IonQ ประเมินคอมพิวเตอร์ควอนตัม 20,000 คิวบิตอาจไขกุญแจ Bitcoin ได้ในราว 26 วัน—แต่ยังไม่ใช่การแฮ็ก Bitcoin

IonQ ประกาศเมื่อ 8 กันยายน 2026 ว่า หากในอนาคต สร้างคอมพิวเตอร์ควอนตัม trapped-ion ที่ทนทานต่อความผิดพลาดได้ตามสถาปัตยกรรมที่บริษัทออกแบบ เครื่องดังกล่าวอาจใช้ Shor’s algorithm แก้ปัญหา elliptic-curve discrete logarithm ของเส้นโค้ง secp256k1 ได้ภายในเวลาไม่ถึง 26 วัน

secp256k1 คือเส้นโค้งเข้ารหัสที่ Bitcoin ใช้กับระบบลายมือชื่อดิจิทัล หลายคนเรียกเรื่องนี้ว่า “การเข้ารหัส 256 บิต” แต่ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องจริงคือการยืนยันตัวตนและการลงนามธุรกรรม ไม่ใช่การถอดอ่านข้อความหรือข้อมูลย้อนหลังจากบล็อกเชน 19

ตัวเลข 20,000 คิวบิต บอกอะไรบ้าง

ทรัพยากรที่ IonQ ประเมินสำหรับการโจมตีหนึ่งครั้ง ได้แก่

• 19,397 physical qubits
• 1,457 logical qubits
• Toffoli gates ราว 39 ล้านเกต
• เวลาประมาณ 25.7 วันต่อความพยายามหนึ่งครั้ง

Physical qubits คือคิวบิตจริงบนฮาร์ดแวร์ ซึ่งมีข้อผิดพลาดได้ง่าย ส่วน logical qubits คือหน่วยคำนวณที่สร้างขึ้นจาก physical qubits จำนวนมากผ่านการแก้ไขข้อผิดพลาด เพื่อให้คำนวณได้อย่างน่าเชื่อถือ IonQ จึงปัดตัวเลขรวมเป็นระบบขนาดประมาณ 20,000 physical qubits 19

เป้าหมายของการคำนวณคือปัญหา discrete logarithm บน secp256k1 หากผู้โจมตีแก้ปัญหานี้จากกุญแจสาธารณะได้ ก็อาจอนุมานกุญแจส่วนตัวที่สัมพันธ์กัน และสร้างลายมือชื่อธุรกรรมที่ผ่านการตรวจสอบได้ สำหรับ Bitcoin นั่นอาจนำไปสู่การใช้จ่ายเหรียญโดยไม่ได้รับอนุญาตจากเงินที่เปิดเผยกุญแจสาธารณะที่เกี่ยวข้องแล้ว ไม่ใช่การ “ถอดรหัสบล็อกเชนทั้งหมด” ย้อนหลัง 112

จุดสำคัญคือแบบจำลองวิศวกรรม ไม่ใช่การโจมตีที่เกิดขึ้นแล้ว

สิ่งที่ IonQ นำเสนอไม่ใช่การเจาะกระเป๋าเงินจริงหรือการโจมตีเครือข่าย Bitcoin แต่เป็นการประเมินทรัพยากรแบบเฉพาะเจาะจงกับสถาปัตยกรรมของบริษัท โดยนำ Shor’s algorithm ที่ปรับแต่งแล้ว ไล่ลงมาถึงกลไกแก้ไขข้อผิดพลาด และจัดตารางการทำงานบนสถาปัตยกรรม trapped-ion ที่เรียกว่า Walking Cat 19

คำว่า “fully compiled, end-to-end” จึงมีความหมายมากกว่าแค่ระบุจำนวนคิวบิตเชิงทฤษฎี เพราะการรันอัลกอริทึมควอนตัมจริงต้องคำนึงถึงอัตราความผิดพลาด ความเร็วของการปฏิบัติการ การเชื่อมต่อระหว่างคิวบิต การถอดรหัสข้อผิดพลาด และความสามารถในการผลิตและเดินระบบขนาดใหญ่ได้ต่อเนื่อง

ดังนั้น ตัวเลข 19,397 คิวบิตไม่ใช่เกณฑ์ตายตัวสำหรับทำลายระบบ elliptic-curve 256 บิตทุกประเภท แต่เป็นค่าประมาณของ IonQ สำหรับชุดอัลกอริทึมและโมเดลฮาร์ดแวร์ชุดหนึ่งโดยเฉพาะ 19

ยังไม่ใช่วันที่ Bitcoin ถูกทำลาย และยังไม่ใช่ Q-Day

IonQ ระบุชัดว่าเป็นการประเมินสำหรับคอมพิวเตอร์ที่ยังไม่ได้สร้าง บริษัทระบุว่าไม่มีสินทรัพย์ดิจิทัลหรือแพลตฟอร์มคริปโทเคอร์เรนซีที่ใช้งานอยู่ได้รับผลกระทบจากงานวิจัย และได้ใช้แนวทางเปิดเผยข้อมูลอย่างรับผิดชอบ รวมถึงส่งสำเนาล่วงหน้าให้หน่วยงานภาครัฐและผู้เกี่ยวข้องในอุตสาหกรรม 12

