจโลกเข้ากับการรับมือภัยพิบัติ ภาวะภูมิอากาศ การบริหารจัดการน้ำ เกษตรกรรม การวางแผนโครงสร้างพื้นฐาน ตลอดจนวาระยกระดับดิจิทัลและเทคโนโลยีของเวียดนาม 10

กระจายแหล่งพลังงาน เทคโนโลยี และเงินทุน

ฝรั่งเศสเปิดทางให้เวียดนามร่วมมือกับประเทศตะวันตกในเรื่องการเปลี่ยนผ่านพลังงาน การปรับปรุงโครงข่ายไฟฟ้าและระบบราง อากาศยาน อวกาศ และความเชี่ยวชาญด้านพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ ขณะที่รัสเซียยังเป็นหุ้นส่วนที่มีศักยภาพในพลังงานดั้งเดิม น้ำมัน ก๊าซ และนิวเคลียร์

คุณค่าเชิงยุทธศาสตร์ของการเยือนจึงอยู่ที่การกระจายผู้จัดหา เทคโนโลยี แหล่งเงินทุน และองค์ความรู้ เพื่อลดการพึ่งพิงประเทศหรือขั้วอำนาจใดเพียงฝ่ายเดียว 46

อินโด-แปซิฟิก อาเซียน และการเชื่อมยุโรป

ความสนใจของฝรั่งเศสต่ออินโด-แปซิฟิกทำให้เวียดนามเป็นหุ้นส่วนที่มีน้ำหนักในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ส่วนเวียดนามได้ช่องทางเชื่อมต่อกับเทคโนโลยี การลงทุน และแรงสนับสนุนทางการเมืองจากยุโรป การเยือนจึงเชื่อมโครงการทวิภาคีเข้ากับเป้าหมายที่ใหญ่กว่า ทั้งบทบาทความเป็นแกนกลางของอาเซียน ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับยุโรป และการเปลี่ยนผ่านด้านภูมิอากาศ 713

ข้อความเชิงยุทธศาสตร์: การทูตแบบไผ่

การเยือนรัสเซียและฝรั่งเศสต่อเนื่องกัน ทั้งที่ทั้งสองประเทศมีแนววางตัวทางภูมิรัฐศาสตร์ต่างกันอย่างชัดเจน สะท้อนความพยายามของเวียดนามในการรักษาความเป็นอิสระ สร้างความสัมพันธ์กับหลายฝ่าย และเสริมความยืดหยุ่นทางเศรษฐกิจ

แนวทางนี้สำคัญมากขึ้นในช่วงที่ประเทศเศรษฐกิจพึ่งพาการส่งออกอย่างเวียดนามเผชิญความไม่แน่นอนทางการค้า จึงมีแรงจูงใจที่จะขยายตลาด แหล่งลงทุน และหุ้นส่วนเชิงยุทธศาสตร์ 111

ก้าวต่อไป และสิ่งที่ยังต้องพิสูจน์

Reuters รายงานว่า โต เลิม คาดว่าจะกล่าวสุนทรพจน์ต่อสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติในสัปดาห์ที่เริ่ม 21 กันยายน และมีแผนเยือนแคนาดาต่อจากการเดินทางไปสหรัฐฯ อย่างไรก็ตาม แผนเหล่านี้ควรถือเป็นกำหนดการในอนาคต ไม่ใช่ภารกิจที่เสร็จสิ้นแล้ว 1 หากเกิดขึ้นจริง ลำดับการเดินทางดังกล่าวจะตอกย้ำว่าเวียดนามต้องการสร้างความสัมพันธ์เชิงเนื้อหากับรัสเซีย ยุโรป อเมริกาเหนือ และเวทีพหุภาคี โดยไม่เลือกเข้าข้างกลุ่มมหาอำนาจใดอย่างเป็นทางการ 114

อย่างไรก็ดี การเยือนครั้งนี้สร้างกรอบความร่วมมือ ข้อตกลง และทิศทางทางการเมืองเป็นหลัก ความสำคัญที่ยั่งยืนจะขึ้นอยู่กับการจัดหาเงินทุน เงื่อนไขการถ่ายทอดเทคโนโลยี ข้อจำกัดจากมาตรการคว่ำบาตรและการควบคุมการส่งออก รวมถึงความสามารถในการทำให้โครงการนิวเคลียร์ ระบบราง ดาวเทียม และแร่สำคัญเกิดขึ้นจริง