Yara Sluiskil กับบททดสอบ CCS ข้ามพรมแดนครั้งใหญ่ของยุโรป

โรงงานแอมโมเนียและปุ๋ยของ Yara International ที่เมืองสลุยส์คิล (Sluiskil) ในแคว้นเซลันด์ของเนเธอร์แลนด์ เปิดดำเนินการระบบดักจับและกักเก็บคาร์บอน หรือ CCS (carbon capture and storage) แล้ว โดยคณะกรรมาธิการยุโรประบุว่าเป็นโครงการ CCS เชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่ที่สุดในยุโรป จุดเด่นไม่ได้อยู่แค่การดักจับคาร์บอนที่โรงงาน แต่คือการเชื่อมทั้งห่วงโซ่จากเนเธอร์แลนด์ไปสู่การกักเก็บถาวรนอกชายฝั่งนอร์เวย์ 1

นี่คือหมุดหมายสำคัญของภาคอุตสาหกรรมยุโรป ทว่า คุณค่าต่อการรับมือวิกฤตภูมิอากาศจะขึ้นอยู่กับการเดินระบบที่เชื่อถือได้ การรับประกันว่าการกักเก็บเป็นแบบถาวร และการที่ CCS ถูกใช้เสริม—not used to delay—การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในด้านอื่น

โรงงานนี้ทำงานอย่างไร

โครงการถูกออกแบบให้ดักจับและทำให้คาร์บอนไดออกไซด์เป็นของเหลวได้สูงสุด 800,000 ตันต่อปี จากกระบวนการผลิตแอมโมเนียที่ Yara Sluiskil ซึ่งเป็นหนึ่งในฐานการผลิตปุ๋ยใหญ่ที่สุดของยุโรป 12

CO₂ ที่ดักจับได้จะไม่ได้ถูกนำไปใช้ในพื้นที่โรงงาน แต่จะเดินทางผ่านห่วงโซ่ข้ามประเทศดังนี้

1. ดักจับ CO₂ จากการผลิตแอมโมเนีย และทำให้เป็นของเหลวที่สลุยส์คิล
2. Northern Lights ขนส่ง CO₂ เหลวด้วยเรือจากเนเธอร์แลนด์ไปนอร์เวย์
3. ฉีด CO₂ ลงสู่แหล่งกักเก็บทางธรณีวิทยา ลึกลงไปใต้ก้นทะเลนอร์เวย์ราว 2,600 เมตร เพื่อเก็บถาวร 23

Yara และ Northern Lights คาดว่าจะกักเก็บ CO₂ ได้ราว 12 ล้านตันใน 15 ปี ซึ่งโดยภาพรวมสอดคล้องกับกำลังดักจับสูงสุด 800,000 ตันต่อปี 310

ทำไมจึงมีความหมายต่อยุโรป

พิธีเปิดมี Svein Tore Holsether ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Yara, Jonas Gahr Støre นายกรัฐมนตรีนอร์เวย์, Rob Jetten นายกรัฐมนตรีเนเธอร์แลนด์ และ Wopke Hoekstra กรรมาธิการยุโรปด้านสภาพภูมิอากาศ การปล่อยสุทธิเป็นศูนย์ และการเติบโตสะอาด เข้าร่วม 4

นัยสำคัญทางการเมืองและอุตสาหกรรมจึงไม่ได้จำกัดอยู่ที่อุปกรณ์ดักจับคาร์บอนในโรงงานเดียว โครงการนี้แสดงโมเดลเชิงพาณิชย์ที่ผู้ปล่อยคาร์บอนในประเทศซึ่งไม่มีแหล่งกักเก็บอยู่ใกล้มือ สามารถขนส่ง CO₂ ทางทะเลไปยังแหล่งกักเก็บใต้ทะเลในอีกประเทศหนึ่งได้ คณะกรรมาธิการยุโรปเรียกโครงการนี้ว่าเป็นห่วงโซ่มูลค่าข้ามพรมแดนแบบครบวงจรครั้งแรกสำหรับการดักจับ ขนส่ง และกักเก็บ CO₂ อย่างถาวร 14

