กลุ่ม WhatsApp วิศวกรกว่า 500 คน ช่วยชี้เป้ากู้ภัยอุโมงค์เนปาลได้อย่างไร

หลังธารน้ำแข็งพังถล่มและก่อให้เกิดน้ำป่าที่ไหลทะลักผ่านหุบเขาทริชูลีของเนปาลเมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2026 ปัญหาเร่งด่วนของหน่วยกู้ภัยไม่ได้มีเพียงการขุดเปิดทาง แต่คือการทำความเข้าใจว่าอุโมงค์ของโรงไฟฟ้าพลังน้ำที่ต้องค้นหานั้นเหลือสภาพอย่างไรบ้าง หลังถูกฝัง กลบด้วยโคลน และเปลี่ยนรูปจากแรงน้ำกับเศษซาก

กลุ่ม WhatsApp ที่มีอยู่ก่อนเกิดเหตุ และขยายสมาชิกเป็นวิศวกร อดีตพนักงานโรงไฟฟ้า เจ้าหน้าที่ และผู้เชี่ยวชาญอื่น ๆ มากกว่า 500 คน จึงกลายเป็นเครือข่ายสนับสนุนด้านเทคนิคจากระยะไกลให้ทีมภาคสนาม 10

เปลี่ยนความรู้ที่กระจัดกระจายให้เป็นแนวทางค้นหา

ในพื้นที่ที่โครงสร้างพื้นฐานเสียหายหนัก การหาเอกสารจากหน้างานอาจทำไม่ได้เลย สมาชิกกลุ่มจึงส่งแบบแปลนผังโครงการและรายละเอียดของโรงไฟฟ้าพลังน้ำ รวมถึงโครงการชิลิเม เมื่อผู้กู้ภัยจำเป็นต้องรู้ว่าเดิมอุโมงค์และทางเข้าอยู่ตรงไหน 10

งานกู้ภัยใต้ดินไม่ใช่แค่ใช้รถขุดเปิดหน้าดิน ทีมต้องประเมินว่าทางเข้าที่ถูกกลบอาจอยู่จุดใด ยังมีช่องทางหรือโพรงหลงเหลือหรือไม่ และตำแหน่งใดที่เครื่องจักรสามารถทำงานได้โดยไม่ทำให้พื้นที่ที่ไม่มั่นคงอยู่แล้วเสี่ยงกว่าเดิม ความคุ้นเคยของอดีตพนักงานต่อโรงงาน รวมถึงข้อมูลผู้สูญหาย ช่วยเติมบริบทให้แบบแปลนเหล่านั้น 10

ในทางปฏิบัติ กลุ่มแชตทำหน้าที่เป็นช่องทางเร่งด่วนที่เชื่อมทีมภาคสนามเข้ากับผู้ที่รู้จักโครงสร้าง เมื่อมีคำขอแบบแปลนหรือรายละเอียดเฉพาะจุด วิศวกรหรืออดีตพนักงานที่ไม่ได้อยู่ในหุบเขาก็สามารถตอบกลับได้อย่างรวดเร็ว ทั้งนี้ กลุ่มไม่ได้ทดแทนเจ้าหน้าที่กู้ภัย เครื่องจักรหนัก หรืออากาศยาน แต่ช่วยให้การใช้ทรัพยากรเหล่านั้นมีเป้าหมายชัดขึ้น 10

เหตุใดผังอุโมงค์จึงสำคัญ

เศษซากจากน้ำป่าตัดขาดและเปลี่ยนเส้นทางเข้าถึงโครงการไฟฟ้าพลังน้ำหลายแห่ง โคลนหนา โครงสร้างที่เสียหาย และอุโมงค์ที่อัดแน่นด้วยเศษวัสดุ ทำให้ทีมเข้าถึงคนงานที่เชื่อว่าติดอยู่ใต้ดินได้ยากมาก 9

ทีมกู้ภัยใช้คำแนะนำทางเทคนิคร่วมกับการประเมินว่าจะเคลียร์เศษซากตรงไหน เข้าหาช่วงอุโมงค์ที่ถูกปิดกั้นอย่างไร และจุดใดอาจส่งออกซิเจนผ่านท่อไปยังโพรงที่อาจมีผู้รอดชีวิตอยู่ เป้าหมายคือเปลี่ยนข้อมูลที่ยังไม่สมบูรณ์—ทั้งแบบแปลน ความทรงจำเกี่ยวกับสภาพพื้นที่เดิม และรายงานตำแหน่งที่คนงานน่าจะอยู่—ให้เป็นความพยายามค้นหาที่ปลอดภัยและเจาะจงกว่าเดิม 10

อย่างไรก็ดี แบบแปลนบอกได้เพียงสภาพก่อนเกิดภัยพิบัติ ไม่อาจระบุได้แน่ชัดว่ากระแสโคลนและเศษซากขนาดมหาศาลได้เปลี่ยนอุโมงค์ไปมากเพียงใด การตัดสินใจทุกครั้งจึงยังต้องตรวจสอบกับสภาพจริงในพื้นที่

การช่วยชีวิตที่อัปเปอร์ทริชูลี 3A ทำให้ความหวังยังอยู่

วันที่ 4 กันยายน หรือ 9 วันหลังภัยพิบัติ เจ้าหน้าที่กู้ภัยสามารถนำคนงาน 2 คนออกมาจากอุโมงค์ที่เชื่อมกับโครงการไฟฟ้าพลังน้ำอัปเปอร์ทริชูลี 3A ได้อย่างปลอดภัย เหตุการณ์นี้ชี้ให้เห็นว่าพื้นที่กำบังภายในโครงข่ายใต้ดินที่เสียหายอาจยังคงเอื้อต่อการรอดชีวิตได้ในบางกรณี 8

ความสำเร็จดังกล่าวยังเป็นเหตุผลให้การค้นหาแบบมุ่งเป้าดำเนินต่อไปในพื้นที่อื่น เจ้าหน้าที่และผู้ปฏิบัติงานกู้ภัยที่ Reuters อ้างถึงประเมินว่า มีผู้คนอย่างน้อย 900 คนอาจติดอยู่ในอุโมงค์ที่เกี่ยวข้องกับโครงการไฟฟ้าพลังน้ำ 6 แห่ง 7 รายงานยังระบุถึงการค้นหาที่ชิลิเมและราซูวากาดี ซึ่งทีมยังต้องเผชิญโครงสร้างใต้ดินที่ถูกกีดขวางและไม่อาจประเมินโอกาสรอดชีวิตได้แน่ชัด 10

เครื่องมือสื่อสารที่มีบทบาทเฉพาะ แต่สำคัญ

กลุ่ม WhatsApp ไม่ได้ทำให้ความเสียหายจากภัยพิบัติลดลง และไม่ได้รับประกันว่าจะเข้าถึงผู้ที่ติดอยู่ได้ คุณค่าของมันอยู่ที่การรวบรวมความทรงจำขององค์กรและเอกสารวิศวกรรมให้พร้อมใช้งานได้รวดเร็วพอจะช่วยประกอบการตัดสินใจที่เป็นความเป็นความตาย ในภารกิจกู้ภัยที่สถานการณ์เปลี่ยนตลอดเวลา

ภัยพิบัติครั้งนี้เกิดหลังมวลน้ำแข็ง หิน และโคลนถล่มในพื้นที่ชายแดนเทือกเขาหิมาลัย รายงานระยะแรกระบุว่ามีผู้เสียชีวิตมากกว่า 1,200 คน และผู้สูญหายหลายพันคน โดยตัวเลขยังเปลี่ยนแปลงระหว่างการค้นหาและกู้ภัย 78 ท่ามกลางสถานการณ์เช่นนั้น แอปส่งข้อความธรรมดา ๆ จึงกลายเป็นชั้นประสานงานที่ใช้งานได้จริง ช่วยให้ทีมภาคสนามตั้งคำถามได้แม่นยำขึ้นว่าใต้กองซากมีอะไรอยู่ และจุดใดที่การค้นหายังมีโอกาสพบผู้รอดชีวิต