ลาการ์ดชี้ยุโรปต้องย้ายงบไปลงทุน AI กลาโหม และพลังงาน โดยไม่ปล่อยวินัยการคลังหย่อนลง

ยุโรปจำเป็นต้องลงทุนมหาศาลในปัญญาประดิษฐ์ (AI) กลาโหม และการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานที่สะอาดขึ้น แต่คริสติน ลาการ์ด ประธานธนาคารกลางยุโรป (ECB) มีสารชัดเจนว่า รัฐบาลควรสร้างพื้นที่ทางการคลังให้เรื่องเหล่านี้ด้วยการควบคุมหรือปรับเปลี่ยนรายจ่ายส่วนอื่น ไม่ใช่ปล่อยให้งบประมาณขยายตัวจนฐานะการคลังขาดสมดุล 810

ไม่ใช่เพิ่มงบทุกด้าน แต่ต้องจัดลำดับใหม่

ลาการ์ดมองว่าการลงทุนด้านกลาโหม การเปลี่ยนผ่านพลังงาน และ AI เป็นเรื่องจำเป็น แต่แนวทางที่เธอเสนอไม่ใช่การเพิ่มรายจ่ายภาครัฐแบบครอบจักรวาล รัฐบาลควรจำกัดรายจ่ายบางรายการ หรือโยกงบจากเรื่องที่มีความสำคัญต่ำกว่า เพื่อให้มีเงินสำหรับเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์โดยยังรักษาสมดุลบัญชีสาธารณะไว้ได้ 810

อย่างไรก็ดี เธอไม่ได้บอกว่าควรลดงบโครงการใดเป็นการเฉพาะ จุดนี้มีนัยสำคัญ เพราะคำกล่าวดังกล่าวเป็นหลักการว่าด้วยการ “จัดลำดับความสำคัญใหม่” ภายใต้งบประมาณที่น่าเชื่อถือ ไม่ใช่รายการตัดงบสำเร็จรูปสำหรับทุกประเทศ 8

ความยืดหยุ่นด้านกลาโหมเป็นเพียงช่องว่างชั่วคราว

ลาการ์ดอ้างถึง “วาล์วความยืดหยุ่น” ในกฎการคลังของคณะกรรมาธิการยุโรป ซึ่งเปิดช่องให้มีความยืดหยุ่นสำหรับการลงทุนเกี่ยวกับกลาโหม ตามรายงานในช่วงเวลานั้น 89

ประเด็นสำคัญคือ ต้องแยกความต่างระหว่างการผ่อนปรนชั่วคราวเพื่อปรับงบประมาณ กับการลดทอนมาตรฐานวินัยการคลังอย่างถาวร รายงานยังระบุว่าเธอเน้นการควบคุมการเงินสาธารณะและความโปร่งใสของข้อมูลงบประมาณ โดยยกปัญหาข้อมูลการคลังของกรีซในช่วงวิกฤตการเงินเป็นบทเรียนว่าไม่ควรเกิดซ้ำ 9

เอกสารต้นทางที่มีอยู่ไม่ยืนยันอย่างหนักแน่นถึงระยะเวลาแบบเจาะจง 5–7 ปีสำหรับความยืดหยุ่นนี้ ดังนั้นข้อสรุปที่รอบคอบกว่าคือ เป็นช่องว่างชั่วคราวสำหรับรายจ่ายด้านกลาโหม ไม่ใช่กรอบเวลาตายตัวที่ยืนยันแล้ว

การลงทุนต้องอาศัยเงินทุนเอกชนด้วย

ข้อเสนอของลาการ์ดไม่ได้จำกัดอยู่แค่งบประมาณรัฐบาล ความสามารถของยุโรปในการจัดหาเงินทุนให้โครงการเทคโนโลยี ความมั่นคง และพลังงาน ยังขึ้นอยู่กับว่าระบบการเงินสามารถนำเงินออมไปสู่การลงทุนในยุโรปได้อย่างมีประสิทธิภาพเพียงใด