แนวทางนี้อาจมีประโยชน์โดยเฉพาะกับอุตสาหกรรมที่ปล่อย CO₂ เข้มข้น และลดคาร์บอนด้วยการใช้ไฟฟ้าเพียงอย่างเดียวได้ยาก สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ หรือ IEA ระบุว่า CCUS เป็นหนึ่งในเครื่องมือที่อาจช่วยภาคส่วนอย่างปูนซีเมนต์และการผลิตไฮโดรเจนคาร์บอนต่ำ ซึ่งเป็นกลุ่มที่ลดการปล่อยได้ยากเป็นพิเศษ

ลดได้มากในระดับโรงงาน แต่ไม่ใช่คำตอบทั้งหมด

หากทำได้เต็มกำลัง การดักจับ 800,000 ตันต่อปีถือว่ามีนัยสำคัญสำหรับโรงงานอุตสาหกรรมแห่งเดียว Yara ระบุว่าปริมาณดังกล่าวเทียบเท่าประมาณ 0.5% ของการปล่อยทั้งหมดของเนเธอร์แลนด์ 8

แต่เมื่อมองโครงสร้างพื้นฐานระดับยุโรป ตัวเลขนี้ยังเล็ก กฎของสหภาพยุโรปกำหนดให้ผู้ผลิตน้ำมันและก๊าซช่วยจัดให้มีกำลังฉีด CO₂ ลงแหล่งกักเก็บ 50 ล้านตันต่อปีภายในปี 2030 หากเทียบกำลังการผลิตอย่างตรงไปตรงมา 800,000 ตันคิดเป็นราว 1.6% ของเป้าหมาย 50 ล้านตันดังกล่าว

โจทย์การขยายขนาดไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในยุโรป การวิเคราะห์เทคโนโลยีก๊าซเรือนกระจกของ IEA ระบุว่า ความสามารถในการกักเก็บ CO₂ ของโลกต้องเพิ่มขึ้นราว 20 เท่า จากประมาณ 50 ล้านตันเป็น 1 พันล้านตันภายในปี 2030 ตามการปรับปรุงแผนที่ทางสู่การปล่อยสุทธิเป็นศูนย์

ข้อสรุปจึงชัดเจน: สลุยส์คิลเป็นตัวอย่างที่มีประโยชน์ของการทำโครงการอุตสาหกรรมและโลจิสติกส์ข้ามพรมแดนให้เกิดขึ้นจริง ไม่ใช่หลักฐานว่า CCS เพียงลำพังจะพายุโรปหรือโลกไปสู่เส้นทางที่สอดคล้องกับความตกลงปารีสได้ สถานการณ์ Net Zero Emissions by 2050 ของ IEA เป็นภาพเส้นทางภาคพลังงานที่สอดคล้องกับความพยายามจำกัดภาวะโลกร้อนที่ 1.5°C และต้องอาศัยมาตรการทั่วทั้งระบบพลังงาน ไม่ใช่เทคโนโลยีใดเทคโนโลยีหนึ่ง

ข้อถกเถียงเรื่องการดักจับคาร์บอน

CCS เป็นประเด็นที่แบ่งความเห็นในแวดวงนโยบายพลังงานและภูมิอากาศมาอย่างยาวนาน

เหตุผลของฝ่ายสนับสนุน

ผู้สนับสนุนมองว่า การกักเก็บถาวรช่วยลดการปล่อยจากกระบวนการอุตสาหกรรมเดิมที่ทางเลือกคาร์บอนต่ำยังมีจำกัด มีต้นทุนสูง หรือยังขยายผลในระดับใหญ่ไม่ได้ สำหรับการผลิตปุ๋ยและแอมโมเนีย โครงการสลุยส์คิลเสนอทางเลือกเพื่อลดการปล่อย ขณะยังคงรักษาฐานอุตสาหกรรมสำคัญไว้ในยุโรป 12

