เหตุใดยูเครนจึงเผชิญช่องว่างงบกลาโหม 27,000 ล้านดอลลาร์

ยูเครนขอเงินเพิ่ม 27,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อครอบคลุมค่าใช้จ่ายด้านกลาโหมจนถึงสิ้นปี 2026 ซึ่งสร้างความประหลาดใจแก่พันธมิตรยุโรปเมื่อประธานาธิบดีโวโลดีมีร์ เซเลนสกีแจ้งเรื่องนี้ในกรุงเคียฟช่วงปลายเดือนสิงหาคม

คำอธิบายหลักไม่ใช่การพบรายจ่ายก้อนใหม่เพียงรายการเดียว แต่เป็นปัญหาเรื่อง จังหวะเงินสด ร่วมกับต้นทุนของสงครามที่สูงขึ้น: ยูเครนระบุว่ากระทรวงกลาโหมใช้เงินซึ่งเดิมกันไว้สำหรับช่วงหลังของปีไปแล้วในช่วงครึ่งแรก เพื่อรับมือความต้องการเร่งด่วน รวมถึงการผลิตโดรน 111

ช่องว่างงบประมาณเกิดขึ้นอย่างไร

เซเลนสกีกล่าวว่า เงินที่จัดสรรไว้สำหรับครึ่งหลังของปี 2026 ถูกนำมาใช้ในครึ่งปีแรก ทั้งเพื่อผลิตโดรนและความจำเป็นเร่งด่วนอื่น ๆ ผลคือเงินในวงจรงบประมาณช่วงปลายปีขาดหายไปอย่างมาก 11

ขณะเดียวกัน รายจ่ายทางทหารก็เร่งตัวขึ้น คณะกรรมาธิการงบประมาณของรัฐสภายูเครนระบุว่า รายจ่ายด้านกลาโหมใน 8 เดือนแรกของปี 2026 สูงกว่าช่วงเดียวกันของปีก่อนกว่า 17% โดยเมื่อต้นปี เคยคาดว่าจะมีช่องว่างเพียงราว 7,500 ล้านดอลลาร์ 4

รายงานสาธารณะเชื่อมโยงความต้องการเงินเพิ่มเข้ากับการจัดหาอาวุธและสิ่งของจำเป็นอื่น ๆ ค่าตอบแทนกำลังพล และเงินจ่ายแก่ครอบครัวทหารที่เสียชีวิต รวมถึงการจ่ายเงินล่วงหน้าสำหรับอุปกรณ์บางส่วน 15

อย่างไรก็ดี ยูเครนยัง ไม่ได้เผยแพร่รายละเอียดแยกรายการครบถ้วน ของยอด 27,000 ล้านดอลลาร์ จึงยังไม่อาจระบุสัดส่วนที่น่าเชื่อถือได้ว่าเงินขาดส่วนใดมาจากอาวุธ เงินเดือน สวัสดิการครอบครัว การจัดซื้อล่วงหน้า รายได้รัฐที่ลดลง หรือข้อบกพร่องด้านการบริหาร 7

ไม่ใช่แค่เบิกเงินเร็ว แต่สงครามก็แพงขึ้น

แก่นของปัญหาคือการนำงบที่ตั้งใจใช้ในเดือนหลัง ๆ มาใช้ก่อนเวลา แต่ขนาดของช่องว่างก็สะท้อนต้นทุนพื้นฐานของสงครามที่สูงขึ้นด้วย รัฐมนตรีกลาโหมยูเครนระบุว่าจะนำเสนอแผนการทำสงครามที่ชัดเจนขึ้นแก่พันธมิตร ขณะขอให้ปล่อยเงินกู้เร็วขึ้น 2

การโจมตีของรัสเซียต่อภาคอุตสาหกรรมและโครงสร้างพื้นฐานเพื่อการส่งออกอาจบั่นทอนการผลิต การส่งออก และรายได้ภาครัฐ ทำให้ฐานะการคลังโดยรวมตึงตัวกว่าเดิม แต่ข้อมูลที่มีไม่ได้ประเมินเป็นตัวเลขว่าผลกระทบเหล่านี้คิดเป็นเงินเท่าใดของช่องว่างกลาโหม 27,000 ล้านดอลลาร์

ส่วนข้อกล่าวหาว่าอดีตรัฐมนตรีกลาโหมมีฮาอิโล เฟโดรอฟ หรือเจ้าหน้าที่รายใดเป็นต้นเหตุของช่องว่างในสัดส่วนที่แน่ชัด ควรพิจารณาอย่างระมัดระวัง เซเลนสกีเชื่อมโยงการตัดสินใจใช้จ่ายที่มีข้อพิพาทกับช่วงที่เฟโดรอฟดำรงตำแหน่ง แต่รายงานที่เผยแพร่ยังไม่มีผลการตรวจสอบสาธารณะที่ระบุความรับผิดส่วนบุคคลเป็นตัวเลข 1

