NAZA: คำให้การจากคนวงในอิสราเอล 24 คน ว่าด้วย AI และการเลือกเป้าในกาซา

สารคดี NAZA พาผู้ชมมองไปยังระบบเบื้องหลังปฏิบัติการโจมตีทางอากาศของอิสราเอลในกาซา ผ่านคำให้การที่ปกปิดตัวตนของบุคลากรทหารและข่าวกรองอิสราเอล 24 คน ภาพยนตร์ฉายรอบปฐมทัศน์ในสายประกวดหลักของเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิสครั้งที่ 83 เมื่อ 10 กันยายน 2026 และแข่งขันชิงรางวัลสิงโตทองคำ 12

แก่นข้อโต้แย้งของหนังคือ การเสียชีวิตของพลเรือนไม่ได้เป็นเพียงผลที่เกิดขึ้นโดยบังเอิญจากการโจมตีแต่ละครั้ง หากแต่ถูกนำมาพิจารณาอยู่ในกระบวนการตัดสินใจปฏิบัติการ นี่คือข้อกล่าวหาตามคำให้การและการนำเสนอของสารคดี ไม่ใช่ข้อวินิจฉัยของศาล 12

NAZA หมายถึงอะไร

ชื่อ NAZA ถูกอธิบายว่าเป็นคำศัพท์ทางทหารอิสราเอลที่ใช้เรียกจำนวน “ผู้เสียหายข้างเคียง” หรือพลเรือนที่คาดว่าจะเสียชีวิตจากการโจมตีทางอากาศ 1 ความหมายนี้สะท้อนจุดสนใจหลักของหนัง ซึ่งไม่ได้จำกัดอยู่ที่เหตุการณ์โจมตีครั้งใดครั้งหนึ่ง แต่ตั้งคำถามถึงวิธีที่การคาดการณ์การตายของพลเรือนถูกประเมินควบคู่กับการเลือกเป้าหมาย

ตามเรื่องย่อของเทศกาลที่สื่อรายงาน NAZA ถ่ายทำบนดาดฟ้าในนครเทลอาวีฟยามค่ำคืน และสำรวจบุคลากร เทคโนโลยี และกระบวนการตัดสินใจที่อยู่เบื้องหลังการทำสงครามในกาซา 23

คนวงใน 24 คนเล่าอะไรบ้าง

ผู้ให้สัมภาษณ์ทั้งหมดปรากฏตัวแบบไม่เปิดเผยอัตลักษณ์ คำให้การของพวกเขากล่าวถึงกระบวนการข่าวกรองและการระบุเป้าหมายที่อาศัย AI หรือระบบช่วยวิเคราะห์ข้อมูล รวมถึงการเฝ้าระวังและการใช้ข้อมูลโทรศัพท์เพื่อติดตามบุคคลที่อาจถูกกำหนดเป็นเป้าหมายโจมตี พวกเขายังระบุว่าบางขั้นตอนมีการตรวจทานโดยมนุษย์อย่างจำกัด และจำนวนพลเรือนที่คาดว่าจะเสียชีวิตอาจถูกบันทึกไว้ในการคำนวณก่อนอนุมัติการโจมตี 16

ข้อควรแยกให้ชัดคือ สารคดีนำเสนอคำให้การของคนวงในเกี่ยวกับวิธีการทำงานของระบบเหล่านี้ แต่ตัวหนังเองไม่ได้พิสูจน์ความรับผิดทางอาญา และข้อกล่าวหาดังกล่าวไม่ได้ถูกนำเสนอในที่นี้ในฐานะข้อเท็จจริงที่ผ่านการวินิจฉัยทางตุลาการแล้ว

บริบทของ AI การเฝ้าระวัง และการเลือกเป้าหมาย

NAZA ออกฉายหลังงานข่าวสืบสวนของ +972 Magazine และ Local Call เกี่ยวกับระบบ AI ที่ถูกเรียกว่า “Lavender” รายงานดังกล่าวระบุว่าระบบนี้ถูกใช้เพื่อระบุชาวปาเลสไตน์จำนวนมากว่าอาจเป็นผู้ต้องสงสัยติดอาวุธ เพื่อใช้เป็นรายชื่อสำหรับการลอบสังหาร และกล่าวว่าการกำกับดูแลโดยมนุษย์กับข้อจำกัดเรื่องพลเรือนในช่วงต้นของสงครามมีลักษณะผ่อนปรน 3

สารคดีจึงนำประเด็นจากงานรายงานเชิงสืบสวนมาถ่ายทอดในรูปแบบภาพยนตร์ยาวที่ยึดคำให้การบุคคลที่หนึ่งเป็นแกนกลาง ประเด็นของหนังไม่ใช่ว่า AI ตัดสินใจเองโดยลำพังหรือไม่ แต่เป็นคำถามว่า มนุษย์นำผลลัพธ์จากระบบอัตโนมัติหรือระบบช่วยด้วย AI ไปใช้ภายในสายการตัดสินใจทางทหารอย่างไร

ใครเป็นผู้สร้าง NAZA

NAZA กำกับโดย Yuval Abraham และ Rachel Szor นักข่าวและผู้สร้างภาพยนตร์ชาวอิสราเอล ทั้งคู่เคยเป็นส่วนหนึ่งของทีมผู้กำกับสารคดีเจ้าของรางวัลออสการ์ No Other Land 235

รายงานที่มีอยู่ระบุว่า The Guardian เป็นผู้อำนวยการสร้างภาพยนตร์เรื่องนี้ 235 ขณะที่ข้อมูลจากแหล่งข่าวที่ให้มายังไม่สอดคล้องกันเพียงพอสำหรับยืนยันรายชื่อเครดิตฝ่ายอำนวยการสร้างและผู้อำนวยการสร้างบริหารทั้งหมด จึงไม่ควรสรุปรายชื่อเต็มจากข้อมูลบางส่วน

เหตุใดการฉายในเวนิสจึงมีนัยสำคัญ

NAZA ถูกเพิ่มเข้าสู่สายประกวดหลักของเวนิสในฐานะสารคดีเพียงเรื่องเดียวจากผู้เข้าชิงสิงโตทองคำ 21 เรื่อง 23

หนังมาหลัง The Voice of Hind Rajab ภาพยนตร์ในสายประกวดเวนิสปี 2025 ของ Kaouther Ben Hania ซึ่งสร้างขึ้นจากการจำลองความพยายามช่วยเหลือ Hind Rajab เด็กหญิงวัย 5 ขวบ ในเมืองกาซา ความแตกต่างสำคัญคือ The Voice of Hind Rajab มุ่งไปที่โศกนาฏกรรมของครอบครัวหนึ่งและสายโทรศัพท์ขอความช่วยเหลือ ส่วน NAZA สำรวจระบบและนโยบายทางทหารที่ผู้สร้างระบุว่ามีผลต่อการรณรงค์โจมตีในวงกว้างกว่า 5

ข้อท้าทายต่อคำอธิบายของอิสราเอล

Abraham และ Szor อธิบายสิ่งที่หนังนำเสนอว่าเป็นการสังหารพลเรือนปาเลสไตน์จำนวนมากอย่างมีการคำนวณ ไม่ใช่ความผิดพลาดที่เกิดแยกเป็นรายกรณี 5 มุมมองนี้ขัดแย้งโดยตรงกับจุดยืนสาธารณะที่อิสราเอลยืนยันมาอย่างต่อเนื่องว่าไม่ได้จงใจโจมตีพลเรือน และพยายามลดอันตรายต่อพลเรือนระหว่างการสู้รบกับฮามาส โดย Reuters ระบุว่าสารคดีท้าทายคำอธิบายทางการเกี่ยวกับสงคราม 1

ดังนั้น วิธีอ่าน NAZA ที่รอบคอบที่สุดคือมองหนังเป็นการแทรกแซงบันทึกสาธารณะที่ยังเป็นข้อพิพาท โดยใช้คำให้การของคนวงในเพื่อเสนอว่า การเฝ้าระวัง การสร้างเป้าหมายด้วยระบบอัตโนมัติ และการประเมินความสูญเสียของพลเรือน ควรถูกพิจารณาร่วมกัน ไม่ใช่แยกเป็นประเด็นเทคนิคหรือยุทธวิธีคนละส่วน แหล่งข้อมูลที่มีสนับสนุนแก่นข้อโต้แย้งนี้ แต่ยังไม่เพียงพอสำหรับสรุปเพิ่มเติมในที่นี้เกี่ยวกับมาตรการคว่ำบาตร การเข้าถึงของสื่อมวลชน หรือบริบทด้านมนุษยธรรมและการเมืองของสงครามทั้งหมด