3 ชาติเศรษฐกิจใหญ่ของอียูเตรียมขอสอบโควตานำเข้าสารเคมีและพลาสติก

ฝรั่งเศส อิตาลี และมีแนวโน้มว่าเยอรมนี กำลังเตรียมขอให้สหภาพยุโรป (อียู) เปิดการสอบสวนเพื่อใช้ มาตรการปกป้องการนำเข้า หรือ safeguards กับสารเคมีและพลาสติกบางประเภท ได้แก่ PET อีพ็อกซีเรซิน และใยแก้ว ตามรายงานของ Reuters ประเด็นสำคัญคือ นี่ยังเป็นเพียงคำขอให้เริ่มสอบสวน ไม่ใช่การประกาศใช้โควตานำเข้าหรือภาษีที่มีผลแล้ว 9

สิ่งที่ 3 ประเทศต้องการให้อียูพิจารณา

คำขอที่กำลังเตรียมยื่นมุ่งไปยังวัตถุดิบอุตสาหกรรม 3 กลุ่ม

• พอลิเอทิลีนเทเรฟทาเลต (PET): เม็ดพลาสติกเรซินที่ใช้แพร่หลายในบรรจุภัณฑ์
• อีพ็อกซีเรซิน: สารเคมีที่เป็นวัตถุดิบของห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมหลายประเภท
• ใยแก้ว: วัสดุเสริมแรงสำหรับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมหลากหลายชนิด

มาตรการปกป้องการนำเข้ามีเป้าหมายรับมือกับการนำเข้าที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจนสร้างความเสียหายต่ออุตสาหกรรมภายใน ไม่ได้ตั้งอยู่บนการกล่าวหาว่าผู้ส่งออกประเทศใดขายสินค้าต่ำกว่าราคาที่เป็นธรรม อียูสามารถใช้รูปแบบ โควตาภาษี ได้ คือ สินค้าที่นำเข้าไม่เกินปริมาณกำหนดจะได้รับเงื่อนไขหนึ่ง ส่วนปริมาณที่เกินโควตาจะถูกเรียกเก็บอากรเพิ่ม โดยแนวทางของอียูระบุว่า ระดับโควตาโดยปกติไม่ควรต่ำกว่าค่าเฉลี่ยการนำเข้าในช่วง 3 ปีตัวแทนล่าสุดที่มีข้อมูล 29

ต่างจากภาษีตอบโต้การทุ่มตลาดอย่างไร

ความต่างนี้คือหัวใจของข้อถกเถียง

ภาษีตอบโต้การทุ่มตลาด เกิดขึ้นหลังการสอบสวนว่าผู้ผลิตหรือประเทศที่ระบุชื่อจำหน่ายสินค้าด้วยราคาทุ่มตลาด และก่อความเสียหายแก่อุตสาหกรรมในอียู จึงเป็นมาตรการที่เจาะจงเป้าหมาย ตัวอย่างเช่น อียูได้กำหนดอากรกับอีพ็อกซีเรซินจากจีน ไต้หวัน และไทย หลังพบการทุ่มตลาดที่สร้างความเสียหาย รวมถึงกับใยแก้วเส้นใยต่อเนื่องจากอียิปต์ บาห์เรน และไทย 47

ส่วน มาตรการปกป้องการนำเข้า พิจารณาจากปริมาณนำเข้าที่พุ่งขึ้นและความเสียหายที่ตามมา จึงอาจใช้กับคู่ค้าทุกราย ไม่ได้จำกัดเฉพาะประเทศที่ถูกกล่าวหาว่าทุ่มตลาด Reuters รายงานว่า หากใช้มาตรการกับสารเคมีจริง ผู้ส่งออกจากประเทศอย่างญี่ปุ่นและแคนาดาอาจได้รับผลกระทบด้วย แม้ทั้งสองประเทศจะมีข้อตกลงการค้าเสรีกับอียูก็ตาม 9

ด้วยขอบเขตที่กว้างเช่นนี้ มาตรการดังกล่าวจึงอ่อนไหวทางการเมืองมากกว่า เพราะอาจจำกัดการค้าจากคู่ค้าที่ไม่ได้ถูกวินิจฉัยว่าทำการค้าอย่างไม่เป็นธรรม

เหตุใดอุตสาหกรรมเคมียุโรปจึงเรียกร้องให้เข้มงวดขึ้น

ข้อเสนอนี้เกิดขึ้นท่ามกลางแรงกดดันต่ออุตสาหกรรมเคมีของยุโรปที่ยืดเยื้อ คณะกรรมาธิการยุโรประบุว่าต้นทุนพลังงานสูง การแข่งขันโลกที่ไม่เป็นธรรม และอุปสงค์อ่อนแอ เป็นโจทย์หลักของภาคธุรกิจ แผนปฏิบัติการด้านสารเคมียังเสนอให้จัดการความเสี่ยงจากการปิดกำลังการผลิต และรักษาเงื่อนไขการแข่งขันที่เท่าเทียม 6

ภาคปิโตรเคมีอยู่ในภาวะกดดันเป็นพิเศษ เอกสารของคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรปเตือนว่า หากไม่มีความร่วมมือฟื้นความสามารถในการแข่งขัน โรงงานสตีมแครกเกอร์อาจปิดตัวราว 20 แห่งภายในปี 2578 และงานที่เชื่อมโยงกับโรงงานเหล่านี้มากกว่า 50,000 ตำแหน่งอาจหายไป 3

