ภาษี €3 ของอียูเปลี่ยนเกมพัสดุจีน-ยุโรป กระทบค่าระวางอากาศเฉพาะเส้นทาง

การยกเลิกสิทธิยกเว้นอากรศุลกากรสำหรับสินค้านำเข้ามูลค่าไม่เกิน €150 ของสหภาพยุโรป (อียู) ได้เปลี่ยนทั้งต้นทุนและขั้นตอนดำเนินการของการส่งสินค้าถึงผู้บริโภคโดยตรงจากต่างประเทศ โดยผลกระทบต่อการขนส่งทางอากาศเกิดขึ้นเด่นชัดที่สุดบนเส้นทางจีน/ฮ่องกง-ยุโรป ซึ่งพึ่งพาพัสดุอีคอมเมิร์ซจำนวนมาก

ปริมาณสินค้าลดลงอย่างแรง และค่าระวางสปอตอ่อนตัวตามแรงซื้อพัสดุชิ้นเล็กที่หายไป แต่ภาพนี้ไม่ได้หมายความว่าตลาดขนส่งสินค้าทางอากาศทั่วโลกกำลังซบเซา เพราะเส้นทางอื่นยังมีดีมานด์และกำลังการขนส่งที่ตึงตัวกว่ารองรับอยู่

กฎใหม่ตั้งแต่ 1 กรกฎาคม เปลี่ยนอะไรบ้าง

ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2026 สินค้ามูลค่าต่ำที่นำเข้าจากนอกอียูจะไม่สามารถได้รับยกเว้นอากรศุลกากรเพียงเพราะมีมูลค่าสินค้าไม่เกิน €150 อีกต่อไป อียูใช้อากรศุลกากรชั่วคราว €3 ซึ่งมีผลถึงวันที่ 1 กรกฎาคม 2028 โดยทั่วไปคิดตามรายการในใบขนสินค้าหรือประเภทพิกัดศุลกากร ไม่ได้คิดตามจำนวนกล่องพัสดุโดยตรง 124

จุดนี้สำคัญต่ออีคอมเมิร์ซมาก เพราะคำสั่งซื้อเดียวที่มีสินค้าหลายประเภทอาจมีหลายรายการอากร ขณะเดียวกันผู้ขายและผู้ให้บริการโลจิสติกส์ต้องส่งข้อมูลสินค้าและข้อมูลศุลกากรที่ละเอียดขึ้น ผลคือทั้งต้นทุนรวมเมื่อสินค้าถึงปลายทางสูงขึ้น และภาระงานปฏิบัติการเพิ่มขึ้นสำหรับโมเดล B2C ที่ส่งพัสดุปริมาณมากแต่กำไรต่อชิ้นต่ำ 14

ปริมาณสินค้าทางอากาศไปยุโรปหดตัวแรง

ข้อมูลตลาดที่รายงานหลังมาตรการเริ่มใช้สะท้อนการเปลี่ยนแปลงชัดเจนบนเส้นทางยุโรป ได้แก่

• ปริมาณสินค้าฮ่องกง-ยุโรปในเดือนสิงหาคมลดลง 30% เมื่อเทียบกับปีก่อน และต่ำกว่าระดับเดือนมิถุนายน 24%
• ปริมาณจากจีนแผ่นดินใหญ่และฮ่องกงรวมกันไปยุโรปลดลง 14% เมื่อเทียบกับปีก่อน ทั้งในเดือนกรกฎาคมและสิงหาคม
• ผลกระทบมีนัยสำคัญเป็นพิเศษต่อฮ่องกง ซึ่งมีสัดส่วนการขนส่งอีคอมเมิร์ซข้ามพรมแดนสูง

