สหรัฐฯ-จีนเล็งหารือความปลอดภัย AI กลาง ก.ย. 2026: ประเด็นไหนอยู่บนโต๊ะ

รายงานช่วงต้นเดือนกันยายนระบุว่า วอชิงตันและปักกิ่งกำลังเตรียมการหารือเฉพาะด้านความเสี่ยงจากปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ในช่วงกลางเดือนกันยายน ก่อนกำหนดการพบกันวันที่ 24 กันยายนระหว่างประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ กับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง หากเกิดขึ้นจริง นี่จะเป็นการหารือระดับทวิภาคีอย่างเป็นทางการที่มุ่งเรื่อง AI โดยเฉพาะครั้งแรก นับตั้งแต่ทรัมป์เริ่มวาระที่สอง อย่างไรก็ดี สถานะของการประชุมยังไม่แน่นอน เพราะทำเนียบขาวระบุว่ายังไม่มีการวางแผนการประชุมที่เกี่ยวข้องกับ AI ในขณะนี้ 1

รู้อะไรแล้วบ้าง และอะไรที่ยังไม่ชัด

กรอบเวลาที่มีรายงานคือ กลางเดือนกันยายน และจะเกิดขึ้นก่อนกำหนดการเยือนสหรัฐฯ ของสี จิ้นผิงในวันที่ 24 กันยายน แหล่งข่าวที่รับทราบการเตรียมงานระบุว่า ฝ่ายสหรัฐฯ คาดว่าจะนำโดยรัฐมนตรีคลัง สก็อตต์ เบสเซนต์

แต่วันประชุม สถานที่ ผู้แทนฝ่ายจีน รายชื่อผู้เข้าร่วมทั้งหมด และวาระที่ตกลงกันแล้ว ยังไม่ได้รับการยืนยันต่อสาธารณะ 12 นี่จึงไม่ใช่เพียงรายละเอียดด้านกำหนดการ แต่ทำให้การหารือครั้งนี้ควรถูกมองว่าเป็นความริเริ่มทางการทูตที่มีรายงานออกมา มากกว่าจะเป็นกระบวนการทวิภาคีที่ได้รับการยืนยันแล้ว

วาระหลักที่ถูกพูดถึง: ภัยไซเบอร์ซึ่ง AI มีบทบาท

เป้าหมายสำคัญของสหรัฐฯ ที่มีรายงานคือ ความร่วมมือในการติดตาม การโจมตีทางไซเบอร์ที่ขับเคลื่อนหรือชี้นำด้วย AI วอชิงตันยังเสนอแนวทางโดยสมัครใจ ให้ห้องปฏิบัติการ AI ของสหรัฐฯ และจีนร่วมกันเฝ้าระวังการนำระบบไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ แลกเปลี่ยนข้อมูลที่เกี่ยวข้อง และช่วยป้องกันปฏิบัติการไซเบอร์ที่เชื่อมโยงกับ AI 1

ข้อเสนอนี้สะท้อนความพยายามลดความเสี่ยงในวงแคบ มากกว่าการให้สองประเทศร่วมกันกำกับอุตสาหกรรม AI ของกันและกัน รูปแบบที่อาจทำได้จริงอาจเน้นการสังเกตการใช้ AI ที่ก่ออันตรายร้ายแรง และสร้างช่องทางปรึกษาหารือเมื่อเกิดเหตุที่ข้ามพรมแดน โดยไม่จำเป็นต้องเปิดเผยรายละเอียดโมเดล วิธีรักษาความปลอดภัย หรือข้อมูลข่าวกรองที่มีความอ่อนไหว

เหตุใดจึงสำคัญก่อนการพบทรัมป์-สี จิ้นผิง

มีรายงานว่าเจ้าหน้าที่จีนมองการเจรจา AI เป็นผลงานสำคัญที่ควรเกิดขึ้นก่อนการประชุมผู้นำทั้งสองฝ่าย ขณะที่การหารือก่อนหน้านี้ยังเคยพูดถึงความเป็นไปได้ของแนวปฏิบัติด้าน AI เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้ไม่หวังดีที่ไม่ใช่รัฐเข้าถึงหรือใช้ประโยชน์จากโมเดลทรงพลัง 14

เหตุผลทางการทูตค่อนข้างตรงไปตรงมา: เหตุไซเบอร์ระบุผู้กระทำได้ยาก และ AI อาจเพิ่มทั้งความเร็วกับขนาดของกิจกรรมที่เป็นอันตราย ช่องทางติดต่อโดยตรงอาจช่วยให้เจ้าหน้าที่แจ้งเตือนภัยที่น่าเชื่อถือ เปรียบเทียบข้อสังเกตทางเทคนิคเท่าที่จำเป็น และลดความเสี่ยงที่เหตุหนึ่งจะถูกตีความทันทีว่าเป็นการกระทำโดยเจตนาของอีกรัฐ

ขอบเขตของความร่วมมือที่เป็นไปได้

วาระดังกล่าวอยู่ท่ามกลางการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ด้าน AI ที่กว้างกว่ามาก สหรัฐฯ เพิ่งผลักดันแนวทางระหว่างประเทศที่ค่อนข้างไม่สนับสนุนการตั้งหน่วยงานกำกับดูแล AI ใหม่ ขณะที่แนวทางกำกับเทคโนโลยีภายในประเทศของจีนโดยทั่วไปมีบทบาทนำจากรัฐมากกว่า 5

ความต่างนี้ทำให้ข้อตกลงกว้างขวางเรื่องการควบคุมโมเดล ทรัพย์สินทางปัญญา หรือพฤติกรรมในโลกไซเบอร์ เกิดขึ้นได้ยากในระยะใกล้ แม้แต่กรอบการแบ่งปันข้อมูลโดยสมัครใจระหว่างห้องปฏิบัติการ AI ก็ยังต้องเผชิญความไม่ไว้วางใจ ปัญหาการตรวจสอบยืนยัน และความกังวลเรื่องการเปิดเผยขีดความสามารถที่ละเอียดอ่อน

เพราะฉะนั้น ผลลัพธ์ที่สมจริงที่สุด หากการหารือเกิดขึ้น คือการรักษาช่องทางติดต่อ การสร้างคำศัพท์ร่วม และกำหนดขั้นตอนจำกัดสำหรับการปรึกษากันเมื่อมีความเสี่ยงไซเบอร์จาก AI ที่ร้ายแรง การตั้งกลไกจัดการวิกฤตในขอบเขตแคบอาจทำได้ง่ายกว่าการสร้างข้อตกลงกำกับดูแล AI แบบครอบคลุม แต่ตราบใดที่ทั้งสองรัฐบาลยังไม่ยืนยันการประชุมและผู้เข้าร่วม ขอบเขตและโอกาสสำเร็จของการเจรจานี้ก็ยังเป็นเพียงการคาดการณ์ 12