จีนเร่งปูทางหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ทางทหาร แต่ยังไม่ใช่อาวุธในสนามรบ

ภาพของหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์เดินรบเคียงข้างทหารอาจฟังดูเหมือนนิยายวิทยาศาสตร์ แต่จีนกำลังสร้างองค์ประกอบที่จำเป็นต่อความเป็นไปได้นั้นอย่างจริงจัง ทั้งงานวิจัยของกองทัพ การจัดซื้อ ระบบฝึก และข้อมูลสำหรับสอนหุ่นยนต์

อย่างไรก็ดี ข้อสรุปสำคัญจากหลักฐานที่มีคือ จีนยังอยู่ในช่วงพัฒนาและทดลอง ไม่ใช่ช่วงนำหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ติดอาวุธไปใช้งานในสนามรบจริง โดย Reuters ระบุว่าไม่พบหลักฐานว่าหุ่นยนต์ลักษณะดังกล่าวเข้าประจำการในหน่วยปฏิบัติการของกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน (PLA) แล้ว 1

เอกสารกว่า 100 ชิ้นสะท้อนการเร่งเครื่องในปี 2025–2026

Reuters ตรวจสอบประกาศจัดซื้อของกองทัพจีน งานวิชาการ สิทธิบัตร สิ่งพิมพ์ทางการ บันทึกราชการ และเอกสารบริษัทป้องกันประเทศรวมกว่า 100 ชิ้น พบว่ากิจกรรมเกี่ยวกับหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์เพื่อการทหารเพิ่มความเร็วขึ้นในปี 2025 และ 2026 สถาบันที่เกี่ยวข้องกับ PLA กำลังทดสอบหุ่นยนต์ตามข้อกำหนดของสนามรบ จัดหาหุ่นยนต์และเทคโนโลยีสำหรับฝึก รวมถึงศึกษาแนวทางทำงานร่วมกับทหาร 1

งานส่วนใหญ่ยังเป็นรากฐานทางเทคนิคที่อาจไม่หวือหวา แต่จำเป็นต่อการใช้งานจริง ได้แก่

• การรับรู้สภาพแวดล้อม เพื่อให้หุ่นยนต์ตีความสิ่งรอบตัวและทำงานใกล้บุคลากรได้
• การหยิบจับอย่างคล่องแคล่ว เพื่อจัดการวัตถุและทำภารกิจทางกายภาพ
• ข้อมูลฝึกสอน จากกล้อง เรดาร์ การเคลื่อนไหว และสภาพภูมิประเทศ รวมถึงข้อมูลว่าพื้นที่ใดสัญจรผ่านได้
• การทำงานเป็นทีมระหว่างมนุษย์กับหุ่นยนต์ เพื่อประเมินว่าหุ่นยนต์จะสนับสนุนกำลังพลอย่างไร 1

Reuters พบประกาศจัดซื้อของ PLA เมื่อเดือนพฤษภาคม 2025 สำหรับหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ การติดตั้ง และการฝึกเชิงเทคนิค อีกประกาศในเดือนกันยายน 2025 ที่เชื่อมโยงกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีการป้องกันแห่งชาติ หรือ NUDT ระบุความต้องการระบบหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ที่มีการรับรู้อัจฉริยะและการปฏิบัติงานด้วยมืออย่างคล่องแคล่ว ส่วนงบ PLA เมื่อเดือนมิถุนายน 2026 ราว 300,000 ดอลลาร์สหรัฐ ใช้กับระบบเก็บและติดป้ายกำกับข้อมูลเซ็นเซอร์กับข้อมูลการเคลื่อนไหว Reuters ไม่อาจยืนยันได้ว่าการจัดซื้อก่อนหน้านั้นเสร็จสิ้นแล้วหรือผู้จัดหารายใดได้รับสัญญา 1

จากเวทีโชว์เทคโนโลยีสู่แนวคิดฝึกทางทหาร

การแข่งขัน World Humanoid Robot Games จัดขึ้นในเดือนสิงหาคม 2026 ไม่ใช่ปี 2025 งานนี้แสดงให้เห็นว่าหุ่นยนต์มีพัฒนาการด้านการเคลื่อนที่และความสามารถอื่น ๆ มากขึ้น แต่ก็มีความผิดพลาดที่เห็นได้ชัด ซึ่งตอกย้ำว่าการสาธิตที่น่าประทับใจยังห่างไกลจากความน่าเชื่อถือในภาวะสงคราม 1

