Uber ปลด 3,300 ตำแหน่ง เพื่อองค์กรที่แบนลงและพร้อมรับยุคโรโบแท็กซี่

Uber วางแผนลดพนักงานราว 3,300 ตำแหน่งในเดือนกันยายน 2026 คิดเป็นประมาณ 10% ของพนักงานทั่วโลกราว 34,000 คน การตัดสินใจครั้งนี้ควรมองว่าเป็นการรื้อโครงสร้างองค์กร มากกว่าจะเป็นการปลดคนเพราะ AI ตามที่บริษัทประกาศไว้โดยตรง เป้าหมายคือการลดชั้นการบริหาร ลดต้นทุนและเวลาที่สูญไปกับการประสานงาน แล้วโยกทรัพยากรไปยังธุรกิจเรียกรถ เดลิเวอรี และรถยนต์ไร้คนขับ หรือโรโบแท็กซี่ 23

Uber กำลังเปลี่ยนอะไรบ้าง

นี่เป็นการลดคนครั้งใหญ่ที่สุดของ Uber นับตั้งแต่การลดพนักงานในช่วงการระบาดของโควิด-19 ดารา โคสรอว์ชาฮี ซีอีโอของบริษัท ระบุว่า การเติบโตอย่างรวดเร็วในช่วงหลายปีทำให้องค์กรมีชั้นการบังคับบัญชามากขึ้น การประสานงานมากขึ้น และความเป็นเจ้าของงานที่กระจัดกระจาย ซึ่งไม่เหมาะกับขนาดบริษัทในปัจจุบันอีกต่อไป 23

มาตรการไม่ได้เป็นเพียงการตัดตำแหน่งแบบเฉลี่ยทุกฝ่าย แต่เน้นปรับวิธีจัดวางคนและทีมงาน ได้แก่

• ลดจำนวนพนักงานที่อยู่ต่ำกว่าซีอีโอ 7 ชั้นการรายงานขึ้นไปลง 20% 2
• ลด “ไมโครทีม” หรือทีมที่ผู้จัดการมีผู้ใต้บังคับบัญชาเพียง 1-2 คนลงเกือบครึ่งหนึ่ง 6
• ผู้จัดการบางส่วนอาจเปลี่ยนไปทำงานในบทบาทผู้ปฏิบัติงานเฉพาะทาง (individual contributor) แทนการออกจากบริษัททั้งหมด สะท้อนว่าแกนหลักคือการลดชั้นการบริหาร 6
• รวมทีมงานและรวมบุคลากรไว้ในศูนย์กลางสำนักงานสำคัญมากขึ้น 311
• จำกัดตำแหน่งทำงานทางไกลเต็มรูปแบบให้เหลือราว 1% ของพนักงาน ขณะที่นโยบายเข้าสำนักงานอย่างน้อยสัปดาห์ละ 3 วันยังคงอยู่ 2

ภาพรวมคือ Uber ต้องการลดการส่งต่องานหลายทอด ลดความรับผิดชอบที่ไม่ชัดเจน และทำให้การตัดสินใจเร็วขึ้น

เหตุผลที่บริษัทระบุ: เรียบง่ายขึ้น เร็วขึ้น และมีเงินลงทุนมากขึ้น

โคสรอว์ชาฮีอธิบายว่าการเปลี่ยนแปลงนี้มีไว้เพื่อทำให้ Uber “เรียบง่ายขึ้นและเร็วขึ้น” พร้อมเพิ่มขีดความสามารถในการลงทุนเพื่ออนาคต รายงานระบุว่าบริษัทจะปรับการใช้จ่ายไปสู่ธุรกิจเรียกรถ เดลิเวอรี และโรโบแท็กซี่มากขึ้น 35

ดังนั้น Uber ไม่ได้อธิบายการปลดครั้งนี้เป็นหลักว่าเกิดจากอุปสงค์หดตัวหรือวิกฤตค่าใช้จ่ายเฉพาะหน้า แต่เป็นการแก้โมเดลการดำเนินงานหลังบริษัทขยายตัวมาเป็นเวลานาน เพื่อลดระบบราชการภายในและให้คนกับเงินทุนมุ่งไปที่ธุรกิจหลักและโอกาสใหม่ 311

ไม่ใช่ “ปลดเพราะ AI” ตามคำอธิบายของ Uber

ประกาศของบริษัทไม่ได้ระบุว่า AI เข้ามาแทนที่พนักงานแล้วจึงต้องลดตำแหน่ง เหตุผลที่ระบุคือความซับซ้อนขององค์กร ทั้งชั้นผู้บริหารที่มากเกินไป การประสานงานที่หนัก และทีมย่อยที่กระจัดกระจาย 23

ส่วนข้อกล่าวอ้างว่า Uber ใช้งบ AI ทั้งปีหมดภายในเพียง 4 เดือนนั้น มีที่มาจากเนื้อหาที่ผู้ใช้เผยแพร่ ไม่ใช่การเปิดเผยข้อมูลโดย Uber และยังไม่ใช่หลักฐานเพียงพอที่จะสรุปว่า AI เป็นสาเหตุของการลดพนักงานรอบนี้ รายงานคุณภาพสูงเกี่ยวกับการปรับโครงสร้างเดือนกันยายนชี้ไปที่การทำให้องค์กรบริหารง่ายขึ้นและการจัดลำดับการลงทุนใหม่ ไม่ใช่การแทนคนด้วย AI 2

