สหรัฐฯ กล่าวหา 6 บริษัท AI จีนสกัดความสามารถโมเดลชั้นนำระดับอุตสาหกรรม

คำแนะนำด้านความมั่นคงไซเบอร์ร่วมของสำนักงานความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐฯ (NSA), สำนักงานความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์และโครงสร้างพื้นฐาน (CISA) และสำนักงานสอบสวนกลาง (FBI) กล่าวหาว่า บริษัท AI ที่ตั้งอยู่ในจีน 6 แห่งนำการสกัดความสามารถเชิงกรรมสิทธิ์จากโมเดล AI แนวหน้าของสหรัฐฯ มาเป็นส่วนสำคัญของกลยุทธ์การพัฒนาโมเดล ไม่ใช่เพียงการใช้เทคนิค “การกลั่นความรู้” (knowledge distillation) ตามปกติ ทั้งนี้ คำแนะนำดังกล่าวเป็น ข้อกล่าวหา ไม่ใช่ข้อยุติหรือคำวินิจฉัยทางกฎหมาย 12

ข้อกล่าวหาหลักคืออะไร

ตั้งแต่ปลายปี 2024 เป็นอย่างน้อย หน่วยงานทั้งสามกล่าวหาว่า DeepSeek, Moonshot AI, Alibaba, MiniMax, StepFun และ Z.AI ดึงข้อมูลรวมหลายพันล้านโทเคนจากการโต้ตอบหลายล้านครั้งกับโมเดลตระกูล Claude, GPT, Gemini และ Grok โดยหน่วยงานประเมินว่าอาจเกิดขึ้นโดยที่รัฐบาลจีนรับรู้ 1

เส้นทางเข้าถึงที่ถูกกล่าวหาครอบคลุม API ของผู้ให้บริการโดยตรง ผู้ให้บริการคลาวด์ระยะไกล และผู้รวมบริการ API จากภายนอกที่อาจบดบังข้อมูลระบุตัวลูกค้า รวมถึงบริการพร็อกซีแบบ “transfer station” ซึ่งถูกกล่าวหาว่าใช้หลบเลี่ยงข้อจำกัดตามภูมิศาสตร์ มาตรการป้องกัน ข้อกำหนดการใช้งาน และการติดตามย้อนกลับ 1

คำแนะนำยังระบุข้อกล่าวหาเรื่องการซื้อและแบ่งใช้สมาชิกแบบพรีเมียมเป็นจำนวนมาก การสลับเส้นทางเข้าถึงอัตโนมัติเมื่อถูกบล็อก การดึงกระบวนการให้เหตุผลแบบเป็นขั้นตอน (chain-of-thought) และการใช้ระบบประเมินผลเพื่อตรวจหาว่าผู้ให้บริการโมเดลเปลี่ยนแนวป้องกันในคำตอบหรือไม่ 1

แหล่งข้อมูลที่ให้มารองรับการมีอยู่ของ “transfer station” ในตลาดสีเทา แต่ยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันอย่างอิสระว่ามีการใช้ตลาด Taobao และ Xianyu ตามที่ถูกกล่าวอ้าง

รายชื่อบริษัทและสิ่งที่แต่ละแห่งถูกกล่าวหา

DeepSeek

หน่วยงานสหรัฐฯ ระบุว่า DeepSeek ดำเนินแคมเปญอย่างเป็นระบบตั้งแต่ปลายปี 2024 เพื่อสร้างข้อมูลฝึกสังเคราะห์สำหรับโมเดล R1 และ V3 โดยมุ่งดึงความสามารถด้านการให้เหตุผล ความรู้เฉพาะสาขา และฟังก์ชันเฉพาะทาง เพื่อลดต้นทุนวิจัยและการประมวลผล 1

ความสามารถที่คำแนะนำระบุมีทั้ง การเพิ่มประสิทธิภาพงานกฎหมาย งานที่ขับเคลื่อนด้วยกฎของ API การเขียนร่างกระบวนการให้เหตุผล ฟังก์ชันเอเจนต์ การปรับปรุงงานถาม-ตอบ ความสามารถด้านผู้ช่วยหรือโค้ช การสร้างฟังก์ชัน การปรับจูนแบบมีผู้สอน (supervised fine-tuning) ตลอดจนงานเขียนเชิงสร้างสรรค์และเชิงอาชีพ 1

รายงานกล่าวหาว่า DeepSeek ใช้ผลลัพธ์จากโมเดล Claude, Gemini, GPT และ Grok หลายรุ่น และระบุว่าตัวเลขต้นทุนการฝึก 5.6 ล้านดอลลาร์สหรัฐที่ DeepSeek เผยแพร่ต่อสาธารณะ ไม่ได้รวมต้นทุนหรือมูลค่าของข้อมูลที่ได้จากการกลั่นความรู้ตามข้อกล่าวหา 1