สองวันต่อมา หนังสือพิมพ์ PLA Daily เรียกร้องให้นำเทคโนโลยีล้ำสมัยออกจากห้องทดลองไปสู่สนามฝึกทางทหารสำหรับ “นักรบ” หุ่นยนต์ การส่งสัญญาณต่อสาธารณะเช่นนี้ช่วยเพิ่มแรงส่งให้แนวคิดนำความก้าวหน้าของหุ่นยนต์ภาคพลเรือนไปทดลองใช้ทางทหาร 1

ความสนใจเชิงสถาบันมีมาก่อนหน้านั้นแล้ว ในปี 2024 NUDT และสถาบันวิทยาศาสตร์การทหารจัดเวทีหารือเรื่องการใช้ระบบฮิวแมนนอยด์ทางทหาร ขณะที่การแข่งขันของ NUDT ในปี 2025 จำลองภารกิจแทรกซึมหลังแนวข้าศึก การทำแผนที่ และการระบุตำแหน่งเป้าหมาย พร้อมพิจารณาบทบาทรักษาความปลอดภัยฐานทัพ การลาดตระเวน และการตรวจสอบ 1

จุดแข็งของจีนคือฐานอุตสาหกรรม ไม่ใช่หลักฐานว่าพร้อมรบแล้ว

ผู้ผลิตจีนครองสัดส่วนราว 95% ของยอดส่งมอบหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ทั่วโลกในปี 2025 ตามข้อมูล BofA Global Research ที่ Reuters อ้างถึง 1 ฐานอุตสาหกรรมดังกล่าวอาจทำให้ PLA เข้าถึงแพลตฟอร์ม ชิ้นส่วน ซอฟต์แวร์ และบุคลากรด้านวิศวกรรมในประเทศได้กว้างขึ้น

ข้อได้เปรียบจริงจึงอยู่ที่การปรับปรุงแบบรวดเร็ว การจัดหาชิ้นส่วน และโอกาสในการขยายการผลิตด้วยต้นทุนต่ำลง ไม่ได้หมายความว่าหุ่นยนต์สำหรับโรงงานหรือเวทีแสดงจะพร้อมใช้งานทางทหารโดยอัตโนมัติ

ก่อนจะน่าเชื่อถือในภารกิจรบ หุ่นยนต์ยังต้องรับมือพื้นไม่เรียบ สภาพอากาศ การรบกวนการสื่อสาร ความเสียหายทางกายภาพ แบตเตอรี่จำกัด และพฤติกรรมมนุษย์ที่คาดเดายากได้เสียก่อน 1

ภารกิจที่กำลังถูกสำรวจ: จากลาดตระเวนถึงการรบในเมือง

แนวคิดที่มีรายละเอียดมากที่สุดคือการรบในเมือง งานวิจัยของ NUDT เมื่อเดือนสิงหาคม 2025 จำลอง “หุ่นยนต์รบ” 6 ตัว ซึ่งเป็นส่วนผสมของฮิวแมนนอยด์ หุ่นยนต์สุนัข และยานไร้คนขับ แบ่งเป็น 2 ทีมจู่โจมเพื่อสนับสนุนทหารราบเข้ากวาดล้างอาคารที่ฝ่ายตรงข้ามยึดครอง ทีละห้องและทีละชั้น เอกสารคาดว่าอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องอาจพร้อมใช้ได้ในอีก 5–10 ปี แต่ไม่ได้ระบุอาวุธ กฎการปะทะ หรือวิธีปฏิบัติต่อพลเรือน 1

บทบาทอื่นที่ปรากฏในเอกสารซึ่งเชื่อมโยงกับ PLA ได้แก่

• การลาดตระเวนและการยาม
• การตรวจตราความปลอดภัยและการตรวจสอบ
• ภารกิจเสี่ยงอันตราย
• โลจิสติกส์และการเคลียร์สิ่งกีดขวาง
• การทำงานในอาคาร อุโมงค์ และภายในเรือ
• ความเป็นไปได้ของภารกิจรุกและรับในเขตเมือง 1

