ทำไมข้าวสาลีชิคาโกพุ่ง 3.1% หลังการเจรจายูเครนไม่คืบหน้า

ตลาดข้าวสาลีปรับราคาใหม่อย่างรวดเร็วต่อความเสี่ยงด้านการส่งออกจากทะเลดำ หลังความหวังเรื่องสันติภาพทำให้ราคาย่อตัว การหารือระหว่างคณะผู้แทนสหรัฐฯ กับประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูตินในช่วงสุดสัปดาห์กลับไม่แสดงความคืบหน้าที่ชัดเจนต่อการยุติสงคราม นักลงทุนจึงกลับมาเพิ่มส่วนชดเชยความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ในราคา ส่งผลให้ฟิวเจอร์สข้าวสาลีชิคาโกพุ่งได้ถึง 3.1% หลังตลาดเปิดอีกครั้งหลังวันหยุด Labor Day ซึ่งเป็นการเพิ่มขึ้นมากที่สุดนับจาก 28 สิงหาคม 1

กลไกที่ทำให้ราคากลับตัว

ก่อนหน้านั้น ตลาดลดความเสี่ยงลงเพราะคาดว่ากระบวนการเจรจาอาจเดินหน้า โดยสัญญาข้าวสาลีส่งมอบเดือนธันวาคมร่วง 2.9% มาอยู่ที่ 7.32¾ ดอลลาร์สหรัฐต่อบุชเชลในวันที่ 4 กันยายน 7 แต่เมื่อการพบหารือสุดสัปดาห์ไม่ก่อให้เกิดความคืบหน้าที่ประกาศได้ ความคาดหวังว่าเส้นทางเดินเรือและการส่งออกจะปลอดภัยขึ้นก็ถูกถอนกลับ การกลับมาเปิดซื้อขายหลังวันหยุดยิ่งทำให้การตอบสนองของราคาดูรุนแรงขึ้น 1

ราคามีฐานความผันผวนสูงอยู่แล้ว: ข้าวสาลีปรับขึ้นมากกว่า 20% ตลอดเดือนสิงหาคมและซื้อขายเหนือ 7 ดอลลาร์ต่อบุชเชล 3 รายงานในช่วงปลายเดือนสิงหาคมระบุว่าสัญญาที่มีการซื้อขายมากที่สุดแตะ 7.67½ ดอลลาร์ระหว่างวัน ก่อนที่บางรายงานจะบันทึกจุดสูงสุดระหว่างวันที่ 7.90¼ ดอลลาร์ และราคาปิด 7.84 ดอลลาร์ในวันที่ 28 สิงหาคม ดังนั้นตัวเลขจุดสูงสุดอาจต่างกันตามสัญญาและช่วงเวลาที่อ้างอิง 41014

เหตุใดทะเลดำจึงมีน้ำหนักต่อราคาโลก

รัสเซียและยูเครนเป็นแหล่งส่งออกข้าวสาลีรายใหญ่ของโลก รัสเซียส่งออก 48 ล้านตันในฤดูกาล 2025–26 คิดเป็น 21.1% ของการส่งออกข้าวสาลีโลก ขณะที่ยูเครนส่งออก 14.1 ล้านตัน หรือ 6.2% รวมกันคิดเป็น 27.3% ของการค้าโลก 23

การโจมตีตอบโต้กันต่อท่าเรือ เรือพาณิชย์ และโครงสร้างพื้นฐานส่งออกจึงกระทบมากกว่าตัวผลผลิตในไร่ ตัวอย่างเช่น การโจมตีที่โนโวรอสซีสค์เคยสร้างความเสียหายแก่คลังและจุดขนถ่ายของอาคารผู้โดยสารธัญพืช จนการส่งออกหยุดชะงัก เมื่อท่าเรือทำงานไม่ได้ เรือไม่พร้อมรับสินค้า หรือผู้ขนส่งเลื่อนการบรรทุก ธัญพืชที่มีอยู่ก็อาจไปไม่ถึงผู้ซื้อได้ตามกำหนด

ผลกระทบนี้ขยายไปยังข้าวโพด ข้าวบาร์เลย์ และน้ำมันดอกทานตะวันด้วย เพราะทั้งสองประเทศเป็นผู้ส่งออกสินค้าเกษตรสำคัญ และเส้นทางทะเลดำยังเป็นทางผ่านของการค้าพลังงานบางส่วน 19

ผู้ซื้อหันหาแหล่งอื่น แต่ไม่ได้ทำให้อุปทานโลกเพิ่มขึ้น

ผู้ซื้อในเอเชียเริ่มมองหาสินค้าจากนอกทะเลดำ ขณะที่ผู้ซื้อรายใหญ่อย่างอียิปต์และอินโดนีเซียเผชิญความเสี่ยงด้านความมั่นคงทางอาหารและต้นทุนนำเข้าที่สูงขึ้น 17 ผู้แปรรูปในเอเชียมีการจองข้าวสาลีจากทะเลดำราว 2.0–2.5 ล้านตันสำหรับส่งมอบในช่วงกรกฎาคมถึงกันยายน แต่กังวลว่าบางเที่ยวเรืออาจล่าช้า 17