ช่วงเวลาที่เกิดขึ้นสอดคล้องกับการที่อากรใหม่และข้อกำหนดด้านข้อมูลการสำแดงลดความคุ้มค่าของการส่งพัสดุมูลค่าต่ำ อย่างไรก็ดี ตัวเลขดังกล่าวเพียงลำพังยังไม่พิสูจน์เหตุและผลโดยตรง เนื่องจากช่วงซบเซาตามฤดูกาลในฤดูร้อนอาจมีส่วนด้วย แต่กฎใหม่นี้กระทบโดยตรงต่อสินค้าในกลุ่มที่เชื่อมโยงกับเส้นทางดังกล่าวมากที่สุด และรายงานอีกชิ้นพบว่าพัสดุขนาดเล็กจากจีนลดลงราว 30-40% หลังเริ่มเก็บอากร 13

เหตุใดค่าระวางสปอตขาไปยุโรปจึงอ่อนลง

เมื่อพัสดุอีคอมเมิร์ซลดลง พื้นที่ระวางบรรทุกของเที่ยวบินในเส้นทางนี้ก็เหลือมากขึ้น หากไม่มีสินค้าประเภทอื่นเข้ามาเติมเต็ม ย่อมกดดันราคาสปอต

รายงานตลาดระบุว่าค่าระวางสปอตเฉลี่ยฮ่องกง-ยุโรปลดลงจาก 5.80 ดอลลาร์สหรัฐต่อกิโลกรัม ในช่วงหลังการเปลี่ยนกฎ ขณะที่น้ำหนักสินค้าที่คิดค่าระวางยังลดลงต่อเนื่อง ภาพรวมจึงชี้ว่าแรงกดดันระยะแรกมาจากดีมานด์ที่อ่อนลง ไม่ใช่การเพิ่มขึ้นอย่างฉับพลันของจำนวนเครื่องบิน

แน่นอนว่าค่าระวางจีน-ยุโรปไม่จำเป็นต้องเคลื่อนไหวไปในทิศทางเดียวกันทุกตลาด เพราะราคาอาจเปลี่ยนเร็วตามการลดหรือเพิ่มเที่ยวบิน ต้นทุนน้ำมันเชื้อเพลิง การจองในฤดูกาลพีก และการโยกย้ายเครือข่ายบินของสายการบิน แต่ข้อสรุปสำคัญคือ กฎอียูได้ตัดแรงหนุนหลักของดีมานด์พัสดุราคาประหยัดแบบส่งตรงถึงผู้บริโภคบนเส้นทางยุโรปออกไป

เส้นทางสหรัฐฯ ยังแข็งแรงกว่า

ความต่างกับอเมริกาเหนือสะท้อนภาพได้ชัด ปริมาณขนส่งจากจีนและฮ่องกงรวมกันไปสหรัฐฯ ในเดือนสิงหาคมยังเพิ่มขึ้น 13% เมื่อเทียบกับปีก่อน แม้อัตราการเติบโตชะลอลงจากเดือนมิถุนายน

ความแตกต่างนี้บ่งชี้ว่าการลดลงฝั่งยุโรปไม่ได้เป็นเพียงภาวะส่งออกจีนหรือกำลังการขนส่งทางอากาศทั่วโลกทรุดตัว ปัจจัยอย่างการเผชิญกฎระเบียบที่ต่างกัน ดีมานด์อีคอมเมิร์ซและสินค้าทั่วไปไปสหรัฐฯ ที่ยังมีอยู่ รวมถึงความสามารถในการโยกกำลังการขนส่งไปยังเส้นทางอื่น ล้วนช่วยพยุงเส้นทางสหรัฐฯ

เส้นทางยุโรปอ่อนตัว ไม่ได้แปลว่าตลาดโลกอ่อนแอ

ข้อมูลเดือนสิงหาคมชี้ว่าตลาดขนส่งสินค้าทางอากาศโลกยังมีความยืดหยุ่น แม้พัสดุอีคอมเมิร์ซจีนไปยุโรปจะลดลง รายงานตลาดหนึ่งประเมินว่าดีมานด์ขนส่งสินค้าทางอากาศทั่วโลกเพิ่มขึ้น 6% เมื่อเทียบกับปีก่อน ในเดือนสิงหาคม ขณะที่อัตราค่าระวางสปอตยังสูงกว่าปีก่อนมาก แม้ลดลงจากเดือนกรกฎาคมเมื่อเทียบรายเดือน 17