แต่หลายภารกิจอาจไม่จำเป็นต้องใช้รูปร่างคล้ายมนุษย์ หุ่นยนต์ล้อ ตีนตะขาบ หรือสี่ขามักออกแบบง่ายกว่าและต้นทุนต่ำกว่าสำหรับการขนส่ง เฝ้าตรวจ หรือสำรวจทั่วไป จุดที่ฮิวแมนนอยด์อาจมีประโยชน์คือพื้นที่ที่มนุษย์สร้างขึ้น เช่น บันได ประตู และห้องต่าง ๆ ทว่าโจทย์นี้ยังยากในทางเทคนิคอย่างมาก

Fuxi ของ Norinco และความสำคัญของการควบคุมจากระยะไกล

Norinco บริษัทป้องกันประเทศของรัฐจีน ระบุว่าหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ขนาดเต็มชื่อ Fuxi สามารถทำหน้าที่ยาม สำรวจได้ทุกสภาพอากาศ ลาดตระเวนอัจฉริยะ และทำภารกิจอันตราย เอกสารของบริษัทกล่าวถึงระบบควบคุมจากระยะไกล ซึ่งเปิดทางให้มนุษย์สั่งการหุ่นยนต์ได้ 1

การควบคุมจากระยะไกลมีนัยสำคัญ เพราะช่วยคงบทบาทมนุษย์ไว้ในสถานการณ์ที่การตัดสินใจอัตโนมัติยังไม่น่าไว้วางใจหรือไม่เหมาะสม อย่างไรก็ตาม ข้อมูลเหล่านี้เป็นคำกล่าวอ้างของบริษัท ไม่ใช่ผลการปฏิบัติงานในสภาพรบที่ได้รับการตรวจสอบอย่างอิสระ 1

อุปสรรคใหญ่ยังอยู่ที่พลังงาน ความทนทาน และการตัดสินใจ

หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ใช้พลังงานสูง และมักทำงานได้ไม่น่าเชื่อถือเมื่อออกจากสภาพแวดล้อมที่ควบคุมได้ ในสนามรบ ความท้าทายยิ่งซับซ้อนขึ้นจากโครงสร้างพื้นฐานที่เสียหาย ภูมิประเทศ สภาพอากาศ การรบกวน และสถานการณ์ที่เปลี่ยนเร็ว หุ่นยนต์ต้องทรงตัว รับรู้สภาพแวดล้อม และตัดสินใจได้อย่างเหมาะสมท่ามกลางปัจจัยเหล่านี้ 1

ความเห็นทางทหารของจีนเองยังระบุปัญหาที่แก้ไม่ตกในด้านการเคลื่อนไหว การรับรู้ และความฉลาดของระบบ พร้อมยอมรับว่าต้องมีความก้าวหน้าทางเทคนิค ต้นทุนที่ลดลง และการผลิตจำนวนมากก่อนจะใช้งานแพร่หลายได้ 1

ดังนั้น หลักฐานในปัจจุบันสนับสนุนข้อสรุปที่ระมัดระวังกว่าแนวคิด “ทหารราบหุ่นยนต์” จีนกำลังพัฒนาระบบนิเวศสำหรับหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ทางทหาร แต่ยังไม่ได้แสดงให้เห็นว่าสามารถนำหุ่นยนต์ติดอาวุธที่มีขีดความสามารถไปใช้งานในวงกว้างได้

สหรัฐฯ กำลังทำอะไร และต่างจากจีนอย่างไร

สหรัฐฯ ก็สำรวจการใช้ฮิวแมนนอยด์ทางทหารเช่นกัน ในปี 2025 กองทัพบกสหรัฐฯ เปิดการแข่งขันสำหรับ “ขีดความสามารถฮิวแมนนอยด์ทางทหาร” โดยพิจารณาภารกิจอย่างการลาดตระเวน รักษาความปลอดภัย เคลียร์สิ่งกีดขวาง งานวัตถุอันตราย และภารกิจรุกหรือรับในเขตเมือง โครงการอาจคัดผู้เข้ารอบได้สูงสุด 10 รายเพื่อทดสอบกับผู้เชี่ยวชาญทหาร และเสนอเงินสนับสนุนสัญญาต่อเนื่องสูงสุด 1.25 ล้านดอลลาร์ 1