เหตุใดยุโรปจึงต้องการคำอธิบายเพิ่ม

เจ้าหน้าที่ยุโรปมีรายงานว่าประหลาดใจทั้งต่อขนาดของคำขอและการที่ปัญหาปรากฏขึ้นในช่วงท้ายของปี สิ่งที่พวกเขาต้องการไม่ใช่เพียงคำตอบว่ายูเครนต้องการเงินหรือไม่ แต่รวมถึงคำอธิบายการใช้จ่ายที่น่าเชื่อถือ และแผนทางทหารที่ยั่งยืน 12

สหภาพยุโรป (EU) ได้ตกลงเงินกู้ 90,000 ล้านยูโรสำหรับปี 2026–2027 โดยจัดสรรปีละ 45,000 ล้านยูโร รายงานของ Reuters ระบุว่างบประมาณยูเครนปี 2026 คาดการณ์การขาดดุลไว้แล้วราว 1.9 ล้านล้านฮรีฟเนีย หรือประมาณ 43,000 ล้านดอลลาร์ และนักวิเคราะห์มองว่าต้นทุนสงครามถูกประเมินต่ำไป 217

นี่อธิบายความแตกต่างระหว่าง “แพ็กเกจสนับสนุนระยะสองปี” กับ “วิกฤติเงินสดด้านกลาโหมในทันที” ได้ชัดเจน เพราะการรับประกันเงินทุนสองปีไม่ได้หมายความว่าเงินจะพร้อมใช้ในเดือนที่จำเป็นต้องจ่าย

เร่งเบิกเงิน EU ช่วยปีนี้ แต่อาจทำให้ปี 2027 หนักขึ้น

แนวทางระยะสั้นของเคียฟคือการนำเงินส่วนหนึ่งที่กำหนดจะจ่ายในปี 2027 มาเบิกในปี 2026 ก่อน ช่วงปลายเดือนสิงหาคม คณะกรรมาธิการยุโรประบุว่ายังไม่ได้รับคำขออย่างเป็นทางการ แม้ยูเครนจะเรียกร้องต่อสาธารณะให้เร่งตารางการจ่ายเงิน 312

การเบิกเร็วขึ้นอาจช่วยคลายปัญหาสภาพคล่องในปี 2026 แต่ไม่ได้สร้างทรัพยากรเพิ่มขึ้น หากไม่มีความช่วยเหลือ เงินกู้ หรือแหล่งทุนใหม่มาชดเชย ยูเครนจะมีเงินสนับสนุนที่รับประกันไว้สำหรับปี 2027 น้อยลง

รัฐมนตรีคลังเซอร์ฮี มาร์เชนโกประเมินว่าช่องว่างเงินทุนจากต่างประเทศที่ยังไม่มีแหล่งรองรับในปี 2027 อยู่ที่ 32,600 ล้านดอลลาร์ ตัวเลขนี้ตั้งอยู่บนสมมติฐานว่าสงครามยังดำเนินต่อและอาจเปลี่ยนได้ตามค่าใช้จ่ายทางทหาร รายได้ของรัฐ และความช่วยเหลือในอนาคต แต่การดึงเงินปีหน้ามาใช้โดยไม่หามาทดแทน ย่อมทำให้โจทย์ปี 2027 ยากขึ้น

ทรัพย์สินรัสเซียที่ถูกอายัดกลับสู่การถกเถียง

วิกฤติเงินทุนครั้งนี้ทำให้หลายฝ่ายเรียกร้องให้ใช้ทรัพย์สินอธิปไตยของรัสเซียที่ถูกอายัดในยุโรปมากขึ้น โปแลนด์ สเปน เนเธอร์แลนด์ และสวีเดนได้ขอให้ EU กลับมาเปิดการหารือ โดยมองว่าเงินกู้ 90,000 ล้านยูโรอาจไม่เพียงพอ

EU ถือครองสินทรัพย์ของธนาคารกลางรัสเซียที่ถูกอายัดราว 210,000 ล้านยูโร โดยส่วนใหญ่อยู่ที่ Euroclear ซึ่งเป็นศูนย์รับฝากหลักทรัพย์ในกรุงบรัสเซลส์ เบลเยียมยังคัดค้านการนำเงินต้นไปใช้ และผู้นำ EU จึงเลือกกู้ร่วมกันเพื่อปล่อยกู้แก่ยูเครน 90,000 ล้านยูโร หลังแนวคิดใช้สินทรัพย์รัสเซียยังดำเนินการไม่ได้ในเวลานั้น โดยมีแรงคัดค้านจากเบลเยียมเป็นปัจจัยสำคัญ

ดังนั้น ทางเลือกของยูเครนจึงมีไม่มากนัก: หาเงินใหม่ ปรับเวลาเบิกเงินสนับสนุนเดิม หรือหาวิธีใช้มูลค่าจากทรัพย์สินรัสเซียที่ผ่านได้ทั้งทางการเมืองและกฎหมาย การย้ายเงินปี 2027 มาใช้ในปี 2026 อาจเป็นสะพานชั่วคราว แต่ไม่ใช่คำตอบครบถ้วนสำหรับสงครามที่มีต้นทุนเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง