สี จิ้นผิงอาจพาคณะซีอีโอจีนเยือนวอชิงตัน: สัญญาณสำคัญ แต่ยังไม่ใช่สูตรสำเร็จสู่ข้อตกลงใหญ่

รายงานที่ว่า ประธานาธิบดีสี จิ้นผิงของจีนกำลังเตรียมพาคณะผู้นำภาคธุรกิจจำนวนมากไปยังกรุงวอชิงตัน เป็นการทูตเศรษฐกิจที่มีนัยสำคัญ แต่ข้อเท็จจริงสำคัญยังอยู่ในขั้นไม่ยืนยัน: Reuters อ้างแหล่งข่าว 2 รายว่ากำลังมีการเตรียมคณะดังกล่าว ขณะที่ยังไม่ทราบว่าบริษัทหรือผู้บริหารรายใดจะร่วมเดินทาง และเจ้าหน้าที่ทำเนียบขาวระบุว่า รัฐบาลไม่ได้ “ติดตาม” คณะซีอีโอจีนนี้ 15

หากเกิดขึ้นจริง ความสำคัญของคณะนี้ไม่ได้อยู่ที่การรับประกันว่าจะมีดีลลงทุนหรือข้อตกลงการค้าใหม่ แต่อยู่ที่การนำการพบปะระดับผู้นำมาวางคู่กับภาคธุรกิจอย่างเปิดเผย ในช่วงที่สหรัฐระแวดระวังการลงทุนจากจีน และความสัมพันธ์ระหว่างปักกิ่งกับภาคเอกชนของตนเองตึงเครียด 1

สิ่งที่ยืนยันได้เกี่ยวกับการเยือน 24 กันยายน

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์กล่าวว่า เขาจะต้อนรับสี จิ้นผิงที่ทำเนียบขาวในวันที่ 24 กันยายน พร้อมจัดงานเลี้ยงรับรองระดับรัฐ รายงานเกี่ยวกับคณะซีอีโอระบุเพียงว่าอาจเป็นคณะขนาดใหญ่ผิดปกติ แต่ยังไม่ยืนยันรายชื่อผู้เข้าร่วม หรือดีลเฉพาะที่จะประกาศในช่วงการเยือน 51

จุดนี้สำคัญ เพราะการมีคณะธุรกิจร่วมเดินทางอาจเปิดทางให้เกิดการพบปะ คำมั่นทางการค้า หรือการสั่งซื้อสินค้าได้ แต่คณะดังกล่าวไม่ใช่ข้อตกลงในตัวเอง ข้อมูลที่มีจึงชี้ได้เพียงว่า จีนต้องการส่งสัญญาณสนับสนุนความสัมพันธ์ด้านการลงทุนและการค้า ไม่ได้หมายความว่าทั้งสองฝ่ายตกลงกันได้แล้วในข้อพิพาทหลัก 1

เหตุใดจึงเป็นความเคลื่อนไหวที่ไม่ปกติสำหรับสี จิ้นผิง

ครั้งล่าสุดที่สี จิ้นผิงพาคณะนักธุรกิจขนาดใหญ่ไปสหรัฐคือปี 2015 ซึ่งมีทั้งแจ็ก หม่า ผู้ก่อตั้ง Alibaba, โปนี หม่า ผู้ก่อตั้ง Tencent, ผู้บริหารธนาคารจีน และตัวแทนรัฐวิสาหกิจ ในการเยือนครั้งนั้น จีนลงนามข้อตกลงมูลค่ารายงาน 38,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อซื้อเครื่องบิน Boeing 300 ลำ 1

ความต่างจากอดีตทำให้แผนการเยือนในปี 2026 น่าจับตา Reuters ระบุว่าการพาคณะธุรกิจขนาดใหญ่ร่วมเดินทางถือว่าไม่ปกติ เมื่อคำนึงถึงการมีตัวอย่างเช่นนี้ไม่มากในระยะหลัง ความกังขาของสหรัฐต่อการลงทุนจีน และความสัมพันธ์ที่ไม่ราบรื่นระหว่างรัฐบาลจีนกับภาคเอกชน 1