คำเตือนของเธอเกี่ยวกับ AI ชัดเจน: ยุโรปไม่ควรพลาดโอกาสทางธุรกิจจากเทคโนโลยีนี้ เหมือนที่เคยไม่ได้ครองผลประโยชน์เชิงพาณิชย์มากนักจากคลื่นเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร หรือ ICT ระลอกแรก 4

รายงานบางชิ้นเกี่ยวกับคำกล่าวเมื่อ 11 กันยายนระบุว่า ลาการ์ดพูดถึงเงินทุนยุโรปไหลออกปีละราว 3 แสนล้านยูโร และเรียกร้องให้ตลาดทุนมีความลึกและเชื่อมโยงกันมากขึ้น รวมถึงการสร้าง “แชมเปียนธนาคารยุโรป” ข้ามพรมแดน แต่ข้อมูลที่มีไม่ได้ยืนยันรายละเอียดเหล่านี้อย่างอิสระจากแหล่งข้อมูลที่แข็งแรงกว่า ข้อสรุปที่ยืนยันได้แคบกว่าคือ เธอเชื่อมโจทย์การลงทุนเชิงยุทธศาสตร์ของยุโรปเข้ากับความสามารถในการระดมทุนเพื่อสร้างนวัตกรรมในขนาดที่ใหญ่พอ 4

เกี่ยวข้องอย่างไรกับการขึ้นดอกเบี้ยของ ECB

สารด้านการคลังนี้ออกมาไม่นานหลัง ECB ปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบาย 0.25 จุดเปอร์เซ็นต์ สู่ 2.50% เมื่อวันที่ 10 กันยายน นับเป็นการขึ้นดอกเบี้ยครั้งที่สองของปี 2026 โดย Reuters รายงานว่าเป้าหมายคือสกัดเงินเฟ้อที่สูงขึ้นจากพลังงาน ซึ่งเชื่อมโยงกับความขัดแย้งในตะวันออกกลาง 7

ทั้งสองสารสะท้อนการแบ่งบทบาทที่ต่างกัน

• รัฐบาล: ต้องจัดพื้นที่ในงบประมาณให้การลงทุนลำดับต้น ๆ พร้อมคงการเงินสาธารณะที่น่าเชื่อถือและข้อมูลที่โปร่งใส 89
• ECB: ใช้นโยบายการเงินเพื่อนำเงินเฟ้อกลับมาอยู่ภายใต้การควบคุม 7

นี่คือแก่นของจุดยืนลาการ์ด การลงทุนเชิงยุทธศาสตร์มีความจำเป็น แต่ควรใช้เงินในรูปแบบที่ไม่เพิ่มความเปราะบางทางการคลัง ในช่วงที่นโยบายการเงินกำลังเข้มงวดเพื่อสกัดเงินเฟ้อ

บทสรุปสำหรับผู้กำหนดนโยบาย

ลาการ์ดไม่ได้เสนอให้ยุโรปเลือกระหว่างวินัยการคลังกับการลงทุน เธอเสนอให้ทำทั้งสองอย่างพร้อมกัน: ย้ายงบจากรายจ่ายที่มีลำดับต่ำกว่า ใช้ความยืดหยุ่นทางการคลังอย่างระมัดระวัง รักษาความโปร่งใสของบัญชีสาธารณะ และทำให้เงื่อนไขการจัดหาเงินทุนสำหรับการลงทุนดีขึ้น 89

คำถามยากที่ยังไม่มีคำตอบคือ รายจ่ายใดควรถูกลดหรือถูกแทนที่ สำหรับยุโรป ความท้าทายใหญ่กว่าคือ การจัดงบใหม่และการเสริมระบบเงินทุนเพื่อการลงทุนจะทำได้เร็วพอหรือไม่ เพื่อรองรับ AI ความมั่นคงด้านพลังงาน และกลาโหม โดยไม่สูญเสียความน่าเชื่อถือทางการคลัง