จำนวน physical qubits เพียงอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าโจมตีได้จริง เครื่องต้องรักษาการทำงานแบบทนทานต่อความผิดพลาด และทำสมรรถนะได้ตามสมมติฐานในแบบจำลองด้วย IonQ วางเป้าหมายตามแผนงานของบริษัทว่าจะมีระบบแบบทนทานต่อความผิดพลาดขนาด 10,000 physical qubits ในปี 2027 ซึ่งยังเป็นเป้าหมายของบริษัท ไม่ใช่ความสามารถที่พิสูจน์ได้อย่างอิสระแล้ว 1

คำว่า Q-Day หมายถึงจุดที่คอมพิวเตอร์ควอนตัมมีขีดความสามารถในทางปฏิบัติพอจะทำลายการเข้ารหัสกุญแจสาธารณะที่ใช้แพร่หลาย งานนี้ช่วยตีกรอบเส้นทางวิศวกรรมหนึ่งให้ชัดขึ้น แต่ไม่ได้บอกวันแน่นอนว่า Q-Day จะมาถึงเมื่อใด

ระบบใดมีความเสี่ยงจาก Shor’s algorithm

Shor’s algorithm คุกคามระบบกุญแจสาธารณะที่อาศัยความยากของการแยกตัวประกอบจำนวนเต็มหรือปัญหา discrete logarithm ซึ่งรวมถึง RSA, Diffie–Hellman, elliptic-curve Diffie–Hellman, ECDSA และ Schnorr signatures

สำหรับผู้ใช้บล็อกเชน ประเด็นหลักคือความเสี่ยงในการกู้กุญแจส่วนตัวจากกุญแจสาธารณะ แล้วนำไปปลอมลายมือชื่อเพื่อสั่งโอนเงิน ความกังวลแบบเดียวกันยังครอบคลุมระบบยืนยันตัวตนอื่น เช่น ใบรับรองดิจิทัล การลงนามโค้ด VPN, SSH และโครงสร้างพื้นฐานด้านอัตลักษณ์

ลายมือชื่อแบบ post-quantum ถูกออกแบบมาเพื่อไม่พึ่งปัญหาคณิตศาสตร์ที่ Shor’s algorithm โจมตีได้ แต่ไม่ได้ทำให้ระบบปลอดภัยจากความผิดพลาดด้านการพัฒนา การขโมยกุญแจ side channel หรือการย้ายระบบที่ทำอย่างไม่รัดกุม

BIP-360: ทางเลือกการย้ายของ Bitcoin ยังเป็นข้อเสนอ

ข้อเสนอ Bitcoin Improvement Proposal 360 หรือ BIP-360 เสนอ output type ที่เรียกว่า Pay-to-Merkle-Root (P2MR) เพื่อเอาเส้นทางใช้จ่ายผ่านกุญแจของ Taproot ซึ่งมีความเสี่ยงต่อควอนตัมออกไป และใช้การผูกมัดกับ script tree แทน โดยออกแบบให้รองรับการอัปเกรดแบบ soft fork ผ่าน SegWit v2 17

อย่างไรก็ดี นี่คือองค์ประกอบสำหรับการย้ายระบบ ไม่ใช่ยารักษาอัตโนมัติ

• เหรียญจะได้รับประโยชน์ก็ต่อเมื่อข้อเสนอถูกนำไปใช้จริง และผู้ใช้ย้ายเหรียญไปยัง output type ใหม่
• เหรียญใน output แบบเดิมจะไม่ถูกย้ายโดยอัตโนมัติ
• การเปิดใช้บน Bitcoin mainnet และการรองรับในวงกว้างจากกระเป๋าเงิน ยังต้องผ่านการทบทวนทางเทคนิค การพัฒนา และฉันทามติของระบบนิเวศ 18

ด้วยเหตุนี้ ตัวเลขโจมตีที่กินเวลาหลายสัปดาห์จึงไม่ใช่นาฬิกานับถอยหลังของ Bitcoin แบบตรงไปตรงมา การป้องกันระบบเข้ารหัสขนาดใหญ่ต้องใช้มาตรฐาน ซอฟต์แวร์ที่ตรวจสอบแล้ว การอัปเดตกระเป๋าเงิน การรองรับจากแพลตฟอร์มซื้อขาย การย้ายของผู้ใช้ และสำหรับเครือข่ายกระจายศูนย์ ยังต้องมีฉันทามติว่าจะจัดการกับเหรียญเดิมที่เปิดเผยกุญแจสาธารณะอย่างไร

สรุป: ควรเตรียมตัว ไม่ใช่ตื่นตระหนก

IonQ ไม่ได้ ระบุว่าบริษัททำลาย Bitcoin ขโมยกุญแจ หรือสร้างคอมพิวเตอร์ควอนตัมที่โจมตีได้แล้ว สิ่งที่บริษัทกล่าวคือได้จัดทำค่าประมาณทางวิศวกรรมแบบละเอียดว่า สถาปัตยกรรม trapped-ion ที่เสนออาจรัน Shor’s algorithm เพื่อโจมตี secp256k1 ได้ในอนาคต ด้วย physical qubits ราว 20,000 ตัว และใช้เวลาประมาณ 25.7 วันต่อความพยายาม 19

ข้อสรุปที่เหมาะสมจึงไม่ใช่การตื่นตระหนกหรือมองข้าม แต่คือการสำรวจว่าระบบใดพึ่งพาการเข้ารหัสแบบเดิม ออกแบบระบบให้เปลี่ยนอัลกอริทึมได้ง่าย และทยอยย้ายไปสู่การยืนยันตัวตนที่ทนต่อควอนตัม ก่อนวันที่คอมพิวเตอร์ควอนตัมที่มีนัยต่อการเข้ารหัสจะมาถึงจริง