คณะผู้บริหารระดับสูงจึงอาจมีเป้าหมาย 2 ด้านพร้อมกัน

• ส่งสัญญาณว่า รัฐบาลจีนหนุนการติดต่อทางธุรกิจ การนำผู้นำบริษัทไปด้วยทำให้ปักกิ่งแสดงท่าทีต่อสาธารณะว่าต้องการหารือเรื่องการค้าและการลงทุนข้ามพรมแดน
• ผลักดันโอกาสที่จับต้องได้เป็นรายกรณี ในสภาพแวดล้อมที่การลงทุนจีนในสหรัฐอ่อนไหวทางการเมือง บริษัทต่าง ๆ อาจมีบทบาทมากกว่าในการเจรจาการซื้อสินค้า หรือความร่วมมือเฉพาะด้าน แทนการให้คำมั่นว่าจะเปิดการไหลเข้าของเงินทุนอย่างกว้างขวาง

แน่นอนว่า สิ่งนี้ไม่ได้ลบความกังวลของสหรัฐด้านความมั่นคงและกฎระเบียบออกไป แต่เป็นช่องทางให้ปักกิ่งแสดงความพร้อมต่อการมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจ โดยไม่ต้องยอมอ่อนข้อในประเด็นยุทธศาสตร์ที่อ่อนไหวที่สุด

บทเรียนจากปี 2015: ซีอีโอช่วยเพิ่มน้ำหนัก แต่ไม่แก้ปัญหาใหญ่แทนรัฐบาล

การเยือนเมื่อปี 2015 เป็นตัวเปรียบเทียบที่ชัดเจน เพราะรวมทั้งการทูตระดับผู้นำ การปรากฏตัวของภาคธุรกิจ และข้อตกลงเครื่องบินครั้งใหญ่ 1 แต่ก็สะท้อนข้อจำกัดของการทูตผ่านซีอีโอเช่นกัน: การประกาศเชิงพาณิชย์อาจมีมูลค่าสูง แม้ความขัดแย้งทางเศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์ในวงกว้างจะยังไม่ได้ข้อยุติ

ทรัมป์เองก็ใช้แนวทางนำภาคธุรกิจร่วมการทูตในทิศทางกลับกัน ระหว่างเยือนจีนเมื่อเดือนพฤษภาคม 2026 เขามีผู้บริหารสหรัฐมากกว่าสิบคนร่วมคณะ รวมถึงเจนเซน หวง จาก Nvidia, ทิม คุก จาก Apple, อีลอน มัสก์ จาก Tesla และ SpaceX และแลร์รี ฟิงก์ จาก BlackRock

แต่ทริปดังกล่าวก็แสดงให้เห็นข้อจำกัดเช่นกัน ทรัมป์เดินทางออกจากปักกิ่งโดยไม่มีความคืบหน้าทางการค้าครั้งใหญ่ และการซื้อเครื่องบิน Boeing 200 ลำที่ประกาศออกมามีจำนวนน้อยกว่าที่มีรายงานคาดไว้ก่อนการพบกัน บทเรียนสำหรับการประชุมที่วอชิงตันจึงตรงไปตรงมา: ผู้นำสามารถใช้ซีอีโอเพิ่มน้ำหนักเชิงพาณิชย์และภาพลักษณ์ทางการเมืองได้ แต่ปมเชิงนโยบายที่ยากที่สุดยังต้องอาศัยการประนีประนอมระหว่างรัฐบาล

เหตุใดไม่ควรคาดหวังความคืบหน้าครั้งใหญ่ในเดือนกันยายน

บนโต๊ะเจรจามีพื้นที่ที่อาจได้ผลลัพธ์แบบจำกัด แต่รายงานที่มีอยู่สะท้อนว่าการเจรจายังคงยาก และยังห่างจากการปรับความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจครั้งใหญ่

สินค้า “ไม่อ่อนไหว” ยังเป็นปมสำคัญ

วอชิงตันและปักกิ่งยังเห็นต่างกันว่า สินค้าประเภทใดควรถูกจัดเป็น “ไม่อ่อนไหว” ภายใต้กรอบ Board of Trade หรือกลไกการค้าแบบบริหารจัดการ มีการหารือราว 10 หมวดสินค้า และรายการนี้ยังอาจเปลี่ยนก่อนถึงการประชุมสุดยอด 13