พวกเขายังชี้ว่า ปลายทางของ CO₂ ในโครงการนี้คือการกักเก็บทางธรณีวิทยาแบบถาวร ไม่ใช่การนำไปใช้เชิงพาณิชย์เป็นกิจวัตร 12

เหตุผลของฝ่ายกังวล

ผู้วิจารณ์กังวลว่า การดักจับคาร์บอนอาจกลายเป็นข้ออ้างให้ยืดอายุการขุดหาและใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล แทนที่จะเร่งลดการพึ่งพาฟอสซิลจริงจัง พวกเขายังตั้งคำถามว่าเงินลงทุนและความสนใจเชิงนโยบายที่ลงกับ CCS จะเบี่ยงเบนไปจากพลังงานหมุนเวียน การเพิ่มประสิทธิภาพพลังงาน และการใช้ไฟฟ้าโดยตรงหรือไม่ Reuters รายงานว่าผู้ตั้งข้อสงสัยอ้างถึงประวัติของ CCS ที่มีต้นทุนสูงและผลงานเชิงพาณิชย์ต่ำกว่าคาด ขณะที่ฝ่ายสนับสนุนเห็นว่าเทคโนโลยีนี้มีบทบาทจำเพาะแต่สำคัญในอุตสาหกรรมที่ลดการปล่อยได้ยาก 2

อีกประเด็นคือ การเพิ่มการผลิตน้ำมัน หรือ enhanced oil recovery ซึ่งหมายถึงการฉีด CO₂ เข้าแหล่งน้ำมันเพื่อช่วยดันน้ำมันออกมาเพิ่ม การใช้เช่นนี้อาจบั่นทอนเหตุผลด้านภูมิอากาศ หากนำไปสู่การเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิลเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ดี ข้อมูลของโครงการระบุว่า CO₂ ของ Yara จะถูกขนส่งไปกักเก็บถาวรใต้ไหล่ทวีปนอร์เวย์ และไม่ได้บ่งชี้ว่าปริมาณดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อการเพิ่มการผลิตน้ำมัน 12

บทสรุป

Yara Sluiskil คือบททดสอบสำคัญว่ายุโรปสามารถสร้างโครงสร้างพื้นฐาน CO₂ เชิงพาณิชย์ที่ทำงานข้ามพรมแดนได้หรือไม่ โครงการจับคู่แหล่งปล่อยจากอุตสาหกรรมขนาดค่อนข้างใหญ่เข้ากับเส้นทางขนส่งทางเรือและการกักเก็บถาวรที่ชัดเจน จึงอาจเป็นต้นแบบให้ผู้ปล่อยรายอื่นที่ไม่มีแหล่งกักเก็บในประเทศหรือใกล้พื้นที่ของตน 13

ขีดจำกัดของโครงการสำคัญพอ ๆ กับความสำเร็จ การดักจับได้สูงสุด 800,000 ตันต่อปีสร้างผลต่างที่มีความหมายต่อโรงงานแอมโมเนียแห่งหนึ่ง แต่ยังเป็นเพียงส่วนเล็กของการปล่อยในเนเธอร์แลนด์และกำลังการกักเก็บ CO₂ ที่ยุโรปบอกว่าจำเป็น กรณีที่หนักแน่นที่สุดของสลุยส์คิลจึงไม่ใช่การอ้างว่า CCS ใช้แทนการเร่งพลังงานสะอาดและการลดการปล่อยในด้านอื่นได้ หากแต่เป็นการชี้ว่า การกักเก็บถาวรที่กำหนดเป้าหมายอย่างรอบคอบอาจเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำหรับการปล่อยจากอุตสาหกรรมที่ยังตัดออกได้ยาก 8