การเปลี่ยนไปซื้อจากออสเตรเลีย อาร์เจนตินา สหภาพยุโรป หรืออเมริกาเหนือช่วยบรรเทาการขาดแคลนเฉพาะหน้าได้ แต่เป็นการย้ายอุปสงค์และแรงกดดันค่าระวางเรือไปยังผู้ส่งออกรายอื่น ไม่ใช่การสร้างอุปทานใหม่ให้โลก

ผลต่อราคาอาหาร: มาแบบมีระยะหน่วง

องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) ระบุว่าราคาอาหารโลกในเดือนสิงหาคมขึ้นสู่ระดับสูงสุดนับจากปลายปี 2022 โดยสภาพอากาศไม่เอื้ออำนวยและความปั่นป่วนจากสงครามในทะเลดำเป็นปัจจัยสำคัญ 18 ต้นทุนข้าวสาลี ข้าวโพด และข้าวบาร์เลย์ที่สูงขึ้นมักส่งผ่านไปยังแป้งสาลี ขนมปัง อาหารสัตว์ เนื้อสัตว์ และผลิตภัณฑ์นมในเวลาต่อมา ไม่ได้สะท้อนเต็มจำนวนในราคาหน้าร้านทันที

ประเทศที่ต้องนำเข้าอาหารหลักในสัดส่วนสูงมีความเปราะบางมากกว่า เพราะต้องรับทั้งราคาสินค้า ค่าระวางเรือ และความเสี่ยงด้านการส่งมอบพร้อมกัน

สิ่งที่ยังช่วยถ่วงราคา และสิ่งที่ต้องจับตา

ภาพตลาดไม่ได้เป็นขาขึ้นทางเดียว รายงาน AMIS ระบุว่าราคาข้าวสาลีและข้าวโพดเพิ่มขึ้นจากกระแสส่งออกของรัสเซียและยูเครนที่ลดลง การระงับการขนส่งบางส่วนในทะเลดำ และความไม่แน่นอนของผลผลิตข้าวโพดสหรัฐฯ แต่ก็ชี้ว่าคาดการณ์ผลผลิตข้าวสาลีดีขึ้นในแคนาดา โมร็อกโก รัสเซีย และยูเครน ซึ่งช่วยชดเชยความเสียหายจากสภาพอากาศในบางส่วนของยุโรป 20

นั่นหมายความว่าแรงกระแทกปัจจุบันมีลักษณะเด่นเป็น ความเสี่ยงด้านการเข้าถึงการส่งออกและโลจิสติกส์ มากกว่าจะเป็นข้อพิสูจน์ว่าโลกขาดสต็อกข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์ และข้าวโพดอย่างทั่วถึง

หากมีข้อตกลงหยุดยิงที่น่าเชื่อถือ ตรวจสอบได้ และคุ้มครองท่าเรือกับเรือพาณิชย์ ตลาดอาจตัดส่วนเพิ่มความเสี่ยงออกอย่างรวดเร็ว ทำให้ผู้ถือสถานะซื้อขายขาขึ้นปิดสถานะและราคาลดลงได้ แต่โครงสร้างพื้นฐานที่เสียหาย ความพร้อมของเรือ ความคุ้มครองประกันภัย การตรวจสอบสินค้า การเงินการค้า และแรงจูงใจในการเพาะปลูกยังต้องใช้เวลาฟื้นตัว ดังนั้นแม้มีข้อตกลงหยุดยิง การซื้อขายเก็งกำไรก็อาจยังผันผวนสูงได้

ปัจจัยชี้ขาดจึงยังเป็นสัญญาณทางการเมือง ปูตินกล่าวว่ายังมีโอกาสบรรลุข้อตกลงสันติภาพ แต่ระบุเงื่อนไขที่ทำให้การบรรลุข้อตกลงยากขึ้น ขณะที่ประธานาธิบดีโวโลดีมีร์ เซเลนสกีระบุว่าคณะผู้แทนสหรัฐฯ จะเยือนทั้งมอสโกและเคียฟ การพบหารือในเคียฟภายหลังถูกเรียกว่า “มีสาระสำคัญ” และมีการพูดถึงความเป็นไปได้ของการเจรจารอบต่อไป ด้วยเหตุนี้ ทุกคำแถลง การโจมตี การหยุดส่งออก หรือข้อตกลงที่ยืนยันได้เรื่องความปลอดภัยทางเรือ ล้วนมีศักยภาพจะขยับราคาธัญพืช เพราะตลาดกำลังประเมินโอกาสที่เส้นทางส่งออกจะกลับมาใช้งานได้อย่างยั่งยืน ไม่ใช่แค่ความหวังจากพาดหัวข่าวการทูต