การหารือก่อนหน้านี้เคยเสนอแนวคิดลดภาษีตอบแทนกันสำหรับสินค้าราวฝ่ายละ 30,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยมีเงื่อนไขว่าสินค้าเหล่านั้นต้องไม่ข้ามเส้นความมั่นคงแห่งชาติ แนวคิดดังกล่าวยังเป็นเพียงกรอบต่อรอง ไม่ใช่ข้อตกลงที่ปิดดีลแล้ว 14

เกษตรและอุปสรรคที่ไม่ใช่ภาษี เป็นจุดที่น่าจับตาที่สุด

เจมิสัน เกรียร์ ผู้แทนการค้าสหรัฐ กล่าวว่า ทั้งสองประเทศเตรียมประกาศบางเรื่องเกี่ยวกับภาคเกษตรและอุปสรรคทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษี ระหว่างการเยือนวอชิงตันของสี จิ้นผิง 12 ประเด็นเหล่านี้จึงมีโอกาสเป็นผลลัพธ์ระยะสั้นมากกว่าข้อตกลงลงทุนขนาดใหญ่

สหรัฐและจีนอาจเดินหน้าข้อตกลงการค้าเกษตรที่เกี่ยวข้องกับธัญพืชและเนื้อสัตว์ อย่างไรก็ดี รายงานเมื่อเดือนพฤษภาคมระบุว่า ผู้ติดตามตลาดไม่ได้คาดว่าจะมีการซื้อถั่วเหลืองล็อตใหม่ขนาดใหญ่ นอกเหนือจากที่ตกลงไว้ในข้อตกลงก่อนหน้า 15

ควรจับตาอะไรในการประชุม

วิธีประเมินผลการประชุมที่มีประโยชน์ที่สุด คือแยกระหว่าง “สัญลักษณ์” กับ “พันธะที่ทำได้จริง”

1. ใครบ้างที่ร่วมคณะของสี จิ้นผิง รายชื่อและอุตสาหกรรมของผู้เข้าร่วมจะบอกทิศทางว่า การเยือนเน้นเทคโนโลยี การเงิน การผลิต รัฐวิสาหกิจ การค้าผู้บริโภค หรือเป็นเพียงการส่งสัญญาณเชิงพาณิชย์ในวงกว้าง
2. ประกาศมีรายละเอียดปฏิบัติการหรือไม่ การระบุคำสั่งซื้อ แผนลงทุน ใบอนุญาต ตารางภาษี หรือวันเริ่มบังคับใช้ มีน้ำหนักมากกว่าถ้อยแถลงเจตนารมณ์ทั่วไป
3. ความคืบหน้าของกรอบสินค้า “ไม่อ่อนไหว” หากตกลงเรื่องหมวดสินค้าและการปฏิบัติด้านภาษีได้ นั่นจะเป็นความคืบหน้าที่เป็นรูปธรรม แม้ยังจำกัด 1314
4. มาตรการเกษตรและอุปสรรคที่ไม่ใช่ภาษี นี่คือประเด็นที่เจ้าหน้าที่สหรัฐระบุอย่างชัดเจนว่าอาจมีการประกาศ 12

คณะซีอีโอจีนที่มีรายงานว่าจะร่วมเดินทางจึงมีนัย เพราะอาจทำให้การเชื่อมโยงทางธุรกิจกลายเป็นองค์ประกอบที่มองเห็นได้ชัดของการทูตในวอชิงตันของสี จิ้นผิง อย่างไรก็ตาม ไม่ควรตีความเกินจริง: คณะนี้ยังไม่ได้รับการยืนยันต่อสาธารณะ สมาชิกยังไม่เปิดเผย และวาระการค้ายังคงติดข้อจำกัดจากการตรวจสอบการลงทุน การผ่อนคลายภาษี และเส้นแบ่งด้านความมั่นคงแห่งชาติที่ยังไม่คลี่คลาย 1513