Reuters ประเมินว่าอุตสาหกรรมหุ่นยนต์ของสหรัฐฯ ตามหลังจีนในแพลตฟอร์มสองขาและสี่ขา แม้นวัตกรรมที่ได้รับทุนจากกองทัพสหรัฐฯ จะมีอิทธิพลต่อการออกแบบหุ่นยนต์สุนัขชั้นนำของจีนบางรุ่น 1

จุดนำของจีนจึงควรถูกมองว่าเป็นความได้เปรียบด้านอุตสาหกรรมและห่วงโซ่อุปทาน ไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่าจีนมีระบบอัตโนมัติในสนามรบที่เหนือกว่า การแข่งขันยังขึ้นอยู่กับการเคลื่อนที่ที่มั่นคง การรับรู้ การสื่อสาร ระบบพลังงาน โครงสร้างการบังคับบัญชาระหว่างมนุษย์กับเครื่องจักร และการทดสอบเชิงปฏิบัติการ

คำถามชี้ขาด: ใครควบคุมการใช้กำลังร้ายแรง

โจทย์ยากที่สุดไม่ใช่เพียงหุ่นยนต์เดินเข้าอาคารได้หรือไม่ แต่คือเครื่องจักรควรได้รับความไว้วางใจให้ตัดสินใจเกี่ยวกับการใช้กำลังถึงชีวิตหรือไม่

กฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศกำหนดให้คู่ขัดแย้งต้องแยกแยะพลรบออกจากพลเรือน และคุ้มครองผู้บาดเจ็บหรือผู้ยอมจำนน คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศเตือนว่าระบบอัตโนมัติอาจระบุการยอมจำนนได้ยาก เพราะต้องอาศัยการตีความบริบท พฤติกรรม และเจตนา 1

กระทรวงกลาโหมจีนระบุในเดือนมีนาคมว่าอาวุธ AI ควรอยู่ภายใต้การควบคุมของมนุษย์ ขณะที่บทความใน PLA Daily เมื่อเดือนกรกฎาคม 2025 กล่าวถึงการยืนยันโดยมนุษย์ก่อนที่หุ่นยนต์จะยิงใส่เป้าหมายที่เป็นสิ่งมีชีวิต 1

ทิศทางนี้บ่งชี้ว่ารูปแบบใช้งานระยะแรกที่เป็นไปได้มากกว่า คือให้หุ่นยนต์ทำหน้าที่เฝ้าตรวจ ขนส่ง ลาดตระเวน หรือเข้าไปในพื้นที่เสี่ยงภายใต้การกำกับใกล้ชิดของมนุษย์ แทนที่จะปล่อยให้เลือกและโจมตีเป้าหมายด้วยตนเอง

สิ่งที่อาจเห็นใน 5–10 ปีข้างหน้า

Malcolm Davis จาก Australian Strategic Policy Institute มองว่าฮิวแมนนอยด์ยังใช้งานในสนามรบได้ไม่คุ้มค่าในเวลานี้ แต่มีโอกาสกลายเป็นระบบที่ใช้ได้จริงภายใน 5–10 ปี 1

กรอบเวลานี้สอดคล้องกับสถานการณ์จู่โจมในเมืองของ NUDT แต่ควรมองเป็นความมุ่งหวัง ไม่ใช่กำหนดการประจำการ หลักฐานที่หนักแน่นที่สุดในตอนนี้คือ จีนกำลังลงทุนในงานวิจัย การจัดซื้อ และโครงสร้างข้อมูลเพื่อทดลองใช้หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ทางทหาร ส่วนการใช้งานที่น่าจะเกิดก่อนคือการลาดตระเวน การตรวจตรา โลจิสติกส์ และภารกิจเข้าพื้นที่อันตรายโดยมีมนุษย์ควบคุมจากระยะไกล ไม่ใช่กองกำลังฮิวแมนนอยด์ติดอาวุธที่ทำงานอย่างอิสระ 1