AI อาจมีบทบาทต่อวิธีลงทุนและการดำเนินงานของแพลตฟอร์มเทคโนโลยีในระยะยาว แต่ยังไม่ควรนำมาอธิบายว่าเป็นสาเหตุที่ยืนยันได้ของการปลดพนักงานครั้งนี้

โรโบแท็กซี่คือฉากหลังเชิงกลยุทธ์ที่ชัดที่สุด

แรงผลักเชิงกลยุทธ์ที่จับต้องได้กว่าคือการเตรียมรับการเดินทางแบบไร้คนขับ เดือนเมษายนมีรายงานว่า Uber ให้คำมั่นลงทุนมากกว่า 10,000 ล้านดอลลาร์เพื่อซื้อรถยนต์อัตโนมัติและลงทุนในผู้พัฒนาเทคโนโลยี ซึ่งเป็นการขยับออกจากโมเดลแพลตฟอร์มที่ไม่ต้องถือครองสินทรัพย์มากแบบเดิม

ต่อมาในเดือนสิงหาคม Uber ระบุว่าจะใช้จ่ายมากกว่า 10,000 ล้านดอลลาร์กับโรโบแท็กซี่ในช่วงหลายปีข้างหน้า เงินส่วนนี้ครอบคลุมการลงทุนในพันธมิตรด้านการขับขี่อัตโนมัติ การสนับสนุนการดำเนินงานกองรถ และภาระผูกพันด้านยานพาหนะ ทั้งยังยืนยันว่า Waymo ยังเป็นพันธมิตรสำคัญ แม้จะมีรายงานว่าความร่วมมือระหว่างสองฝ่ายมีความตึงเครียด

นัยสำคัญคือ เมื่อเครือข่ายโรโบแท็กซี่ขยายตัว Uber ต้องรักษาบทบาทของตัวเองในฐานะแพลตฟอร์มที่เชื่อมผู้โดยสาร ผู้ให้บริการกองรถ และผู้พัฒนารถยนต์ไร้คนขับ องค์กรที่แบนลงอาจช่วยให้บริษัทสร้างและบริหารพันธมิตร จัดการกองรถ ระบบตลาดกลาง การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการดำเนินงานในแต่ละพื้นที่ได้คล่องตัวกว่าเดิม

อย่างไรก็ดี ความเชื่อมโยงนี้เป็นข้อวิเคราะห์จากการปรับโครงสร้างที่เกิดขึ้นควบคู่กับการลงทุนรถยนต์ไร้คนขับ ไม่ใช่หลักฐานว่าทุกตำแหน่งที่ถูกยกเลิกถูกแทนที่ด้วยการลงทุนในโรโบแท็กซี่โดยตรง แต่ถ้อยแถลงของ Uber เองเชื่อมเป้าหมายการเป็นองค์กรที่เร็วขึ้นเข้ากับการลงทุนเพื่อ “อนาคตแบบอัตโนมัติ” 59

สิ่งที่ยังสรุปไม่ได้จากการปลดพนักงาน

ข้อมูลที่มีสนับสนุนข้อสรุปว่า Uber กำลังลดพนักงานประมาณ 3,300 ตำแหน่ง ทำให้องค์กรแบนลง จำกัดงานทางไกล และเพิ่มความสามารถในการจัดสรรทรัพยากรไปยังธุรกิจหลักกับการเดินทางอัตโนมัติ 236

แต่ยังไม่มีหลักฐานที่ยืนยันว่าผลตอบแทนหุ้นที่อ่อนแอ การแข่งขันกับคู่แข่งรายใดรายหนึ่งในธุรกิจเรียกรถหรือเดลิเวอรี หรือธุรกรรมกับ Delivery Hero เป็นสาเหตุโดยตรงของการปรับลดพนักงานในเดือนกันยายน ปัจจัยเหล่านี้อาจเป็นส่วนหนึ่งของสภาพแวดล้อมทางธุรกิจโดยรวม แต่ไม่ได้ถูกระบุเป็นเหตุผลในการปลดคนของบริษัท

เช่นเดียวกัน การแข่งขันด้านโรโบแท็กซี่กับ Waymo และ Tesla อาจเพิ่มความเร่งด่วนให้กลยุทธ์รถยนต์ไร้คนขับของ Uber แต่หลักฐานที่แข็งแรงที่สุดคือแผนลงทุนของ Uber และความสัมพันธ์กับ Waymo ที่ยังดำเนินอยู่แม้มีความไม่แน่นอน ไม่ใช่ข้อสรุปว่าคู่แข่งรายใดรายหนึ่งเป็นชนวนให้เกิดการปลดพนักงาน

สรุป

Uber ใช้การลดพนักงานราว 10% เพื่อจัดโครงสร้างบริษัทใหม่ให้มีชั้นการบริหารน้อยลง ลดทีมขนาดเล็ก รวมการทำงาน และแทบยุติบทบาททางไกลเต็มรูปแบบ เป้าหมายที่บริษัทประกาศคือเพิ่มความเร็วในการดำเนินงานและเพิ่มศักยภาพการลงทุน ไม่ใช่การใช้ AI เข้ามาแทนที่คนทำงาน 23

การเดิมพันที่ใหญ่กว่าคือ Uber ต้องการเป็นบริษัทที่คล่องตัวพอจะแข่งขันในตลาดเรียกรถที่กำลังถูกกำหนดทิศทางมากขึ้นโดยรถยนต์ไร้คนขับ โดยยังรักษาบทบาทในการเชื่อมผู้โดยสาร ระบบตลาดกลาง และการปฏิบัติการไว้ให้ได้ แม้รูปแบบเครือข่ายเดิมจะตั้งอยู่บนคนขับมนุษย์ก็ตาม