Moonshot AI

Moonshot AI ถูกกล่าวหาว่าดำเนินแคมเปญในวงกว้างตั้งแต่กลางปี 2025 โดยใช้ข้อมูลจาก Claude Fable 5 ในสัดส่วนสำคัญกับ Kimi-K3 และใช้ข้อมูลจาก GPT-4o กับ Kimi-K2 1

ตามคำแนะนำ บริษัทมีเป้าหมายเพื่อเสริมความสามารถด้านการปรับจูนแบบมีผู้สอน การเรียนรู้แบบเสริมแรง วิศวกรรมซอฟต์แวร์ และคณิตศาสตร์ 1

Alibaba, MiniMax, StepFun และ Z.AI

หน่วยงานกล่าวหาว่า Alibaba ใช้การกลั่นความรู้ในระดับอุตสาหกรรมเพื่อปรับปรุงตระกูลโมเดล Qwen 1 ส่วน MiniMax, StepFun และ Z.AI ก็ถูกระบุชื่อว่ามีส่วนในกิจกรรมการกลั่นโมเดลสหรัฐฯ อย่างมุ่งร้ายตามข้อกล่าวหา 1

อย่างไรก็ดี หลักฐานที่ให้มายังไม่มีรายละเอียดเฉพาะของ MiniMax ว่าเป็นแคมเปญใด โมเดลใด หรือความสามารถใด นอกเหนือจากข้อกล่าวหาทั่วไปดังกล่าว

ผู้ให้บริการ AI ควรรับมืออย่างไร

คำแนะนำร่วมเสนอ 3 มาตรการเร่งด่วนสำหรับบริษัท AI 1

1. ตรวจจับและบรรเทาความผิดปกติ — เฝ้าระวังพรอมป์ต์ บัญชี เครือข่าย และพฤติกรรมที่น่าสงสัย เช่น สัดส่วนสมาชิกต่อปริมาณการใช้งานที่สูงผิดปกติ บัญชีใหม่ที่ใช้โควตาสูงสุดทันที หรือปริมาณคำขอระดับองค์กร 1
2. ปรับคำตอบแบบเลือกเป้าหมาย — เปลี่ยนรายละเอียดของผลลัพธ์อย่างแนบเนียนเมื่อสงสัยว่าเป็นความพยายามสกัดข้อมูล เพื่อลดประโยชน์ของคำตอบต่อแคมเปญกลั่นความรู้ โดยไม่จำเป็นต้องเปิดเผยวิธีตรวจจับ 1
3. แลกเปลี่ยนข่าวกรองข้ามระบบนิเวศ — เชื่อมโยงข้อมูลกิจกรรมระหว่างผู้ให้บริการโมเดล แพลตฟอร์มคลาวด์ และผู้รวม API เพื่อเปิดเผยแคมเปญที่จงใจแบ่งการดำเนินการไปตามผู้ให้บริการและเส้นทางเข้าถึงหลายแห่ง 1

แนวทางความร่วมมือด้านความมั่นคงไซเบอร์ AI ของ CISA ยังสนับสนุนให้ผู้ให้บริการ นักพัฒนา และผู้ใช้งาน AI แลกเปลี่ยนข้อมูลภัยคุกคามกับหน่วยงานรัฐและภาคอุตสาหกรรมโดยสมัครใจ 4

ประเด็นที่หลักฐานชุดนี้ยังยืนยันไม่ได้

เอกสารที่ให้มาไม่เพียงพอที่จะยืนยันคำตอบอย่างเป็นทางการของจีนหรือคำแถลงของเหมา หนิง โฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีน รวมถึงยังไม่ยืนยันถ้อยคำเตือนเฉพาะเจาะจงของรัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ สก็อตต์ เบสเซนต์ เรื่องมาตรการคว่ำบาตรหรือการขึ้นบัญชี Entity List

เช่นเดียวกัน หลักฐานชุดนี้ยังไม่พิสูจน์ความเชื่อมโยงระหว่างข้อพิพาทกับการเจรจาความปลอดภัย AI ระหว่างสหรัฐฯ-จีนที่มีรายงานว่ากำหนดในช่วงกลางเดือนกันยายน หรือข้ออ้างเรื่องช่องว่างประสิทธิภาพระหว่างโมเดลจีนกับสหรัฐฯ ที่แคบลง นอกจากนี้ ยังไม่มีหลักฐานอิสระในชุดข้อมูลนี้ยืนยันรายงานว่า Google ตรวจพบแคมเปญที่มีพรอมป์ต์มากกว่า 100 ล้านรายการ