Reuters รายงานด้วยว่าผู้ผลิตยุโรปต้องเผชิญทั้งการนำเข้าที่เพิ่มขึ้นและกำลังการผลิตทั่วโลกที่ขยายตัว โดยมีจีนเป็นผู้นำ ขณะที่ต้นทุนการผลิตสูงและสินทรัพย์การผลิตที่มีอายุเก่าทำให้ภูมิภาคเสียเปรียบในการแข่งขัน 9

ข้อมูลทั้งหมดสะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างที่รุนแรง แต่ตัวเลขพาดหัวเรื่องจำนวนโรงงานหรือการจ้างงานที่จะหายไปยังแตกต่างกันตามวิธีประเมินและแหล่งข้อมูล คำเตือนทางการที่ชัดเจนที่สุดในข้อมูลชุดนี้คือการประเมินของคณะมนตรีฯ เกี่ยวกับสตีมแครกเกอร์ราว 20 แห่งและงานที่เกี่ยวข้อง 50,000 ตำแหน่ง ไม่ใช่ตัวเลขคาดการณ์ที่ข้อยุติแล้วสำหรับภาคการผลิตทั้งหมด 3

จุดยืนของฝรั่งเศส อิตาลี และเยอรมนี

ทั้ง 3 ประเทศไม่ได้มีวาระอุตสาหกรรมเหมือนกันทั้งหมด แต่กำลังขยับเข้าใกล้กันในประเด็นการสอบสวนรายสาขา

• ฝรั่งเศส สนับสนุนในหลักการให้พิจารณามาตรการปกป้องการนำเข้าสำหรับสารเคมีและพลาสติกบางประเภท เพราะภาคธุรกิจกำลังเผชิญความยากลำบากอย่างมาก 9
• อิตาลี สนใจศึกษาสารเคมีคัดเลือกที่ป้อนเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานด้านกลาโหม ยานยนต์ พลังงาน การต่อเรือ และโครงสร้างพื้นฐาน 9
• เยอรมนี ระบุว่าเปิดกว้างในหลักการ ขณะที่อุตสาหกรรมเคมีกำลังจัดทำคำขอสอบสวน แต่จุดยืนสุดท้ายของเบอร์ลินจะขึ้นอยู่กับข้อค้นพบของคณะกรรมาธิการยุโรป 9

ท่าทีของเยอรมนีมีนัยสำคัญ เพราะที่ผ่านมาเยอรมนีมักระมัดระวังเรื่องกำแพงการค้า การหารือรอบนี้จึงสะท้อนความกังวลที่เพิ่มขึ้นในกลุ่มเศรษฐกิจหลักของอียูต่อความสามารถในการแข่งขันของภาคอุตสาหกรรม และการพึ่งพาวัตถุดิบนำเข้า

ทำไมอียูจึงใช้มาตรการนี้ไม่บ่อย

ในอดีต เครื่องมือป้องกันทางการค้าของอียูมักพึ่งพาคดีตอบโต้การทุ่มตลาดและการอุดหนุนที่เจาะจงรายประเทศมากกว่า มาตรการปกป้องการนำเข้าเป็นสิ่งที่ใช้ไม่บ่อย เพราะเป็นการตอบสนองชั่วคราวในระดับทั้งอุตสาหกรรมต่อแรงกดดันจากการนำเข้า และอาจครอบคลุมคู่ค้าที่ไม่ได้ถูกกล่าวหาว่าทุ่มตลาด 9

ขณะนี้ ความลังเลดังกล่าวกำลังถูกทบทวน ขณะที่ผู้กำหนดนโยบายยุโรปเผชิญภาวะขาดดุลการค้าสินค้ากับจีนที่ขยายตัว และกังวลว่าการเบี่ยงเส้นทางการค้าอาจเพิ่มแรงกดดันต่อตลาดอียู Reuters รายงานว่าการขาดดุลการค้าสินค้าของอียูกับจีนอยู่ที่ราว 1 พันล้านยูโรต่อวัน ขณะกลุ่มธุรกิจเยอรมันเรียกร้องให้ดำเนินการหนักขึ้นต่อความบิดเบือนของตลาด 9

ขั้นตอนถัดไปคืออะไร

คำขอจากฝรั่งเศส อิตาลี หรือเยอรมนี ไม่ได้ทำให้โควตาเกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ คณะกรรมาธิการยุโรปต้องเปิดการสอบสวนและวินิจฉัยก่อนว่าเงื่อนไขทางกฎหมายสำหรับมาตรการปกป้องการนำเข้าเป็นไปตามเกณฑ์หรือไม่

หากอียูเดินไปสู่มาตรการขั้นสุดท้าย รัฐบาลประเทศสมาชิกต้องสนับสนุนตามกติกาการลงคะแนนที่ใช้บังคับ โดย Reuters รายงานว่าต้องได้ เสียงข้างมากแบบมีคุณสมบัติ จากอย่างน้อย 15 ประเทศสมาชิก ซึ่งรวมกันคิดเป็นอย่างน้อย 65% ของประชากรอียู 9

สำหรับผู้ซื้อและซัพพลายเออร์ ผลกระทบในเวลานี้จึงยังเป็นเรื่องของความไม่แน่นอน ไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงภาษีทันที ข้อเสนอนี้อาจเป็นสัญญาณของการปรับแนวทางครั้งสำคัญไปสู่การบริหารการนำเข้าที่กว้างขึ้นสำหรับวัตถุดิบเคมีเชิงยุทธศาสตร์ แต่ยังอยู่ในระยะเริ่มต้น และขึ้นอยู่กับหลักฐานของคณะกรรมาธิการยุโรป การสนับสนุนจากประเทศสมาชิก และข้อจำกัดภายใต้กฎหมายการค้าของอียู