ต่างหากจากนั้น IATA ระบุว่า ดีมานด์ขนส่งสินค้าทางอากาศทั่วโลกในเดือนกรกฎาคมเพิ่มขึ้น 3.9% เมื่อเทียบกับปีก่อน ขณะที่กำลังการขนส่งเพิ่มขึ้นเพียง 1.7% ซึ่งหมายความว่าดีมานด์ยังขยายตัวเร็วกว่าพื้นที่ระวางที่มีอยู่ 18

ข้อมูลทั้งสองชุดสนับสนุนมุมมองว่า ตลาดกำลังแยกตัวตามเส้นทางมากขึ้น ได้แก่

• จีน/ฮ่องกง-ยุโรป: มีแนวโน้มอ่อนแอเชิงโครงสร้างในช่วงที่ผู้ขายปรับราคา ข้อมูลศุลกากร รูปแบบการจัดส่ง และการวางสต็อก
• เส้นทางการค้าอื่น: ยังมีโอกาสทรงตัวหรือแข็งแรง หากดีมานด์ยังดีและกำลังการขนส่งเพิ่มไม่มาก
• ราคาทั่วโลก: ยังมีแรงค้ำโดยรวม แต่ไม่น่าจะปรับขึ้นหรือลงพร้อมกันในทุกภูมิภาคและสินค้าทุกประเภท

ต้องจับตาอะไรในฤดูกาลพีก

น้ำหนักสินค้าที่คิดค่าระวางจากจีน/ฮ่องกงไปยุโรปเพิ่มขึ้นเมื่อเทียบสัปดาห์ต่อสัปดาห์ในช่วงปลายเดือนสิงหาคม ซึ่งเป็นการเพิ่มขึ้นครั้งแรกนับจากต้นเดือนมิถุนายน จึงอาจเป็นสัญญาณว่าเส้นทางนี้แตะจุดต่ำสุดระยะสั้นแล้ว แต่ยังเร็วเกินไปที่จะเรียกว่าเป็นการฟื้นตัวเต็มรูปแบบ

คำถามสำคัญของฤดูกาลพีกคือ ผู้ค้าจะปรับตัวอย่างไร ไม่ว่าจะเป็นการรวมคำสั่งซื้อไว้ในพัสดุเดียว รับภาระอากรบางส่วน ปรับรายการสินค้า หรือย้ายสต็อกไปเก็บภายในยุโรป การปรับเหล่านี้อาจช่วยฟื้นดีมานด์ขนส่งทางอากาศได้บางส่วน แต่ก็จะเปลี่ยนโครงสร้างสินค้าที่ขนส่ง และอาจลดการพึ่งพาโมเดลส่งพัสดุรายชิ้นจากต้นทางแบบเดิม

บทสรุป

อากรชั่วคราว €3 ของอียู พร้อมภาระด้านข้อมูลศุลกากรที่เข้มขึ้น ดูจะทำให้โมเดลพัสดุอีคอมเมิร์ซมูลค่าต่ำจากจีนและฮ่องกงไปยุโรปมีต้นทุนสูงขึ้นและดำเนินการยากขึ้น ผลที่เห็นในระยะแรกคือปริมาณสินค้าเส้นทางยุโรปลดลงแรง และค่าระวางสปอตอ่อนตัว

แต่ตลาดโลกยังมีความทนทานจากดีมานด์ในเส้นทางอื่นและการเพิ่มกำลังการขนส่งที่จำกัด สำหรับผู้ส่งสินค้าและผู้ให้บริการโลจิสติกส์ สารสำคัญก่อนเข้าสู่ฤดูกาลพีกจึงไม่ใช่ “ตลาดอ่อนแอทั้งกระดาน” แต่เป็นตลาดที่แตกต่างกันมากขึ้นตามแต่ละเส้นทาง โดยอีคอมเมิร์ซขาไปยุโรปต้องวางราคาและแผนขนส่งใหม่ 1218