4 ค่ายมือถือยุโรปคุยตั้งพันธมิตรประมูลคลื่นดาวเทียม 2 GHz ปูทางบริการมือถือเชื่อมดาวเทียมแข่ง Starlink

รายงานระบุว่า Deutsche Telekom, Orange, Vodafone และ Telefónica กำลังหารือในระยะเริ่มต้นถึงการตั้งกลุ่มพันธมิตรเพื่อยื่นประมูลคลื่นความถี่ดาวเทียมของสหภาพยุโรป (EU) และให้บริการ เชื่อมต่อดาวเทียมสู่โทรศัพท์โดยตรง หรือ direct-to-mobile อย่างไรก็ดี นี่ยังไม่ใช่การยื่นประมูลที่ยืนยันแล้ว และยังไม่มีการตัดสินใจสุดท้ายเรื่องการตั้งบริษัท กลุ่มดาวเทียม หรือกำหนดเปิดให้บริการ 1

คลื่นที่ต้องการประมูลคืออะไร

คณะกรรมาธิการยุโรปเสนอให้ใช้กระบวนการคัดเลือกและอนุญาตสิทธิในระดับ EU สำหรับระบบบริการดาวเทียมเคลื่อนที่ (MSS) บนย่านคลื่น 2 GHz หลังสิทธิการใช้งานปัจจุบันสิ้นสุดลงในเดือนพฤษภาคม 2027 จุดสำคัญคือการทำให้เงื่อนไขการใช้คลื่นเป็นมาตรฐานเดียวกันในประเทศสมาชิก แทนการให้ผู้ประกอบการต้องจัดการขั้นตอนคลื่นแยกประเทศ 23

นโยบายนี้เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามของ EU ที่ต้องการลดการพึ่งพาโครงสร้างพื้นฐานสื่อสารจากต่างชาติ และเพิ่มขีดความสามารถด้านการสื่อสารที่ยุโรปควบคุมได้เอง โดยมีแผนกันคลื่นราวหนึ่งในสามไว้ใช้ในภาครัฐ การสื่อสารสำคัญ ความมั่นคง และการทหาร ผ่านผู้ให้บริการของ EU ที่เชื่อมต่อกับโครงการดาวเทียมหลายวงโคจร IRIS² ของสหภาพยุโรป 2

เหตุใดจึงอาจเป็นคู่แข่งของ Starlink

หากทั้งสี่รายรวมพลังกันได้ ทั้งฐานลูกค้าและโครงข่ายมือถือที่ครอบคลุมยุโรป รวมถึงสิทธิใช้คลื่นร่วมกัน อาจต่อยอดเป็นบริการที่มือถือทั่วไปเชื่อมต่อกับดาวเทียมได้โดยตรง โดยไม่จำเป็นต้องใช้อุปกรณ์ดาวเทียมเฉพาะทาง

ในระยะแรก บริการลักษณะนี้อาจเหมาะกับการส่งข้อความ การติดต่อฉุกเฉิน/SOS และการขยายสัญญาณไปยังพื้นที่ที่โครงข่ายภาคพื้นดินเข้าไม่ถึง ส่วนการโทรและดาต้าจะทำได้มากเพียงใด ขึ้นอยู่กับปริมาณคลื่นที่มี ความเข้ากันได้ของโทรศัพท์ และประสิทธิภาพจริงของระบบดาวเทียมกับโครงข่ายมือถือ 1

หากเกิดขึ้นจริง โครงการดังกล่าวอาจกลายเป็นทางเลือกแบบผู้ให้บริการยุโรปเป็นผู้นำ สำหรับบริการ direct-to-device จากผู้เล่นนอกยุโรปอย่าง Starlink ของ SpaceX แต่คำว่า “คู่แข่ง” ยังควรตีความอย่างระมัดระวัง เพราะแผนอยู่เพียงขั้นหารือเบื้องต้น 1

มีรากฐานความร่วมมืออยู่แล้ว

ผู้ให้บริการเหล่านี้ไม่ได้เริ่มต้นจากศูนย์ Orange ได้ทำข้อตกลงกับ AST SpaceMobile และ Satellite Connect Europe ซึ่งเป็นบริษัทร่วมทุนของ AST SpaceMobile กับ Vodafone เพื่อผลักดันการเชื่อมต่อดาวเทียมสู่มือถือโดยตรง โดยมีแผนสาธิตบริการเสียง SMS และดาต้าในโรมาเนีย 56

นอกจากนี้ AST SpaceMobile ระบุว่ามีการทดสอบการผสานระบบกับ Vodafone, Orange, Telefónica และ Deutsche Telekom ในตลาดยุโรปแล้ว ซึ่งสะท้อนว่าบริการประเภทนี้กำลังขยับจากแนวคิดไปสู่การทดสอบการทำงานร่วมกับเครือข่ายมือถือจริง 6

โจทย์ใหญ่ก่อนจะกลายเป็นบริการจริง

แม้ภาพของ “เครือข่ายยุโรปเชื่อมมือถือผ่านดาวเทียม” จะน่าสนใจ แต่ยังมีเรื่องสำคัญที่ต้องตกลงกันอีกมาก ได้แก่

• สัดส่วนการถือครอง เงินทุน และรูปแบบบริหารกลุ่มพันธมิตร
• กติกาใช้คลื่นร่วมกัน การให้สิทธิ์เข้าถึงเครือข่าย และบริการขายส่ง
• การเลือกว่าจะสร้าง จัดซื้อ หรือผสมผสานขีดความสามารถด้านดาวเทียมกับพันธมิตร เช่น AST SpaceMobile
• การแบ่งรายได้และความสัมพันธ์กับลูกค้า ระหว่างผู้ให้บริการมือถือที่ปกติเป็นคู่แข่งกัน
• การทำให้ระบบดาวเทียมอยู่ร่วมกับโครงข่ายภาคพื้นดินได้อย่างไม่รบกวนกัน รวมถึงการโรมมิงและบริการฉุกเฉินที่ทำงานต่อเนื่อง
• ความเข้ากันได้ของโทรศัพท์ ความครอบคลุม ความจุของเครือข่าย และต้นทุนต่อการให้บริการ

ด้านกฎระเบียบ กรอบของ EU ยังเป็นเพียงข้อเสนอ จึงต้องรอการกำหนดเกณฑ์คัดเลือกและสัดส่วนจัดสรรคลื่นให้ชัดเจนก่อน อีกทั้งการร่วมทุนของผู้ให้บริการรายใหญ่ย่อมอาจถูกตรวจสอบทั้งตามกฎหมายการแข่งขันและประเด็นความมั่นคง 23

สรุปคือ การหารือครั้งนี้มีนัยสำคัญเพราะอาจรวบรวมผู้ให้บริการมือถือรายใหญ่ของยุโรป คลื่นความถี่ และพันธมิตรดาวเทียม มาอยู่ในแพลตฟอร์มบริการมือถือเชื่อมดาวเทียมเดียวกันได้ แต่ในเวลานี้ หลักฐานยืนยันได้เพียงว่าเป็นการเจรจาเบื้องต้นเท่านั้น การประมูลอย่างเป็นทางการและการให้บริการในวงกว้างยังขึ้นอยู่กับการตัดสินใจเชิงนโยบาย การพิสูจน์เทคโนโลยี และโมเดลธุรกิจที่ทำได้จริง 12